İçeriğe git

Febril Nötropeni - Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi (BİENA)

SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH — Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Menüyü atla
Menüyü atla
Klinik Tecrübe ve Akademik Diyaloğun Dijital Platformu
Menüyü atla
Menüyü atla
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Menüyü atla
Özel Konak · Hematolojik Enfeksiyonlar

Febril Nötropeni

Febrile Neutropenia · Nötropenik Ateş

Hematolojik maligniteler ve HSCT sonrası immünosüprese konakta ateş yönetimi. MASCC risk stratifikasyonu, ampirik antibiyotik seçimi, antifungal profilaksi ve CDC/NCCN 2025 güncellemeleri.

ANC <500/mm³ MASCC Skoru Ampirik Antibiyotik IFI Profilaksisi HSCT CAR-T Antifungal
Febril Nötropeni — Ders Notu
1

Tanım & Kapsam

Febril Nötropeni Tanımı
  • Ateş: Tek sefer ≥38.3°C veya ≥38.0°C'nin 1 saatten fazla sürmesi
  • Nötropeni: Mutlak nötrofil sayısı (ANC) <500/mm³ veya <1000/mm³ olup 48 saat içinde <500'e düşmesi bekleniyor
  • Bu iki kriterin aynı anda bulunması Febril Nötropeni (FN) tanısı koyduran klinik tablodur
Nötropeni Şiddeti
ANC (/mm³)SınıfEnfeksiyon riski
1000–1500Hafif nötropeniDüşük
500–999Orta nötropeniOrta
100–499Şiddetli nötropeniYüksek
<100AgranulositÇok yüksek — hayatı tehdit eder
Kimler Risk Altında?
  • Yoğun kemoterapi alan hastalar: AML, ALL indüksiyonu (>10 gün nötropeni beklenir)
  • Allojenik hematopoietik kök hücre transplantasyonu (allo-HSCT): engraftman öncesi + GVHD tedavisi
  • Otolog HSCT: kısa süreli (<7 gün) fakat anlamlı nötropeni
  • CAR-T hücre tedavisi: T hücre aplazisi, sitokin salınım sendromu eşliğinde immünosüpresyon
  • Yüksek doz kortikosteroid + immünomodülatrler (multipl miyelom, lenfoma rejimleri)
📌 FN: Onkolojik Acil

Febril nötropeni, değerlendirme ve ampirik antibiyotik başlanması için 1 saatlik süre olan onkolojik acil durumdur. Geciken tedavi mortaliteyi belirgin artırır. Tanı konulduğu anda kültür alınıp intravenöz antibiyotik başlanmalıdır.

2

Patofizyoloji

  • Nötropeni → nötrofil fonksiyon kaybı: fagositoz, oksidatif patlama, kemotaksi bozulur
  • Mukozit (kemoterapi, radyoterapi) → gastrointestinal ve oral mukoza bariyer hasarı → endojen flora bakteriyemisi (Gram(−) enterik basiller, Gram(+) streptokoklar)
  • Kateter varlığı → koagülaz-negatif stafilokoklar (KNS), MRSA, Candida spp. için giriş kapısı
  • Uzun süreli nötropeni (>7 gün) + steroid + geniş spektrumlu antibiyotik → invaziv fungal enfeksiyon (IFI) riski
  • Allojenik HSCT + GVHD tedavisi (yüksek doz kortikosteroid) → Aspergillus, Mucor, Candida riski katlanarak artar
  • CAR-T → sitokin fırtınası + T hücre tükenmesi → viral reaktivasyon (CMV, EBV, HHV-6), fırsatçı mantar ve bakteri
Sık Etkenler — Klinik Bağlama Göre
Enfeksiyon KaynağıSık EtkenlerKlinik İpucu
Mukozit / GISViridans streptokoklar, Enterococcus, Gram(−) enterik basillerYoğun kemoterapiden 7–10 gün sonra
Santral kateterKNS, MRSA, Candida spp.Kalıcı/tünelli kateter; ekokardiyografi gerekebilir
Perianal / rektalPseudomonas aeruginosa, Enterobacterales, BacteroidesPerianal ağrı + nötropeni = acil
Akciğer (pnömoni)Aspergillus spp., Mucor, CMV, PCP, bakteriyelHR-BT: halo işareti → Aspergillus
Santral sinir sistemiKriptokokkoz, Aspergillus, bakteriyel, viralHSCT sonrası; GVHD tedavisinde
Kaynak saptanamaz (FUO)Enterobacterales, deri florasıVakaların %50'si; kültür negatif olabilir
3

Risk Stratifikasyonu

MASCC İndeksi

Multinational Association for Supportive Care in Cancer (MASCC) skoru FN'de en geniş kullanıma sahip risk sınıflama aracıdır. Puanlama ile düşük ve yüksek risk ayrımı yapılır.

ParametrePuan
Ağır semptom yok5
Hafif semptomlar5
Orta şiddetli semptomlar3
Hipotansiyon yok5
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı yok4
Solid tümör VEYA hematolojik malignite + önceki fungal enfeksiyon yok4
Dehidratasyon gerektiren parenteral sıvı yok3
Ayakta tedavi statüsü (FN başlangıcında)3
Yaş <602
Toplam Maksimum26
✅ DÜŞÜK RİSK — MASCC ≥21
  • Ayakta tedavi adayı
  • Oral antibiyotik mümkün
  • Kısa nötropeni beklentisi (<7 gün)
  • Komplikasyon riski <%5
  • Günlük poliklinik takip
⚠️ YÜKSEK RİSK — MASCC <21
  • Yatış gerektirir
  • IV antibiyotik zorunlu
  • AML/MDS, allo-HSCT, CAR-T
  • Nötropeni beklenen >7 gün
  • Grade ≥3 mukozit, GVHD
  • qSOFA ≥2, septik şok
Diğer Yüksek Risk Kriterleri (MASCC Bağımsız)
  • ANC <100/mm³ veya uzun süreli nötropeni (>7–10 gün) beklentisi
  • Karaciğer yetmezliği (transaminazlar normalin 5 katı) veya böbrek yetmezliği
  • Kontrol altına alınamayan veya ilerleyici malignite
  • Pnömoni, sinüzit, şiddetli karın ağrısı veya akut abdominal bulgular
  • Nörolojik değişiklik, zihin konfüzyonu
  • Hemodinamik instabilite (septik şok belirtileri)
⚠️

MASCC sınırlamaları: Hematolojik maligniteli ve beklenen >7 günlük nötropeni olan hastalarda MASCC skoru ≥21 olsa bile yatış kararı klinisyen yargısı ile verilmelidir. MASCC düşük riskli hematolojik malignite hastalarında %10–15 oranında ciddi komplikasyon görülebilir.

4

Tanı & Değerlendirme

İlk 1–2 Saatte Yapılması Gerekenler
  • Kan kültürü: En az 2 set (periferden ve varsa santral kateterden); antibiyotik başlanmadan önce
  • Tam kan sayımı + ANC, trombosit, hemoglobin
  • Biyokimya: Böbrek fonksiyon testleri, karaciğer enzimleri, elektroliter
  • İnflamasyon belirteçleri: CRP, prokalsitonin (PCT) — de-eskalasyon kararında yardımcı
  • İdrar kültürü (semptom varsa veya üriner kateter mevcutsa)
  • Balgam kültürü (respiratuar semptomlar varsa)
  • Fizik muayene: Ağız mukozası, deri (tüm kateter giriş yerleri), perianal bölge, akciğerler
Mantar Biyobelirteçleri (Yüksek Riskli Hastalarda)
  • Galaktomannan (GM): Serum ve BAL; Aspergillus için OD ≥0.5 pozitif; yanlış pozitiflik (pip/taz, Bifidobacterium) olabilir
  • Beta-D-glukan (BDG): Geniş fungal panel; Candida ve Pneumocystis dahil; >80 pg/mL anlamlı
  • Toraks HR-BT: Nötropenik pnömonide akciğer grafisinden üstün; halo işareti (erken Aspergillus), hava hilali işareti (geç bulgu)
  • Lateral nazal sinüs BT/MRI: Nötropenik sinüzit / rinoorbitoküler aspergilloz için
🎯 Galaktomannan Tarama

Allo-HSCT ve AML indüksiyonu hastalarında haftada 2 kez serum galaktomannan taraması önerilir (ECIL-10). Erken pozitifleşme antifungal profilaksi kararını destekler ve gereksiz ampirik antifungal kullanımını azaltır.

5

Ampirik Antibiyotik Tedavisi

Düşük Riskli FN — Oral Tedavi (MASCC ≥21)
  • 1. Seçenek kombinasyon: Siprofloksasin 500 mg PO 2×1 + Amoksisilin-klavulanat 875/125 mg PO 2×1
  • Siprofloksasin profilaksisi alıyorsa: Amoksisilin-klavulanat tek başına ya da klindamisin ekle
  • Günlük poliklinik kontrolü — ilk 3 günde mutlaka; kötüleşme varsa yatış ve IV tedavi
  • Oral tedaviye uyum şüpheli veya emilim bozuk ise IV tedavi başla
Yüksek Riskli FN — IV Monoterapi (Birinci Seçenek)
AjanDozTercih Durumu
Piperasilin-tazobaktam4.5 g IV her 6 saatte (3 saatlik infüzyon)Standart birinci seçenek (NCCN, ECIL-10 A-I)
Seftazidim2 g IV her 8 saatteAlternatif; Pseudomonas güçlü kapsama
Sefepim2 g IV her 8 saatteNörolojik yan etki profili gözetilerek
Meropenem1 g IV her 8 saatteESBL şüphesi, önceki dirençli bakteri kolonizasyonu, sepsis
İmipenem-silastatin500 mg IV her 6 saatteMeropenem ile eşdeğer; nöbet eşiği düşük hastalarda dikkat
Vankomisin Ekleme Endikasyonları
  • Hemodinamik instabilite / şüpheli septik şok
  • Radyolojik veya klinik pnömoni bulguları
  • Santral venöz kateter enfeksiyon şüphesi
  • Grade 3–4 mukozit (viridans streptokoklar riski)
  • Bilinen MRSA kolonizasyonu veya önceki MRSA enfeksiyonu
  • Deri / yumuşak doku enfeksiyonu bulguları
⚠️

Karbapenem direnci: Yerel ESBL/KPC oranları yüksekse meropenem başlangıç seçeneği olarak güçlenir. CRE kolonizasyonu bilinen hastalarda seftazidim-avibaktam veya seftolozane-tazobaktam düşün. Dirençli suşlar için enfeksiyon hastalıkları konsültasyonu şart.

4–7. Gün Değerlendirmesi — Ateş Devam Ediyorsa
  • Kültür sonuçlarına göre tedavi hedeflendirilmeli (de-eskalasyon veya eskalasyon)
  • Kültür negatif, ateş devam ediyor → ampirik antifungal ekle (aşağıya bakın)
  • Antibiyotik değiştirme endikasyonu: klinik kötüleşme, dirençli etkenlerin gösterilmesi, organ yetmezliği gelişimi
  • Görüntüleme (toraks HR-BT) ve ek biyobelirteç (galaktomannan, BDG) ile fungal değerlendirme
6

Ampirik & Profilaktik Antifungal

Ampirik Antifungal Tedavi (4–7. günde hâlâ ateşli yüksek riskli FN)
AjanDozÖneri Düzeyi
Kaspofungin70 mg yük → 50 mg/gün IVB-II; Candida + Aspergillus kapsama
Vorikonazol6 mg/kg q12h yük → 4 mg/kg q12h IVB-II; Aspergillus için üstün; ilaç etkileşimi var
Lipozomal amfoterisin B3–5 mg/kg/gün IVA-I; Mucor dahil geniş spektrum; nefrotoksisite
Mikafungin100–150 mg/gün IVB-II; Candida için öncelikli; Aspergillus daha sınırlı
Primer Antifungal Profilaksi (Yüksek Riskli Konak)
Hasta GrubuÖnerilen ProfilaksiÖneri (ECIL-10 2025)
AML/MDS indüksiyonuPozakonazol 200 mg 3×1 PO veya 300 mg 1×1 DR tabletA-I
Allo-HSCT (engraftman öncesi)Flukonazol 400 mg/gün PO/IV veya Mikafungin 50 mg/günA-I
Allo-HSCT (GVHD tedavisi, steroid ≥1 mg/kg)Vorikonazol veya PozakonazolA-I
CAR-T (yüksek risk)PozakonazolB-II
Otolog HSCT (uzun nötropeni riski yoksa)Profilaksi rutin önerilmezC-III

Profilaksi etkisi: Kemoterapi/HSCT döneminde uygunan antifungal profilaksi, invaziv fungal enfeksiyon insidansını %50 oranında azaltır (ECIL-10 2025). Galaktomannan pozitifliği profilaksi altında ilerleyici IFI için daha spesifik olur.

7

Tedavi Süresi & De-eskalasyon

Antibiyotiği Kesme Kriterleri
✅ Antibiyotiği Kes
  • Ateş kesildi
  • ANC ≥500/mm³
  • Kültür negatif
  • Klinik iyileşme var
  • Minimum 48 saat ateşsiz
⚠️ Antibiyotiği Sürdür
  • Ateş devam ediyor
  • Nötropeni devam ediyor
  • Kültür pozitif (hedefe yönelik)
  • Klinik kötüleşme
  • Enfeksiyon odağı saptandı
Pratik Kurallar (ECIL-10 2024)
  • Ateşsiz + ANC ≥500 → en kısa sürede (kültür negatifse 48 saatte) antibiyotik kesilebilir
  • Ateş kesildi ancak nötropeni devam ediyor ve kültür negatif → minimum 7 gün toplam süre veya ateşsiz 48 saat
  • FUO (kültür negatif, kaynak saptanamaz): 72–96 saatte de-eskalasyon güvenli (A-II); nötrofil sayısından bağımsız
  • IV'den oral'e geçiş: Hasta stabil + oral emilim yeterli + kültür negatif veya duyarlı suş → siprofloksasin veya amoksisilin-klavulanat oral
G-CSF (Granülosit Koloni Stimüle Edici Faktör)
  • Sekonder profilaksi: FN riski >%20 olan kemoterapi rejimlerinde levofloksasin 500 mg/gün antibiyotik profilaksisi (B-I) + G-CSF (filgrastim, pegfilgrastim)
  • Aktif FN tedavisinde G-CSF rutin eklenmez; hayatı tehdit eden komplikasyonlarda (uzun nötropeni + ağır sepsis) düşünülebilir
  • HSCT sonrası: G-CSF engraftmanı hızlandırır fakat GvHD riskini etkilemez
8

Özel Durumlar & Komplikasyonlar

CMV Yönetimi (Allo-HSCT ve CAR-T)
  • Allojenik HSCT ve CAR-T/bispesifik antikor sonrası: haftalık preemptif serum CMV PCR izlemi (A-II)
  • CMV-seropozitifte letermovir 480 mg/gün PO profilaksisi (100 gün; A-I); siklosporin kullananlar 240 mg/gün
  • Preemptif tedavi eşiği: 2 ardışık pozitif veya tek yüksek viral yük → gansiklovir/valgansiklovir
  • Dirençli/refrakter CMV: maribavir 400 mg 2×1 (B-II); foskarnet, sidofovir (nefrotoksik)
Clostridioides difficile (CDI) — Hematolojik Malignite
  • HM/HCT/CAR-T'de CDI mortalitesi genel popülasyondan yüksek (%15–20)
  • 1. Seçenek: Fidaxomisin 200 mg 2×1 PO 10 gün (A-I); rekürrensi azaltır
  • Alternatif: Vankomisin 125 mg 4×1 PO 10 gün (A-I)
  • Rekürren CDI: Bezlotoksumab (monoklonal antitoksin) ekleme veya FMT (B-II)
Solunum Yolu Enfeksiyonları (COVID-19, RSV, İnfluenza)
  • COVID-19: Erken nirmatrelvir/ritonavir (Paxlovid) 5 gün (A-I); ilaç etkileşimlerine dikkat (kalsinörin inhibitörleri, bortezomib)
  • İnfluenza: Oseltamivir başlan; Baloksavir alternatif; profilaktik uygulama temaslılarda
  • RSV: Nirsevimab monoklonal antikor (B-II); ribavirinden rutin kaçınılmalı
  • Yıllık booster aşılama: influenza + COVID-19 booster (A-II)
Pnömonide Yaklaşım
  • Toraks HR-BT zorunlu (standart grafi nötropenik pnömonide yetersiz kalan bulgular verebilir)
  • Halo işareti (nodül + çevre buzlu cam) → invaziv pulmoner aspergilloz (IPA); vorikonazol/isavukonazol başla
  • PCP şüphesi (diffüz buzlu cam, hipoksi) → ko-trimoksazol yüksek doz IV + prednizon
  • BAL ile GM, BDG, CMV PCR, bakteri/mantar kültürü
🔄 Antimikrobiyal Stewardship

FN'de antimikrobiyal stewardship programları enfeksiyona bağlı mortaliteyi %15–20 azaltır (ECIL-10 2024). Kültür negatif FUO'da 72–96. saatte de-eskalasyon, günde 2 kez PCT izlemi ile desteklenmelidir. Karbapenem kullanımını dar tutmak dirençli bakteri baskısını azaltır.

Temel Kaynaklar
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology — Prevention and Treatment of Cancer-Related Infections, Version 1.2025.
ECIL-10 (2024): Antifungal prophylaxis in haematological malignancies — Lancet Infect Dis 2025.
ECIL-10 (2024): Bacterial infections: New drugs, duration of therapy, FN. Final Recommendations 2024.
ECIL-10 (2024): Update on cytomegalovirus infections — Lancet Infect Dis 2025.
AGIHO (2024): Diagnosis and empirical therapy of febrile neutropenia. Ann Oncol 2024;35(8):692–706.
ESMO Guidelines (2023): Management of febrile neutropenia. Ann Oncol 2016 supp; 2023 güncelleme.
Mandell GL, Bennett JE, Dolin R. Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th ed. (Mandell 2025): Bölüm — Infections in the immunocompromised host.
📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

NCCN · 2025
Prevention and Treatment of Cancer-Related Infections, Version 1.2025

FN'de ampirik antibiyotik seçimi (pip/taz, karbapenem, vankomisin endikasyonları), AML/HSCT'de antifungal profilaksi (pozakonazol), CAR-T sonrası viral/fungal risk yönetimi ve G-CSF kullanımı dahil kapsamlı kılavuz. 2014 ve 2022 sürümlerini güncelleyen ana referans.

Tam Metni Görüntüle
ECIL-10 · 2025
Antifungal Prophylaxis in Haematological Malignancies (ECIL-10)

AML/MDS/HSCT'de primer profilaksi: pozakonazol/vorikonazol/isavukonazol (A-I). CAR-T yüksek riskte pozakonazol (B-II). IFI insidansını %50 azaltır. Galaktomannan izlemi ve preemptif strateji dahil.

Tam Metni Görüntüle
ECIL-10 · 2024
Update on Cytomegalovirus Infections in Haematology (ECIL-10)

Allo-HSCT ve CAR-T/bispesifik Ab sonrası CMV yönetimi. Haftalık preemptif PCR izlemi (A-II), letermovir profilaksisi (B-II). Dirençli vakalarda maribavir 400 mg 2×1 (B-II). Güncel seroloji ve viral yük eşikleri dahil.

Tam Metni Görüntüle
AGIHO · 2024
Diagnosis and Empirical Therapy of Febrile Neutropenia (FUO) — AGIHO 2024 Güncellemesi

Risk stratifikasyonu ve ampirik antibiyotik (pip/taz A-I). 4–7. günde kaspofungin/vorikonazol (B-II). PCT/CRP biyobelirteçlerle de-eskalasyon kararı. FUO yönetiminde kapsamlı pratik öneriler.

Tam Metni Görüntüle
ECIL-10 · 2024
Bacterial Infections: New Drugs, Duration of Therapy and FN (ECIL-10)

FN'de pip/taz (A-I); CRE için seftazidim-avibaktam, sefiderokol (B-II). FUO'da 72–96 saatte de-eskalasyon (A-II). Nötrofil sayısından bağımsız ateşsiz 48 saat sonrası antibiyotik kesme kuralı.

Tam Metni Görüntüle
ECIL-10 · 2024
Clostridioides difficile Infections in Haematological Malignancies (ECIL-10)

HM/HCT/CAR-T'de CDI: Fidaxomisin 1. seçenek (A-I), vankomisin alternatif (A-I). Rekürren için bezlotoksumab veya FMT (B-II). Antibiyotik stewardship ile CDI insidansında belirgin azalma sağlanır.

Tam Metni Görüntüle
ECIL-10 · 2024
Update on COVID-19 and Respiratory Infections in Haematology (ECIL-10)

HM/HCT/CAR-T'de erken antiviral: nirmatrelvir/ritonavir (A-I), remdesivir (B-II). RSV ve influenza için monoklonal antikorlar (B-II). Yıllık booster aşı (A-II). İlaç etkileşimleri dahil kapsamlı öneri seti.

Tam Metni Görüntüle
ASCO/IDSA · 2018/2025
Outpatient Management of Fever and Neutropenia in Adults with Cancer

Düşük riskli FN'de ayakta oral/IV antibiyotik ve sık takip protokolü. MASCC ≥21 kriterleri, COVID-19 uyarlaması ve tele-tıp entegrasyonu. Hastanede yatışları %30 azaltır; güvenli ayakta tedavi algoritması.

Tam Metni Görüntüle
ESMO · 2023
Management of Febrile Neutropenia — ESMO Clinical Practice Guidelines

FN tanımı ve MASCC ile risk gruplama. Düşük riskte oral tedavi, yüksek riskte IV karbapenem. FN riski >%20'de G-CSF profilaksisi (I,A). Güncellenen ESMO pratik kılavuzu.

Tam Metni Görüntüle
🌡️
Febril Nötropeni (FN) Yönetim Algoritması
NCCN Guidelines® v1.2025 · ECIL-10 2024 · Hematolojik Maligniteler için Uyarlama
1
FN TANISI
Tek sefer ateş ≥38.3°C veya ≥38.0°C 1 saatten fazla
+ Mutlak nötrofil sayısı (ANC) <500/mm³ ya da <1000/mm³ olup 48 saatte <500 bekleniyorsa
2
ACİL DEĞERLENDİRME (İlk 1–2 saat)
Fizik muayene (ağız, cilt, kateter, perianal) · Kan kültürü (≥2 set) · İdrar kültürü
Lab: Tam kan · Biyokimya · PCT · CRP · Galaktomannan / β-D-glukan (yüksek riskli hastalarda)
Görüntüleme: Toraks HR-BT (nötropenik pnömoni şüphesinde; standart grafiden üstün)
3
RİSK STRATİFİKASYONU — MASCC + Klinik Yargı
✅ DÜŞÜK RİSK — MASCC ≥21 Ayakta tedavi adayı · Oral antibiyotik mümkün · Kısa nötropeni beklentisi (<7 gün) · Günlük poliklinik takip
⚠️ YÜKSEK RİSK — MASCC <21 veya: Nötropeni >7 gün beklenen · AML/MDS/allo-HSCT/CAR-T · Grade ≥3 mukozit · GVHD · qSOFA ≥2 · Septik şok · Pnömoni · Perianal enfeksiyon
4
AMPİRİK ANTİBİYOTİK BAŞLANGICI
✅ DÜŞÜK RİSK — Oral Siprofloksasin 500 mg 2×1 PO
+ Amoksisilin-klavulanat 875/125 mg 2×1 PO

İlk 3 günde günlük kontrol; kötüleşme → yatış + IV
⚠️ YÜKSEK RİSK — IV Monoterapi (A-I) Piperasilin-tazobaktam 4.5 g q6h
veya Seftazidim 2 g q8h
veya Meropenem 1 g q8h (ESBL/KPC şüphesi)

Vankomisin ekle: septik şok · MRSA · pnömoni · mukozit G3–4 · kateter şüphesi
5
4–7. GÜN DEĞERLENDİRME — Ateş Devam Ediyorsa
Toraks HR-BT + Galaktomannan/BDG → ampirik antifungal ekle:
Kaspofungin 70 mg yük → 50 mg/gün IV
veya Vorikonazol 6 mg/kg q12h yük → 4 mg/kg q12h IV
veya Lipozomal amfoterisin B 3–5 mg/kg/gün IV (Mucor şüphesinde öncelikle)
6
TEDAVİ SÜRESİ & DE-ESKALASYON
Ateş kesildi + ANC ≥500/mm³ + kültür negatif → Antibiyotiği kes (en erken 48 saat sonra)
Ateş kesildi ancak nötropeni devam ediyor → En az 7 gün toplam veya ateşsiz 48 saat
FUO (kültür negatif): 72–96 saatte de-eskalasyon güvenli (ECIL-10 A-II)
Stabil + kültür negatif → IV'den oral geçiş (siprofloksasin veya amoksisilin-klavulanat)
7
PROFİLAKSİ (Bir Sonraki Kemoterapi Siklüsü Öncesi Karar)
FN riski ≥%20 → Levofloksasin 500 mg/gün antibiyotik profilaksisi (B-I) + G-CSF (pegfilgrastim)
AML/allo-HSCT → Pozakonazol 300 mg/gün DR tablet antifungal profilaksi (A-I)
Allo-HSCT (CMV-seropozitif) → Letermovir 480 mg/gün CMV profilaksisi (A-I)
Kaynak: NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology — Prevention and Treatment of Cancer-Related Infections, Version 1.2025 · ECIL-10 2024 Recommendations
Klinik Vaka · Febril Nötropeni
"AML Hastası, Ateş ve Şiddetli Nötropeni"
54 Yaş · Erkek AML İndüksiyonu (7+3) 10. Gün Nötropeni Santral Venöz Kateter

Şikâyet: 54 yaşındaki erkek hasta, akut miyeloid lösemi (AML) tanısıyla standart 7+3 indüksiyon kemoterapisi (sitozin arabinozid + idarubisin) aldıktan 10 gün sonra 39.1°C ateş, titreme ve halsizlik yakınmalarıyla başvurdu.

📍 Arka Plan: Hasta tanı öncesi pozakonazol profilaksisi almıyor. Sağ subklavyen santral venöz kateterin (SVK) yerleştirilmesinden 8 gün geçmiş. Anamnezde diyabet veya kronik akciğer hastalığı yok. Herhangi bir antimikrobiyal profilaksi almamış.

FM: Ateş 39.1°C, nabız 108/dk, TA 100/65 mmHg, SpO₂ %97 (oda havası). Genel durum orta, bilinç açık. Orofarinks'te hafif mukozit (Grade 2). SVK giriş yerinde hafif eritem. Akciğer dinlemesi bilateral temiz. Karın muayenesi normal; perianal hassasiyet yok.

Laboratuvar: WBC 0.4×10⁹/L, ANC 80/mm³, Hgb 8.2 g/dL, PLT 22×10⁹/L. CRP 142 mg/L, PCT 2.1 ng/mL. Kreatinin, karaciğer enzimleri normal sınırlar içinde.

MASCC Hesaplama:

  • Orta şiddetli semptomlar → 3 puan
  • Hipotansiyon var (TA 100/65) → 0 puan (hipotansiyon yok = 5 puan, burada hipotansiyon var, bu nedenle 0)
  • KOAH yok → 4 puan
  • Hematolojik malignite, önceki fungal enfeksiyon yok → 4 puan
  • Dehidratasyon yok → 3 puan
  • Yatış statüsünde başvuru → 0 puan
  • Yaş ≥60 → 0 puan (≥60 = 0 puan)
  • Toplam: 14 puan → YÜKSEK RİSK
İlk adımlar (ilk 1 saat): Antibiyotik başlanmadan en az 2 set kan kültürü al (periferden + SVK'dan). Periferden 1 set, SVK'dan 1 set. İdrar kültürü. CRP + PCT + biyokimya tamamlandı. Toraks PA grafi; nötropenik pnömoni şüphesi varsa HR-BT. IV ampirik antibiyotik derhal başla — gecikme mortaliteyi artırır.

Yüksek Riskli FN → IV Antibiyotik Monoterapi (A-I):

  • Piperasilin-tazobaktam 4.5 g IV her 6 saatte (3 saatlik uzatılmış infüzyon önerilir)
  • Alternatif: Seftazidim 2 g q8h veya Sefepim 2 g q8h
  • ESBL şüphesi veya hemodynamik kötüleşme varsa: Meropenem 1 g q8h

Vankomisin Ekleme Kararı:

  • SVK giriş yerinde eritem → kateter ilişkili enfeksiyon şüphesi = vankomisin endikasyonu
  • Grade 2 mukozit (viridans streptokoks riski) → vankomisin ekle
  • Hipotansiyon varlığı hemodinamik instabiliteyi işaret eder → vankomisin ekle
Bu hastada karar: Vankomisini ekle. SVK enfeksiyonu + mukozit + hemodinamik sınırda → vankomisin 25 mg/kg q8-12h IV (hedef AUC/MIC monitörizasyonu veya trough 15–20 µg/mL). Sıvı resüsitasyonu başla, yakın monitörizasyon.

Halo işareti + uzun nötropeni + FN = İnvaziv Pulmoner Aspergilloz (IPA) ön tanısı

  • Serum galaktomannan tekrarla (OD ≥0.5 anlamlı); BAL planla (bronkoskopi mümkünse)
  • BAL'da galaktomannan + Aspergillus kültürü + BAL PCR (ECMM/ISHAM kriterleri)
  • Beta-D-glukan (BDG) serum

Ampirik Antifungal: Vorikonazol başla

  • Vorikonazol 6 mg/kg IV q12h × 2 doz (yükleme) → 4 mg/kg IV q12h idame
  • Klinik stabilleşince oral vorikonazol 200 mg 2×1 (hedef serum düzeyi 1–5 µg/mL)
  • Mucor şüphesi varsa (sinüs tutulumu, diabetik hasta): lipozomal amfoterisin B 5 mg/kg/gün
IPA tedavisi 6–12 haftaya kadar sürebilir. Nötropeni düzelene kadar terapi kesilmemeli. Tedavi yanıtı radyolojik (BT) ve galaktomannan OD ile izlenir — klinik iyileşme 2–3 haftada görülebilir.
TanıİpucuTuzak
Tiflitis (Nötropenik enterokolit)Sağ alt kadran ağrısı + çekum duvar kalınlaşması (BT)Appendisit ile karışabilir; perforasyon riski var
SVK enfeksiyonuSVK giriş yeri inflamasyonu, diferansiyel zaman (DTP >120 dk)Kültür negatif olabilir; ekokardiyografi unu
İnvaziv aspergillozHalo işareti, sinüs tutulumu; galaktomannan pozitifErken BT'de görünmeyebilir; rutin grafi yetersiz
CMV reaktivasyonuAllo-HSCT sonrası; ateş + pansitopeni; CMV PCRKültür ile saptanamaz, PCR şart
Ilaç ateşi
(drug fever)
Antifungal, antibiyotik başlandıktan sonra ateş; diğer odak yokAntibiyotiği erken kesmek enfeksiyonun kötüleşmesine yol açabilir
Tümöre bağlı ateşLösemi aktivitesi; ateş antibiyotikle geçmezFN tedavisi başarısız gibi görünür; kemoterapi yanıtı izle

Allo-HSCT Öncesi ve Sonrası Kapsamlı Profilaksi Planı:

  • Antibiyotik profilaksisi: Levofloksasin 500 mg/gün PO (engraftman sonrası ANC ≥500'e kadar)
  • Antifungal profilaksi (Engraftman öncesi): Flukonazol 400 mg/gün veya mikafungin 50 mg/gün (A-I)
  • Antifungal profilaksi (GVHD tedavisinde): Vorikonazol 200 mg 2×1 veya pozakonazol 300 mg/gün (A-I)
  • CMV profilaksisi (CMV-seropozitifte): Letermovir 480 mg/gün PO, gün 0'dan 100. güne kadar (A-I); siklosporin kullananlar 240 mg/gün
  • PCP profilaksisi: Ko-trimoksazol 480 mg/gün veya 960 mg haftada 3 kez (engraftman sonrası sürdür)
  • HSV/VZV: Asiklovir 400 mg 2×1 (engraftman sonrası 1 yıl)
Galaktomannan izlemi: Allo-HSCT sonrası haftada 2 kez serum galaktomannan taraması (ECIL-10 A-II). Erken pozitifleşme antifungal eskalasyonu için sinyal sağlar.
Bilgi Testi · Febril Nötropeni
Febril Nötropeni — 10 Soruluk Quiz
Soru 1 / 10
doğru cevap
Akademisi · BİENA · EHKM

Enfeksiyon hastalıkları klinisyenlerine yönelik klinik karar destek araçları, güncel rehberler ve akademik içerikler.

🏥 SBÜ Bursa Yüksek İhtisas
Eğitim ve Araştırma Hastanesi
📍
İletişim
📸 Instagram ✉️ İletişim Formu
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH
Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Bursa, Türkiye
© 2026 BİENA — Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi. Tüm hakları saklıdır. Site Editörü: Prof. Dr. İsmail Necati Hakyemez · Hakkımızda · Son güncelleme: Mart 2026
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği
İçeriğe dön
Uygulama simgesi
Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi (BİENA) Ana ekranınıza daha iyi bir deneyim için bu uygulamayı yükleyin
iOS'ta yükleme düğmesi öğesine dokunun, ardından "Ekranınıza ekleyin"