Bilgi Notu
Güncel Salgın · Mayıs 2026
Bilgi Notu
Ebola Bundibugyo Salgını
Bundibugyo ebolavirus (BDBV) · DRC Ituri + Uganda · WHO PHEIC 17 Mayıs 2026
DRC ve Uganda'da Mayıs 2026'da patlak veren üçüncü Bundibugyo salgınına güncel bakış: epidemiyoloji, Zaire'den kritik farklar, onaylı tedavi ve aşı yokluğu, Türkiye sürveyans perspektifi.
246+
Şüpheli Vaka
80+
Ölüm
~%32
CFR (geçici)
3.
BDBV Salgını
1
Salgın Kronolojisi
5 Mayıs 2026
WHO, DRC Sağlık Bakanlığı'ndan Ituri Eyaleti'nde (Rwampara, Mongwalu, Bunia sağlık bölgeleri) bilinmeyen etkenli yüksek mortaliteli kümelenme bildirimini aldı.
15 Mayıs
13 örnekten 8'i Bundibugyo ebolavirus PCR pozitif. DRC Sağlık Bakanlığı resmi salgın ilan etti. Aynı gün Uganda Kampala'da DRC vatandaşı yaşlı erkek hastada ölümcül BDBV vakası teyit edildi.
17 Mayıs
WHO Genel Direktörü Uluslararası Sağlık Acil Durumu (PHEIC) ilan etti — Bundibugyo türü için tarihte ilk PHEIC kararı.
18 Mayıs
ABD Title 42 kapsamında DRC, Uganda ve Güney Sudan vatandaşlarının ABD'ye girişi 30 gün askıya alındı — Ebola için tarihsel bir ilk. State Department Level 4 seyahat uyarısı. Bunia'da çalışan Amerikalı misyon hekimi Dr. Peter Stafford BDBV pozitif; tedavi için Almanya'ya nakledildi.
- Tarihsel bağlam: Bundibugyo virüsünün önceki iki salgını 2007 Uganda (149 vaka, %25 CFR) ve 2012 KDC (77 vaka, %36 CFR) — 2026 salgını bu ikisini toplamda geçti
- Komşu ülkeler (Ruanda, Orta Afrika Cumhuriyeti, Sudan güneyi) sınır sürveyansını artırdı
Neden önemli: FDA'nın 2020'de onayladığı Inmazeb ve Ebanga ile 2019'da onaylanan Ervebo aşısı yalnızca Zaire ebolavirüsüne karşı etkilidir. Bu salgında bu araçların hiçbiri kullanılamaz.
2
Bundibugyo — Zaire'den Farkları
Zaire Ebolavirus (EBOV)
- Inmazeb — FDA onaylı, etkili
- Ebanga — FDA onaylı, etkili
- Ervebo aşısı — >%97 etkin
- Ring vaksinasyon uygulanabilir
- CFR mAb ile ~%25–35
- GP'de BDBV'ye göre %38–47 fark
Bundibugyo (BDBV) — 2026
- Inmazeb — etkisiz
- Ebanga — etkisiz
- Ervebo — etkisiz
- Onaylı ring vaksinasyonu yok
- CFR destek tedaviyle ~%25–40
- GP dizisi EBOV'dan %38–47 farklı
Neden Mevcut Antikorlar İşe Yaramıyor?
- Tüm onaylı Ebola tedavileri ve aşılar glikoprotein (GP)'i hedef alır — virüsün hücreye bağlandığı yüzey proteini
- BDBV ile EBOV'un GP'si amino asit düzeyinde %38–47 farklıdır; mevcut monoklonal antikorlar bu farklı yapıyı tanıyamaz
- Inmazeb ve Ebanga EBOV GP'sine özgü epitoplara bağlanır; BDBV GP üzerinde bu epitoplar yok
- Ervebo aşısı: canlı VSV vektörü üzerinde Zaire EBOV GP'sini eksprese eder, BDBV GP değil
Geliştirme Aşamasındaki Pan-Ebolavirus Adaylar
- MBP134: Hayvan modellerinde Zaire + Sudan + Bundibugyo'ya karşı etkili çift mAb kombinasyonu; 2026 PHEIC için kompasyonel kullanım WHO/CDC koordinasyonuyla tartışılıyor — klinik onay henüz yok
- Oxford pan-filovirüs aşı programı (Ocak 2026, $26.7 M): BDBV dahil dört türü hedefleyen Faz 1/2 adayı; 2026 salgını bu çalışmayı acil kıldı
3
Klinik Tablo & Tanı
Klinik Seyir — Zaire ile Benzer
- İnkübasyon: 2–21 gün (medyan ~8–12 gün) — 21 günlük temaslı izlemi gerektirir
- Erken faz: Ani ateş, başağrısı, miyalji, halsizlik — grip benzeri, nonspesifik
- GİS faz (mortaliteyi belirleyen): Şiddetli kusma + ishal (5–10 L/gün sıvı kaybı), karın ağrısı
- Döküntü: Makülopapüler, gövdeyi kaplayan, yüzü serbest bırakan (%40–80)
- Ağır faz: DIC, hipotansiyon, multiorgan yetmezliği — aktif kanama vakaların ~%20–30'unda
- Hastalık esas olarak şok ve multiorgan yetmezliği ile seyreder; "hemorajik ateş" etiketi sıklıkla abartılıdır
Tanı — Tür Spesifitesi Kritik
| Yöntem | Bundibugyo 2026 için Durum |
|---|---|
| RT-PCR (sadece Zaire primer) | YETERSİZ — Tek başına yapılırsa BDBV yalancı negatif kalabilir |
| RT-PCR (BDBV-spesifik veya pan-ebolavirus) | GEREKLİ — 2026 şüpheli vakada mutlaka istenecek; HSGM ref. lab koordinasyonu |
| Hızlı antijen testi (RDT) | Saha ön tanı; tür ayrımı yapmaz; pozitif sonuç PCR ile doğrulanmalı |
| NGS / Tam genom sekanslama | Tür + suş tayini; salgın kaynağı ve filogenetik bağlantı için referans lab |
Türkiye'de şüpheli vaka: Örnekler HSGM Ulusal Viral Hemorajik Ateş Referans Laboratuvarı'na UN2814 Kategori A standartlarında paketlenip gönderilmeli. Rutin otomatik analizörlere verilmemelidir. Ayrıca sıtma hızlı testi eş zamanlı yapılmalı — ko-enfeksiyon sıktır ve sıtma pozitifliği EVD'yi dışlamaz.
4
Türkiye'deki Durum
Risk Değerlendirmesi
- Türkiye'de yerli Ebola vakası yok; DRC/Uganda ile doğrudan hava seferi sınırlı (transit bağlantılar üzerinden erişim mevcuttur)
- Risk grubu: Son 21 gün içinde DRC, Uganda veya Güney Sudan seyahati olan ateşli hastalar
- Özellikle insani yardım, sağlık, madencilik ve misyonerlik amaçlı seyahat öyküsü sorulmalı (Dr. Stafford vakası bu riski somutlaştırdı)
- ECDC 2026 risk değerlendirmesi: Avrupa ve Türkiye için risk "düşük; ancak ithal vaka dışlanamaz"
Havalimanı Sürveyansı
- İstanbul Havalimanı (IST) ve Sabiha Gökçen (SAW): yüksek riskli bölgeden gelen yolcularda PHEIC ilanı sonrası sıcaklık taraması ve sağlık beyannamesi uygulaması aktive edildi
- Ateşli + salgın bölgesi seyahat öyküsü olan yolcu → havalimanı sağlık birimi → İl Sağlık Müdürlüğü bildirimi
Klinisyen İçin Pratik Akış
- PUI kriteri: Son 21 gün içinde DRC / Uganda / Güney Sudan seyahati + ateş ≥38°C veya EVD uyumlu semptom
- İlk 5 dakika: Tek kişilik oda → tam KKE (N95 veya PAPR + tulum + çift eldiven + göz/yüz koruma) → kapıyı kapat → enfeksiyon uzmanı/yönetici çağır
- Bildirim: HSGM 4848 Acil Hattı + İl Sağlık Müdürlüğü — yasal zorunluluk, gecikmeden yapılmalı
- Laboratuvar: BDBV/pan-ebolavirus PCR + sıtma hızlı testi + tam kan/karaciğer/koagülasyon paneli (UN2814 paketleme ile sevk)
- Yüksek İzolasyon Ünitesi: HSGM tarafından belirlenmiş YİÜ hastanelerine (Bursa dahil) sevk protokolünü önceden öğrenin
🇹🇷 Bursa & Marmara Perspektifi
Bursa için doğrudan Ebola vakası riski düşüktür; ancak İstanbul hub'ı üzerinden transit yapan yolcular için bölge hastaneleri PUI değerlendirmesiyle karşılaşabilir. HSGM'nin Yüksek İzolasyon protokollerini ve Referans Laboratuvar sevk akışını bilmek kritiktir. 2026 PHEIC, tüm YİÜ hastanelerinde simülasyon takvimini hızlandırdı.
5
Tedavi & Destek Bakım
| Ajan | BDBV 2026 Durumu | Not |
|---|---|---|
| Inmazeb | ETKİSİZ | FDA onaylı — yalnızca Zaire EBOV. PALM çalışması da Zaire içindi. |
| Ebanga | ETKİSİZ | FDA onaylı — yalnızca Zaire EBOV. |
| Ervebo aşısı | ETKİSİZ | Zaire GP eksprese eder; PEP olarak da BDBV için önerilmez. |
| Destek tedavi | BİRİNCİL YAKLAŞIM | Tüm türlerde uygulanır; bu salgında tek kanıtlı strateji. |
| MBP134 (deneysel) | DENEYSEL | Hayvan modeli verisi umut verici; kompasyonel kullanım WHO koordinasyonuyla tartışılıyor. |
Destek Tedavinin Temel Direkleri
- Agresif IV sıvı + elektrolit replasmanı: Günlük 5–10 L kayıp; Ringer laktat / izotonik salin; K, Na, Mg'yi günde 2–4 kez ölç — bu dönemde hayat kurtaran müdahaledir
- Antiemetik (ondansetron): Sıvı tutulmasını sağlar, oral rehidratasyona geçişi kolaylaştırır
- Antipiretik: Parasetamol — NSAİİ kaçın (kanama riskini artırır)
- Ko-enfeksiyon tedavisi: Empirik artesunat (sıtma) + geniş spektrumlu antibiyotik (bakteriyel sepsis)
- DIC: Taze donmuş plazma, trombosit replasmanı; Hb <7 g/dL'de eritrosit süspansiyonu
- İleri yoğun bakım: Noradrenalin (MAP hedef >65 mmHg), mekanik ventilasyon, renal replasman tedavisi
🎯 Klinisyen İçin Anahtar Noktalar
- Bundibugyo ve Zaire'nin klinik tablosu benzerdir — ancak BDBV için onaylı mAb veya aşı yoktur; destek tedavi birincil yaklaşımdır
- Inmazeb, Ebanga ve Ervebo UYGULANMAZ — BDBV GP'si Zaire'den %38–47 farklı; mevcut antikorlar bağlanamıyor
- Sadece Zaire PCR negatifliği BDBV'yi dışlamaz — BDBV-spesifik veya pan-ebolavirus PCR mutlaka istenecek
- DRC / Uganda / Güney Sudan seyahati + ateş = tam KKE + izolasyon + HSGM 4848 bildirimi, vakit kaybetmeden
- Sıtma ko-enfeksiyonu sıktır — sıtma testi pozitif olsa bile EVD dışlanmaz; eş zamanlı tedavi başlanabilir
- Pan-ebolavirus adaylar (MBP134) için WHO/CDC koordinasyonu erkenden başlatılabilir; bekleme süresi uzundur, erken başvuru şart
Bu bilgi notu kimler için? Bursa ve çevresi başta olmak üzere acil servis, dahiliye, enfeksiyon hastalıkları hekimleri ve halk sağlığı çalışanlarına yönelik özet başvuru kaynağıdır. Klinik karar verme sürecinde güncel WHO/CDC/ECDC kılavuzları ve hasta-spesifik değerlendirme esastır. Kapsamlı klinik bilgi için Ebola Konu Sayfası'na bakın.
Kaynaklar
WHO. Disease Outbreak News (DON-602): Ebola disease caused by Bundibugyo virus — DRC and Uganda. 18 May 2026. who.int/emergencies/.../2026-DON602
CDC. Health Alert Network HAN-00530: Ebola Disease Outbreak in DRC and Uganda. 18 May 2026. cdc.gov/han/.../han00530
ECDC. Rapid Risk Assessment: Ebola virus disease outbreak (Bundibugyo), DRC and Uganda, May 2026. ecdc.europa.eu
Mulangu S, et al. A Randomized, Controlled Trial of Ebola Virus Disease Therapeutics (PALM). N Engl J Med 2019;381:2293–2303.
MacNeil A, Farnon EC, Wamala J, et al. Proportion of deaths and clinical features in Bundibugyo ebolavirus infection, Uganda. Emerg Infect Dis 2010;16(12):1969–1972.
T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Ebola Hastalığı — Vaka Yönetimi ve Bildirim Protokolleri. hsgm.saglik.gov.tr
