Bundibugyo Ebolavirüs Salgını:
Altıncı Ayda 11.000'i Aşan Vaka
Mayıs 2026'da Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) İturi eyaletinde başlayan salgın, kayıtlardaki ikinci en büyük Ebola salgını hâline geldi. Vaka sayısı son üç ayda iki katından fazla arttı; Ekim'de Kenya ve Nijerya'ya taşındı. DSÖ Acil Durum Komitesi 17 Kasım'daki üçüncü toplantısında uluslararası halk sağlığı acil durumunun (PHEIC) sürdüğünü bildirdi. Bundibugyo türü için hâlâ onaylı aşı ve özgül tedavi yok.
Sayılarla salgın
Sayılar yalnızca laboratuvarla doğrulanmış olguları içerir; kuşkulu olgular ve ölümler dahil değildir. Kaynaklar arasında veri kesim tarihine bağlı küçük farklar olabilir.
KDC'de doğrulanmış vaka artışı
Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı (7 Eylül), ECDC (1 ve 8 Kasım), DSÖ DON625 (3 Kasım), CDC (15 Kasım).
Bu salgını farklı kılanlar
- Hız: 1.000 doğrulanmış vakaya 40 günde ulaşıldı; 2018 KDC salgınında bu yaklaşık 235 gün sürmüştü.
- Çocuklar: doğrulanmış vakaların dörtte birinden fazlası, ölümlerin üçte biri çocuk. Beş yaş altı doğrulanmış olguların onda yedisi kaybedildi.
- Temaslı izlemi: günlük görülen temaslı oranı %86; hedef %95.
- Sağlık çalışanları: çatışma ortamı ve koruyucu ekipman eksikliği nedeniyle bakım sırasında enfeksiyonlar bildirildi.
- İlerleme: erken odakların çoğunda hızlı bulaş durduruldu; tanı yapabilen laboratuvar sayısı 2'den 20'nin üzerine çıktı. Ancak yeni odaklar ortaya çıkmayı sürdürüyor.
Ülkelere ve eyaletlere göre tablo
KDC'de sekiz eyalette 67 sağlık bölgesi etkilendi; 3 Kasım itibarıyla 51 bölgede aktif bulaş vardı. Son üç haftada en çok vaka Beni, Bunia ve Mandima'dan bildirildi.
| Ülke | Doğrulanmış | Ölüm | Durum |
|---|---|---|---|
| KDC | 11.432 | 5.593 | Aktif bulaş |
| Kenya Nairobi; 1 ithal olgu + 4 aile bireyi + 4 sağlık çalışanı | 9 | 2 | Yeni olgu yok Son olgu 20 Ekim; temaslı izlemi tamamlandı |
| Nijerya Abuja; ithal olgu, Cenevre'ye tahliye | 1 | 0 | Yeni olgu yok Hasta taburcu; 62 temaslının izlemi bitti |
| Uganda | 20 | 2 | Bitti 28 Temmuz'da sona erdiği ilan edildi |
| Fransa KDC'den dönen insani yardım hekimi | 1 | 0 | İyileşti |
CDC, 15 Kasım 2026; Kenya ve Nijerya ayrıntıları DSÖ DON625 ve ECDC. Uganda için ayrıca 1 olası vaka ve 1 olası ölüm bildirildi.
| KDC eyaleti | Vaka | Ölüm | Etkilenen bölge |
|---|---|---|---|
| İturi | 7.485 | 3.532 | 28 / 36 |
| Kuzey Kivu | 2.593 | 1.422 | 17 / 34 |
| Haut-Uélé | 470 | 208 | 7 / 13 |
| Tshopo | 94 | 29 | 7 / 23 |
| Bas-Uélé · Nord-Ubangi · Sud-Ubangi · Güney Kivu | Az sayıda olgu | 4 · 2 · 1 · 1 | |
DSÖ DON625, 3 Kasım 2026 verisi. Kuzey Kivu'da fatalite %54,8 ile en yüksek. Güney Kivu'da 29 Mayıs'tan beri doğrulanmış olgu yok.
Mayıs'tan Kasım'a
Sarı işaretli maddeler Mayıs bilgi notundan sonra eklenen gelişmelerdir.
- 15 MayısKDC'nin kuzeydoğusunda Bundibugyo virüsüne bağlı Ebola salgını bildirildi. Bu, KDC'nin 17. Ebola salgını ve BDBV'nin 2007 ve 2012'den sonraki üçüncü salgını.
- 17 MayısDSÖ Genel Direktörü salgını PHEIC olarak belirledi; pandemi acil durumu ölçütlerini karşılamadığını bildirdi.
- 22 MayısAcil Durum Komitesi'nin ilk toplantısının ardından geçici tavsiyeler yayımlandı.
- 2 TemmuzPARTNERS tedavi çalışmasına hasta alımı başladı (MBP134 monoklonal antikor ve remdesivir).
- TemmuzFransa'da KDC'den dönen bir hekimde olgu saptandı; hasta iyileşti.
- 28 TemmuzUganda salgının sona erdiğini ilan etti.
- Ağustosİkinci Acil Durum Komitesi toplantısı; 24 Ağustos'ta güncel geçici tavsiyeler. DSÖ risk değerlendirmesi: KDC'de çok yüksek, komşu ülkelerde yüksek, küresel düzeyde düşük.
- 6 EkimKenya, Nairobi'de seyahat ilişkili ilk olguyu bildirdi; ardından sekiz ikincil olgu gelişti.
- 20 EkimNijerya, Abuja'da bir ithal olgu bildirdi; hasta 26 Ekim'de İsviçre'ye tahliye edildi.
- 23 EkimTumaini faz 2/3 halka aşılama çalışması Bunia'da başladı.
- 4 KasımDSÖ uzman grupları Bundibugyo'ya özgü iki aşı adayının çalışmaya eklenmesini önerdi.
- 17 KasımÜçüncü Acil Durum Komitesi toplantısı: PHEIC sürüyor.
Zaire için elimizde olanlar burada işe yaramıyor
Ruhsatlı Ebola aşıları ve monoklonal antikorlar Zaire ebolavirüsünün glikoproteinini hedefler. Bundibugyo için etkinlikleri gösterilmemiştir; bu nedenle salgın, ürünlerin sahada sınandığı klinik çalışmalarla birlikte yürüyor.
🔬 Tanı tuzakları
- Tanı RT-PCR ile konur; test BDBV'yi saptayabilen (türe özgü veya pan-ebolavirüs) bir yöntem olmalıdır.
- DSÖ geçici tavsiyelerindeki not: GeneXpert platformu Bundibugyo virüsünü saptayamaz. Yalnızca Zaire'yi hedefleyen bir testin negatif sonucu Ebola'yı dışlamaz.
- Belirtilerin ilk 72 saatinde alınan örnek negatif olabilir; klinik kuşku sürüyorsa test yinelenir.
- Sıtma ve diğer ateşli hastalıklardan klinik olarak ayrılamaz; sıtma testi pozitifliği Ebola'yı dışlamaz.
💉 Aşı çalışmaları
- Onaylı BDBV aşısı yok.
- Tumaini (faz 2/3, INRB yürütücülüğünde): doğrulanmış olguların temaslılarında halka aşılama tasarımı. İlk değerlendirilen ürün Ervebo (Zaire aşısı; çapraz koruma sınanıyor).
- Eklenecek iki BDBV'ye özgü aday: ChAdOx1 (Oxford Üniversitesi / Serum Institute of India) ve mRNA-1469 (Moderna). Ulusal onayların ardından çalışmaya girecekler.
- BRAVO: yaklaşık 20.000 ön saf çalışanında Ervebo'nun gerçek yaşam etkililiğini ölçen çalışma.
💊 Tedavi çalışmaları
- Onaylı özgül tedavi yok. Inmazeb ve Ebanga yalnızca Zaire ebolavirüsü için ruhsatlıdır.
- PARTNERS (DSÖ destekli platform çalışması): MBP134 monoklonal antikor, remdesivir veya ikisinin birlikte kullanımı sağkalımı artırıyor mu sorusunu yanıtlıyor. Sonuç henüz açıklanmadı.
- Kenya'da olgulara onaylı protokoller altında araştırma aşamasındaki ürünler verildi.
🛏️ Bugün için standart: destek tedavisi
- Erken ve yeterli sıvı–elektrolit replasmanı; hipovolemi ve hipokaleminin düzeltilmesi.
- Organ desteği, kanama ve koagülopati yönetimi, ağrı ve bulantı kontrolü.
- Eşlik eden sıtma ve bakteriyel enfeksiyonların ampirik tedavisi.
- Bakımın tümü damlacık ve temas önlemleri, sıvı geçirmez koruyucu ekipman ve eğitimli ekiple; iğne ve invaziv girişim en aza indirilir.
Risk düşük, hazırlık şart
Kenya ve Nijerya olguları, uçak yolculuğuyla taşınmanın kuramsal olmadığını gösterdi. Her iki ülkede de olgular hızla saptanıp temaslılar karantinada izlendiği için toplumda yayılım olmadı.
Risk değerlendirmeleri
- DSÖ: KDC'de çok yüksek · KDC ile kara sınırı olan ülkelerde yüksek · Afrika'nın geri kalanında düşük · küresel düzeyde düşük (14 Ağustos değerlendirmesi; güncelleniyor).
- ECDC: AB/AEA'da yaşayanlar için enfeksiyon olasılığı çok düşük; etkilenen bölgelere gidenler için düşük.
- Avrupa'ya tahliyeler: Almanya 2, Hollanda 1, Fransa 1 olgu; ayrıca Birleşik Krallık ve İsviçre'ye tahliyeler. Tümü sağlık veya insani yardım çalışanlarıyla ilişkili.
- Seyahat: DSÖ, etkilenen ülkelere seyahat ve ticaret kısıtlaması önermiyor. ABD ise son 21 günde KDC'de bulunan yolculara giriş kısıtlaması uyguluyor.
🇹🇷 Türkiye'de durum
- Sağlık Bakanlığı açıklamalarına göre Türkiye'de bugüne kadar doğrulanmış Ebola olgusu yok.
- Kuşkulu olguda Bakanlığın Ebola Virüs Hastalığı Bilgilendirme ve Vaka Yönetim Rehberi esas alınır.
- Seyahat Sağlığı sitesi DSÖ salgın bildirimlerini Türkçe olarak yayımlıyor (son Ebola duyurusu 6 Kasım 2026).
- Etkilenen bölgelere gidecek sağlık ve insani yardım çalışanlarına seyahat öncesi danışmanlık ve dönüşte 21 günlük belirti izlemi önerilir.
Acil serviste tek soru: “Son 21 günde nerede bulundunuz?”
Ateşle başvuran ve son 21 günde KDC'nin etkilenen eyaletlerinde bulunmuş, orada sağlık hizmeti vermiş, cenaze törenine katılmış ya da doğrulanmış bir olguyla temas etmiş her hasta, aksi kanıtlanana kadar olası olgu gibi ele alınır. Kenya ve Nijerya dönüşlerinde bilinen olgu veya sağlık kuruluşu teması ayrıca sorgulanır.
🩺 Klinisyen Özeti — Kuşkulu Olguda İlk Saat
- Tanı: kuluçka 2–21 gün. Başlangıçta ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı; birkaç gün içinde kusma ve ishal. Kanama olguların azında ve geç dönemde görülür; yokluğu tanıyı dışlamaz. Hasta belirtiler başlamadan önce bulaştırıcı değildir.
- Ayır: hastayı tek kişilik, kapısı kapalı odaya al; odaya giren kişi sayısını sınırla ve kayıt tut.
- Korun: sıvı geçirmez önlük, çift eldiven, yüz siperi veya gözlük, N95/FFP2 veya üzeri maske; giyme–çıkarma gözlemci eşliğinde.
- Bildir: İl Sağlık Müdürlüğü'ne derhal haber ver. Örnek alma, paketleme ve referans laboratuvara sevk Bakanlık rehberine göre ve eşgüdümle yapılır; rutin laboratuvara örnek gönderme.
- Unutma: sıtma başta olmak üzere tedavi edilebilir nedenleri eş zamanlı değerlendir; istenen PCR'ın Bundibugyo'yu saptayabildiğini teyit et.
- İzle: korunmasız temaslılar son temastan itibaren 21 gün izlenir.