Konu Sayfası

Ebola Hastalığı

Ebola Virus Disease (EVD) · Filoviridae · Kategori A Biyoterörizm Ajanı

Ağır viral hemorajik ateş sendromu; 6 Orthoebolavirus türünden Reston dışı dördü insanda hastalık yapar. 2013–2016 Batı Afrika, 2018–2020 KDC ve 2026 Bundibugyo salgınlarından çıkan güncel tanı ve tedavi deneyimi. Inmazeb ve Ebanga monoklonal antikorlarıyla değişen tedavi paradigması.

Viral Hemorajik Ateş Filoviridae BSL-4 Patojen Kategori A Biyoterörizm İnsandan İnsana Bulaş Monoklonal Antikor Tedavisi Ebola Aşısı (rVSV-ZEBOV)

WHO PHEIC · 17 Mayıs 2026

Bundibugyo virüsü salgını DRC & Uganda — Ervebo, Inmazeb ve Ebanga bu türe karşı koruyucu değil. Güncel salgın detayları, vaka istatistikleri ve klinik yönetim için güncel bilgi notuna bakın.

Güncel Bilgi Notu

Hızlı Araçlar 📖 WHO Fact Sheet 🇺🇸 CDC Clinician Guidance 🩺 WHO Clinical Mgmt 📊 PALM (NEJM 2019) ← Tüm Konular

Mayıs 2026 · Aktif Salgın · WHO PHEIC İlanı

17 Mayıs 2026 — DRC Ituri Eyaleti ve Uganda'da Bundibugyo virüsü kaynaklı 17. DRC Ebola salgını PHEIC ilan edildi. 18 Mayıs itibarıyla 246+ şüpheli vaka, 80+ ölüm. ABD Title 42 ile DRC/Uganda/Güney Sudan'dan girişleri kısıtladı. Bu salgında onaylı aşı (Ervebo) ve hedefli tedavi (Inmazeb/Ebanga) etkili değildir — tedavi destek bakımıdır.

Salgın Bilgi Notunu Aç →

246+

Şüpheli Vaka (18 May)

80+

Ölüm

Tarihsel BDBV Salgını

17.

DRC Ebola Salgını

Giriş & Etiyoloji

Tanım & Tarihçe

Ebola Virus Disease (EVD): Filoviridae ailesinden Orthoebolavirus genusunun neden olduğu, yüksek mortaliteli akut viral hemorajik ateş sendromu
1976 — İlk salgın eş zamanlı iki odakta tespit edildi: Sudan (Nzara) ve KDC (Yambuku, Ebola Nehri kıyısı) — adını bu nehirden aldı
2007 — Uganda Bundibugyo bölgesinde yeni bir tür: Bundibugyo ebolavirus (BDBV) — 56 vaka, CFR ~%25–30
2013–2016 — Batı Afrika'da tarihsel en büyük salgın: Sierra Leone, Liberya, Gine; >28.000 vaka, >11.000 ölüm
2018–2020 — KDC Kuzey Kivu; 3.470 vaka, 2.280 ölüm — ilk etkin monoklonal antikor tedavilerinin denendiği salgın (PALM çalışması)
2022 — Uganda'da Sudan virüsü (SUDV) salgını; onaylı aşı/tedavi olmaması zorluk çıkardı
Eylül–Aralık 2025 — KDC Bulape (Kasai Eyaleti) Zaire virüsü salgını; 64 vaka, 45 ölüm
Mayıs 2026 — KDC Ituri + Uganda'da üçüncü Bundibugyo salgını; WHO PHEIC ilan etti. Onaylı aşı veya hedefli tedavi olmaksızın yönetilmesi gereken ilk büyük Bundibugyo salgınıdır.
Türkiye'de yerli vaka yok; ancak seyahat ilişkili vaka riski ve biyoterörizm hazırlığı açısından önem taşır

Virolojik Özellikler

Filoviridae ailesi, Orthoebolavirus genusu; negatif polariteli tek sarmallı RNA virüsü (~19 kb)
Karakteristik flamentöz (iplik/kanca şekilli) morfoloji; uzunluk 800–14.000 nm, çap ~80 nm
Zarflı virüs → lipit çözücülere, ısıya (56°C/30 dk), standart dezenfektanlara (klor, peroksitler) duyarlı
Kuru yüzeylerde günler, serum/kan içinde haftalarca oda ısısında kalabilir
7 viral protein: NP, VP35, VP40 (matriks), GP (glikoprotein — hücre girişi, aşı/antikor hedefi), VP30, VP24, L (polimeraz)
Glikoprotein (GP): konak hücre füzyonu; ana virülans ve immün kaçış faktörü; aşı ve mAb tedavilerinin türler arası etkisizliğinin nedeni — örn. BDBV ile EBOV'un GP'si %38–47 farklıdır

Ebolavirus Türleri

Tür	Kısaltma	CFR	Özellik
Zaire ebolavirus	EBOV	%25–90	En virülent; 2014–16 ve 2018–20 salgınlarının etkeni. Ervebo, Inmazeb ve Ebanga yalnızca bu türe karşı koruyucu/etkilidir.
Bundibugyo ebolavirus PHEIC 2026	BDBV	%25–40	Uganda 2007, KDC 2012, KDC + Uganda 2026 PHEIC. EBOV'dan %32–42 genetik farklılık. Onaylı tedavi/aşı yok.
Sudan ebolavirus	SUDV	%40–65	Uganda salgınları; 2022 Uganda. Ervebo bu türe karşı koruyucu değil; rVSV-SUDV aday aşı geliştirme aşamasında.
Taï Forest ebolavirus	TAFV	%0 (1 vaka)	Yalnızca 1 insan vakası (1994 Fildişi Sahili); şempanze otopsi sırasında enfekte olan veteriner; iyileşti.
Reston ebolavirus	RESTV	%0	İnsanda hastalık yapmaz; maymun/domuzlarda ölümcül; Filipinler. Asya kökenli tek tür.
Bombali ebolavirus	BOMV	—	2018'de Sierra Leone'de yarasalardan izole; insan vakası bildirilmedi.

🧬 Türler Arası Genetik Farklılık — Tedavi/Aşı Tasarımının Sınırı

Tüm onaylı Ebola tedavileri (Inmazeb, Ebanga) ve aşılar (Ervebo, Zabdeno/Mvabea) Zaire ebolavirüs GP'sine yönelik tasarlanmıştır. BDBV ile EBOV'un GP'si amino asit düzeyinde %38–47 farklı olduğundan, mevcut tedaviler 2026 Bundibugyo salgınında etkili değildir. Bu sınırlılık, pan-filovirüs aday aşılarının (Oxford 2026 programı, MBP134 antikor karışımı) acilen geliştirilmesini zorunlu kılmıştır.

Doğal Rezervuar

Meyve yarasaları (Pteropodidae ailesi: Hypsignathus monstrosus, Epomops franqueti, Myonycteris torquata, Rousettus aegyptiacus) en güçlü rezervuar adayı
Kesin kanıtlanmış rezervuar henüz yok; yarasalarda antikor/RNA pozitifliği gösterilmiştir
Zoonotik köprü: Enfekte hayvan (yarasa, şempanze, goril, maymun, antiloplar) tüketimi veya teması; "spill-over" olayları
İnsanlar tesadüfi konak; sürdürülebilir insan-insan bulaşı salgın zincirini oluşturur

Epidemiyoloji & Bulaş

Coğrafi Dağılım

Salgınlar yalnızca Sub-Saharan Afrika'da: KDC, Uganda, Sudan, Gine, Sierra Leone, Liberya, Gabon, Fildişi Sahili
İthal vakalar: ABD, İspanya, İtalya, İngiltere, İsviçre (2014–2016 salgını sırasında sağlık çalışanı tahliyesi)
Afrika dışında lokal bulaş zinciri oluşmamıştır (Texas 2014: 2 hemşire enfeksiyonu sınırlı kalmıştır)
KDC bugüne kadar 17 Ebola salgını bildirmiş — en yoğun maruziyet alanı
Bundibugyo virüsü için yalnızca 3 bilinen salgın: 2007 Uganda, 2012 KDC, 2026 KDC Ituri + Uganda Kampala

Mayıs 2026 Salgını — Kronoloji

Tarih	Olay
5 Mayıs 2026	WHO, DRC otoritelerinden Ituri'de bilinmeyen yüksek mortalite salgını bildirimini alır
15 Mayıs	13 örnekten 8'i Bundibugyo virüsü pozitif; DRC Sağlık Bakanlığı resmi salgın ilanı (Rwampara, Mongwalu, Bunia sağlık bölgeleri)
15 Mayıs	Uganda Kampala'da ithal bir vaka (DRC vatandaşı, yaşlı erkek) ölümle sonuçlanır; Uganda BVD ilan eder
17 Mayıs	WHO Genel Direktörü PHEIC ilan eder
18 Mayıs	ABD CDC + DHS: Title 42 kapsamında 30 gün süreyle DRC/Uganda/Güney Sudan vatandaşlarının girişini yasaklar (Ebola için tarihte bir ilk); State Department Level 4 uyarısı
17–18 Mayıs	Bunia'da çalışan Amerikan misyon hekimi Dr. Peter Stafford pozitif; Almanya'ya tedavi nakil; ailesi gözlem altına alınır

Bulaşma Yolları

Direkt temas: Semptomatik hastanın kan, sekresyon, organlar, vücut sıvıları ile cilt veya mukoza zarı teması — başlıca bulaş yolu
Kontamine yüzeyler ve malzeme: Kirlenmiş iğne, ekipman; sağlık çalışanları için yüksek risk
Defin törenleri: Ceset en yüksek viral yük içerir; geleneksel defin ritüelleri Batı Afrika 2014–16 salgınında büyük etken
Cinsel yolla bulaş: İyileşen erkeklerde semende EBOV RNA'sı >12–18 ay sürebilir; cinsel temas yoluyla bulaş kanıtlandı (Liberya 2015)
Anne sütü: Salgın sürecinde bulaş bildirildi; emzirme güvenli değil
Hava yolu ile bulaş YOK: Doğal koşullarda damlacık bulaşı belgelenmemiş

⚠️

Semptom öncesi dönemde bulaş yok. EVD'de kişi yalnızca semptomatik olduğunda bulaştırıcıdır. Hastalık ilerledikçe (özellikle GIS bulgular, kanama) viral yük artar ve bulaştırıcılık yükselir. Bu özellik, 21 günlük temaslı izlem stratejisinin temelidir.

İnkübasyon & Temel Epidemiyolojik Parametreler

Parametre	Değer	Not
İnkübasyon süresi	2–21 gün (medyan 8–12 gün)	Maruziyet sonrası 21 günlük karantina standardı
Temel üreme sayısı (R₀)	1.4–2.5	İyi kontrol altında R₀ <1'e düşer
CFR — Zaire (tedavisiz)	%25–90	Salgına, erken tanıya, destekleyici tedaviye göre değişir
CFR — Zaire 2013–16 Batı Afrika	~%40	İlk kez geniş çaplı destekleyici bakım uygulandı
CFR — Zaire 2018–20 (mAb tedaviyle)	~%25–35	Erken mAb tedavisi alanlarda <%10'a düştü (PALM)
CFR — Bundibugyo (tarihsel)	%25–40	2007 Uganda + 2012 KDC verilerinden; 2026 salgını seyirde
CFR — Sudan	%40–65	Onaylı tedavi/aşı yok; destek bakımı esas
Bulaştırıcılık süresi	Semptomlardan ölüm/iyileşmeye	İyileşme sonrası semende aylar boyu RNA

Patogenez

Virüs mukoza veya deri yoluyla girer; ilk hedef hücreler dendritik hücreler ve makrofajlar
Glikoprotein (GP) → NPC1 reseptörüne (Niemann-Pick C1 proteini, lizozomal) bağlanma → füzyon → hücre içi replikasyon
Makrofaj aktivasyonu → TNF-α, IL-6, IL-8, NO gibi proinflamatuvar mediyatör fırtınası → vasküler bütünlük kaybı
Dendritik hücre disfonksiyonu → bağışıklık yanıtının ilk haftalarda başlatılamaması; virüs logaritmik çoğalma kazanır
Karaciğer hepatosit enfeksiyonu → koagülasyon faktörü sentez bozukluğu → DIC
Adrenal bez tutulumu → kortizol eksikliği → şok tablosunu ağırlaştırır
Vasküler endotel hasarı + DIC + masif sıvı kaybı (kusma/ishal) → hipovolemik/distribütif şok → multiorgan yetmezliği
Hemorajik bulgular vakaların ancak %20–30'unda görülür; hastalık esas olarak şok ve multiorgan yetmezliği ile seyreder
VP35 proteini Tip I interferon yanıtını baskılar — virüsün doğal immün sistemi atlatma mekanizması
İmmün ayrıcalıklı bölgeler (göz, SSS, testis, pelvis) virüsü aylar/yıllar boyu barındırabilir → post-Ebola sendromu, relaps, cinsel bulaş

🔬 İmmünolojik Fark: Sağkalanlar vs Hayatını Kaybedenler

Sağkalanlarda erken ve güçlü EBOV'a özgü IgM ve IgG antikor yanıtı ve CD8⁺ T hücre aktivasyonu görülür. Fatal vakalarda antikor yanıtı geç, yetersiz veya hiç oluşmaz; viral yük dramatik biçimde yüksek seyreder. Bu fark, monoklonal antikor tedavisinin erken başlanmasının etkinliğini açıklar.

Klinik Bulgular

Hastalığın Fazları

Erken / Prodromal Faz

Gün 1–3 · "Kuru" semptomlar

Ani başlangıçlı yüksek ateş (≥38.6°C), şiddetli baş ağrısı, halsizlik, miyalji, artralji, boğaz ağrısı. Grip benzeri tablo — ayırıcı tanı geniş (sıtma, tifo, denge, lepto). Viral yük düşük → bulaştırıcılık düşük. Bu fazda klinik olarak EVD'yi diğerlerinden ayırmak imkânsızdır; epidemiyolojik öykü kritik.

GIS Faz · "Islak" Semptomlar

Gün 3–7 · Mortaliteyi Belirleyen Dönem

Bulantı, kusma, şiddetli ishal (günde 3–10 L sıvı kaybı), karın ağrısı. Masif sıvı/elektrolit kaybı → hipovolemi → böbrek yetmezliği. Hematemez (kanlı kusma) ve melena vakaların ~%20–30'unda. Erken agresif IV sıvı + elektrolit replasmanı bu fazda hayat kurtarır.

Döküntü & Pik Toksisite

Gün 5–7

Makülopapüler döküntü: tüm gövdeyi kapsayan, bazen peteşiyal, yüzü serbest bırakan karakteristik deri bulgusu (%40–80). Konjonktival enjeksiyon. Ağız/boğaz ülserleri. Hepatit bulguları (ALT/AST yükselişi, AST > ALT ağır prognoz).

Ağır / Hemorajik Faz

Gün 6–12 · CFR'in belirlendiği faz

Fatal vakalarda: DIC bulguları, peteşi, ekimoz, IV giriş yerlerinden kanama, hemoptizi, konjonktival kanama. Septik şok, solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği, hepatik yetmezlik, bilinç bozukluğu. Ölüm genellikle 6–16. günde.

İyileşme veya Ölüm

Gün 7–14+

Sağkalanlarda ateş 1. haftanın sonunda veya 2. haftada düşer; sıvı dengesi toparlanır. Post-Ebola Sendromu: artralji, miyalji, uveitis, baş ağrısı, işitme kaybı, nöropsikolojik semptomlar aylarca sürebilir. Semende viral persistans >12 ay.

Özel Nüfuslar

Gebelik: CFR anne için daha yüksek (>%90); fetal/neonatal mortalite neredeyse %100; spontan düşük ve ölü doğum sık
Çocuklar: 2013–16 salgınında çocuklar tüm vakaların ~%20'si; CFR yetişkinlere benzer; nörolojik sekel daha sık
Sağlık çalışanları: 2013–16 salgınında >800 sağlık çalışanı enfeksiyonu, %57 CFR — KKE eğitimi ve protokol uygulaması kritik

Laboratuvar Bulguları

Parametre	Bulgu	Klinik Anlam
Lökosit	Erken lökopeni → sonra lökositoz	Erken lenfopeni karakteristik (%90)
Trombosit	Trombositopeni (sıklıkla <100K)	DIC; kanama riskinin habercisi
ALT/AST	Belirgin yükselme (AST > ALT tipik, viral hepatit aksine)	Hepatosit nekrozu; AST > ALT ağır prognoz göstergesi
Kreatinin/BUN	Yükselme	Sıvı kaybı + direkt nefrotoksisite
CRP/ESR	Belirgin yükselme	Sitokin fırtınasını yansıtır
PT/aPTT	Uzama	Koagülasyon faktörü eksikliği; DIC
D-Dimer	Belirgin yükselme	DIC göstergesi
Amilaz/Lipaz	Yükselme	Pankreatit bulgusu (%30–40)

Tanı

Olgu Tanımı (PUI Kriteri)

Şüpheli vaka (PUI): Son 21 gün içinde EVD salgın bölgesine seyahat VEYA EVD vakası ile temas + ateş ≥38°C veya EVD ile uyumlu semptomlar (kusma, ishal, baş ağrısı, kanama)
Olası vaka: EVD şüpheli/doğrulanmış vaka ile yüksek riskli temas + klinik belirti
Doğrulanmış vaka: Laboratuvar onaylı (RT-PCR pozitif)
2026 güncel salgın bölgeleri: KDC Ituri (özellikle Rwampara, Mongwalu, Bunia), Uganda Kampala

Laboratuvar Tanısı

Yöntem	Örnek / Zamanlama	Özellik
RT-PCR (rRT-PCR)	Kan (EDTA); semptom başlangıcından itibaren	Altın standart. Negatif sonuç semptom başlangıcından <72 saat ise 72 saat sonra tekrarlanmalı. Tür-spesifik primer/assay gerekir — Zaire ve Bundibugyo için ayrı PCR.
GeneXpert Ebola	Tam kan	Saha hızlı PCR (~2 saat); salgın bölgesinde tarama
Hızlı antijen testi (RDT)	Kan, idrar	OraQuick FDA EUA onaylı; duyarlılık %92+; saha koşullarında ön tanı
Seroloji (IgM/IgG ELISA)	Serum; akut + konvalesan	Epidemiyolojik araştırma; akut tanıda PCR'ın yerini tutmaz
Viral kültür	BSL-4 laboratuvarı	Araştırma amaçlı; rutin tanıda kullanılmaz
Sekanslama (NGS)	RT-PCR pozitif örnek	Tür ve suş tayini; salgın kaynağı ve filogenetik bağlantı için kritik
İmmünofloresan (IFA)	Postmortem deri biyopsisi	Otopsi materyalinde; BSL-4

🔬

BSL-4 ve laboratuvar biyogüvenlik: EBOV virüs kültürü BSL-4 altyapısı gerektirir. RT-PCR inaktive örnekle BSL-2+ koşullarda yapılabilir. Türkiye'de şüpheli numuneler T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM Ulusal Viral Hemorajik Ateş Referans Laboratuvarı'na UN2814 standardında paketlenip iletilmelidir. Rutin otomatik analizörlere doğrudan verilmemelidir.

Ayırıcı Tanı

Hastalık	Benzerlik	Ayırıcı Özellik
Malaria	Ateş, miyalji, baş ağrısı, Afrika seyahati	Hızlı malaria testi; üşüme-titreme; splenomegali. EVD ile ko-enfeksiyon mümkün — malaria pozitif EVD'yi dışlamaz
Tifoid ateş	Uzun süre ateş, karın ağrısı	Görece bradikardi, "rose spots", Widal; ishal geç
Kırım-Kongo KKA	Ateş + hemorajik bulgular, AST > ALT	Türkiye endemik; kene teması öyküsü; PCR
Lassa ateşi	VHF, Batı Afrika	Yavaş başlangıç; işitme kaybı sık; ribavirin etkilidir (Arenaviridae)
Marburg virüs hastalığı	Aynı aile (Filoviridae); klinik tablo neredeyse özdeş	Yalnızca PCR ve seroloji ile ayrımı mümkün
Ağır bakteriyel sepsis	Ateş, şok, organ yetmezliği	Seyahat öyküsü yok; kan kültürü; antibiyotik yanıtı

Tedavi

⚠️ Tür-Spesifik Tedavi Kritik Uyarısı

FDA onaylı tek Ebola tedavileri olan Inmazeb (atoltivimab + maftivimab + odesivimab-ebgn) ve Ebanga (ansuvimab-zykl) YALNIZCA Zaire ebolavirüs (EBOV) için endikedir ve onaylıdır. Bundibugyo, Sudan ve diğer türlerde etki etmez — bu salgınlarda destek tedavi temel yaklaşımdır. 2026 BDBV PHEIC salgınında pan-ebolavirüs aday antikorlar (MBP134) kompasyonel kullanım protokolleriyle tartışılmaktadır.

Destek Tedavisi — Tüm Türler İçin Temel Direk

Agresif IV sıvı replasmanı: Masif ishal ve kusma nedeniyle günlük 5–10 L kayıp olabilir; izotonik salin veya Ringer laktat; elektrolit takibi (Na, K, Mg)
Elektrolit replasmanı: Hipokalemi, hiponatremi, hipomagnesemi sık ve ölümcül; günlük 2–4 kez elektrolit paneli
Antipiretik/analjezi: Parasetamol (NSAİİ'den kaçın — kanama riskini artırır)
Antiemetik ve antidiyare: Ondansetron, loperamid; GIS semptom kontrolü sıvı tasarrufu sağlar
Beslenme desteği: Tolere edilebiliyorsa oral; parenteral beslenme gerekebilir
Eşlik eden enfeksiyonların tedavisi: Empirik antimalaryal (artesunat) ve geniş spektrumlu antibiyotik düşünülmeli (sıtma ko-enfeksiyonu sık)
Kan ürünleri: DIC varlığında taze donmuş plazma, trombosit; Hb <7 g/dL ise eritrosit süspansiyonu
İleri yoğun bakım: Vazopressör (noradrenalin, hedef MAP >65), mekanik ventilasyon, renal replasman tedavisi (gerektiğinde diyaliz)

Spesifik Antiviral Tedavi (YALNIZCA Zaire EBOV İçin)

Ajan	Mekanizma	Onay / Durum
Atoltivimab/maftivimab/odesivimab (Inmazeb)	3 mAb kokteyli; EBOV GP'nin farklı epitoplarını hedefler	FDA onaylı (Ekim 2020) — Zaire EBOV için. PALM çalışmasında 28 günlük CFR %33.5 (kontrol %49.7'ye karşı). Tek IV doz. BDBV/SUDV'de etkisiz.
Ansuvimab-zykl (Ebanga)	Tek mAb; GP Macrophage Fusion Loop'u hedefler	FDA onaylı (Aralık 2020) — Zaire EBOV için. PALM CFR %35.1. Tek IV doz. BDBV/SUDV'de etkisiz.
Remdesivir	RNA polimeraz inhibitörü	EVD'de PALM'da en düşük etkinlik — artık önerilmiyor (COVID-19'da yeniden gündem)
ZMapp	3 kimerik mAb	PREVAIL II'de standart bakıma üstünlük gösterilemedi; güncel kılavuzlarda tercih edilmiyor
Favipiravir	RNA polimeraz inhibitörü	Sınırlı etkinlik; önerilmiyor
MBP134 (deneysel)	Pan-ebolavirüs çift mAb kombinasyonu	Hayvan modellerinde Zaire, Sudan, Bundibugyo'ya karşı koruyucu. 2026 BDBV PHEIC için kompasyonel kullanım/genişletilmiş erişim tartışılıyor.

🏆 PALM Çalışması (NEJM 2019) — Tedavi Paradigmasını Değiştirdi

2018–20 KDC salgınında randomize kontrollü PALM çalışması; 4 ajan karşılaştırıldı: ZMapp, remdesivir, mAb114 (ansuvimab), REGN-EB3 (Inmazeb). 28 günlük mortalite: ZMapp %49.7, remdesivir %53.1, mAb114 %35.1, REGN-EB3 %33.5. Erken başvuran ve viral yükü düşük (Ct yüksek) hastalarda mortality <%10'a indi. Sonuç: Inmazeb ve Ebanga Zaire EVD için güncel standart of care.

💉

Eş zamanlı kullanım uyarısı: Inmazeb ve Ebanga, Ervebo aşısı ile EŞ ZAMANLI uygulanmamalıdır — bu antikorlar Ervebo'daki canlı VSV virüsünü nötralize ederek aşı etkinliğini azaltabilir. Aşı uygulanan kişide tedavi gerekirse aşıdan sonra en az birkaç hafta bekleme önerilir.

Enfeksiyon Kontrolü & İzolasyon

Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)

Tam bariyer önlemleri: Su geçirmez tulum (Tyvek veya eşdeğeri), başlık, yüz siperi/N95 maske, çift kat eldiven, su geçirmez çizme/bot
KKE giyme/çıkarma eğitimi kritik; "doffing" (çıkarma) sırasında kontaminasyon riski en yüksek aşama
KKE çıkarma daima ikinci bir gözlemci eşliğinde, belirlenmiş protokolle yapılır
Aerosol oluşturan işlemler (entübasyon, açık aspirasyon) için PAPR ve negatif basınçlı oda
Sağlık çalışanı KKE ihlali veya göz/ağız/burun sıçraması maruziyeti derhal değerlendirilmeli

Hasta İzolasyon Prensipleri

Tek kişilik özel oda; özel negatif basınç odası rutin gerekli değil (hava yolu bulaşı yok); iyi havalandırma önerilir; aerosol işlemleri için ise negatif basınç şart
Tüm hasta temas yüzeyleri uygun dezenfektan ile silinmeli (klorlu bileşikler 1:10, peroksitler)
Hasta atıkları Kategori A tehlikeli tıbbi atık olarak imha edilmeli (UN2814)
Ceset yönetimi: En yüksek viral yük; defin ekibi tam KKE, çift torbalama ve "güvenli ve onurlu defin" prosedürü (WHO)

Temas Takibi (Türkiye Sürveyans Dahil)

Semptomatik vaka ile teması olan tüm kişiler 21 gün boyunca günlük ateş/semptom takibiyle izlenmeli
Yüksek riskli temas (KKE'siz temas, kan/sıvı sıçraması): aktif izleme + acil aşı değerlendirmesi (Zaire için)
Düşük riskli temas: günlük ateş ölçümü ve semptom sorgulaması
Türkiye: Şüpheli vaka HSGM Acil İletişim Hattı (4848) ve İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Şubesi'ne derhal bildirilmelidir. Havalimanı sürveyansı: endemik ülkeden (DRC, Uganda, Güney Sudan) gelen yolcular için sıcaklık taraması ve sağlık deklarasyonu

Aşılama

⚠️ Aşı Türlerinin Sınırı — Hangi Suşa Karşı Etkili?

Mevcut tüm onaylı Ebola aşıları yalnızca Zaire ebolavirüs (EBOV) için tasarlanmıştır ve diğer türlere karşı (Bundibugyo, Sudan, Taï Forest) çapraz koruma sağlamaz. 2026 BDBV PHEIC salgını, pan-filovirüs aşıların acilen geliştirilmesi gerekliliğini ön plana çıkardı.

rVSV-ZEBOV-GP (Ervebo)

EMA (2019) ve FDA (Aralık 2019) onaylı; dünyada ilk onaylı Ebola aşısı
Rekombinan veziküler stomatit virüsü (rVSV) — Zaire EBOV GP'sini eksprese eder; canlı zayıflatılmış
Tek doz SC/IM; 10 günde koruyucu antikor yanıtı; >%97 etkinlik (Guinée Emergente çalışması, ring vaksinasyon)
Yalnızca Zaire EBOV'a karşı etkili; Sudan, Bundibugyo, diğer türler için koruyucu değil
Salgın kontrolünde "ring vaksinasyon" stratejisi: doğrulanmış vakanın temasları ve temaslıların temasları aşılanır
2018–20 KDC salgınında >300.000 kişi aşılandı

Ad26.ZEBOV + MVA-BN-Filo (Zabdeno + Mvabea)

EMA onaylı (2020) iki dozlu heterolog aşı; ilk doz Ad26 vektörü, 56 gün sonra MVA vektörü
Salgın döneminde hız avantajı yok (2 doz/56 gün); pre-emptif (salgın öncesi) aşılama için uygun
Çoklu filoviral antijeni kapsıyor (Zaire, Sudan, Marburg) — ancak klinik etkinlik verisi sınırlı

Geliştirilme Aşamasındaki Pan-Filovirüs Aşılar

Oxford pan-filovirüs aşısı (Ocak 2026 duyurusu) — Zaire + Sudan + Bundibugyo + Marburg'u hedefleyen 26.7 milyon dolarlık geliştirme programı
IAVI rVSV-SUDV — Sudan türü için
INOVIO INO-4201 — Zaire GP'sini hedefleyen DNA aşısı
Çoğu pan-filovirüs aday Faz 1/2 aşamasında; 2026 Bundibugyo salgını acil kompasyonel kullanım tartışmasını ön plana çıkardı

Post-Maruziyet Profilaksisi (PEP) & Türkiye

rVSV-ZEBOV aşısı yüksek riskli temas sonrası 72 saat içinde PEP olarak kullanılabilir (Zaire EBOV maruziyeti için)
WHO Compassionate Use kapsamında salgın bölgelerinde sağlık çalışanlarına uygulanmakta
Antiviral mAb (Inmazeb/Ebanga) henüz PEP indikasyonu için yeterli veri yok; araştırma aşamasında
Bundibugyo virüsü maruziyetinde onaylı PEP yok; 21 gün semptom izlemi esastır
Türkiye'de EVD aşısı: Siviller için ruhsatlı EVD aşısı bulunmamaktadır. Salgın ortamına gidecek sağlık personeli için WHO/ECDC koordinasyonuyla temin imkânı araştırılabilir

Büyük Salgınlardan Çıkarılan Dersler

2013–2016 Batı Afrika Salgını (Zaire)

Dünyanın gördüğü en büyük EVD salgını; kentsel yayılım ilk kez büyük ölçekte gerçekleşti
Zayıf altyapı, sağlık çalışanı kaybı, geleneksel defin pratikleri ve geç müdahale salgını körükledi
Uluslararası müdahalenin gecikmesi: WHO Uluslararası Sağlık Tüzüğü (IHR 2005) reform ihtiyacını ortaya çıkardı
Destekleyici bakımın (IV sıvı, elektrolit) mortaliteyi %25–30 azalttığı gösterildi

2018–2020 KDC Salgını (Zaire)

Silahlı çatışma ortamında müdahale zorluğu; temas takibi güvensiz bölgelerde neredeyse imkânsız
rVSV-ZEBOV aşısıyla ring vaksinasyon ilk kez salgın koşullarında büyük ölçekte uygulandı: >300.000 kişi
PALM çalışmasıyla mAb tedavilerin mortaliteyi dramatik biçimde azalttığı gösterildi
İyileşmiş bir kişiden yıllar sonra virüs reaktivasyonu ve bulaş belgelendi → Ebola'nın latent rezervuar potansiyeli

2026 Bundibugyo PHEIC Salgını (Aktif)

Onaylı tedavi/aşı olmaksızın yönetilmesi gereken ilk büyük Bundibugyo salgını — mevcut Ervebo, Inmazeb, Ebanga arsenali pratik olarak kullanılamaz
WHO PHEIC ilan süreci (17 Mayıs 2026): hız ve şeffaflık açısından önceki salgınlardan ders alındığını gösterdi
ABD Title 42 ile Ebola için tarihte ilk seyahat yasağı (DRC + Uganda + Güney Sudan) — biyogüvenlik politikası tartışması başlattı
Pan-filovirüs aday tedavi/aşılarına yatırım önceliği yükseldi (Oxford 2026 programı, MBP134)
"Spesifik silah olmadığında destek tedavinin etkinliği" yeniden test edilmekte
One Health, sınır ötesi sürveyans, klinik laboratuvar biyogüvenliği (BSL-2+ örnek paketleme) konuları gündemde
Bursa Yüksek İhtisas EAH dahil tüm Türkiye yüksek izolasyon hazırlık üniteleri için 2026 tatbikat ve simülasyon süreçleri hızlandırıldı

Temel Kaynaklar

WHO. Disease Outbreak News: Ebola disease caused by Bundibugyo virus, DRC & Uganda. 18 May 2026. DON-602.

CDC HAN-00530. Ebola Disease Outbreak in the Democratic Republic of the Congo and Uganda. 18 May 2026.

Mulangu S, Dodd LE, Davey RT Jr, et al. A randomized, controlled trial of Ebola virus disease therapeutics (PALM trial). N Engl J Med 2019;381:2293–2303.

Henao-Restrepo AM, et al. Efficacy and effectiveness of an rVSV-vectored vaccine (Guinea Ring Vaccination). Lancet 2017;389:505–518.

MacNeil A, Farnon EC, Wamala J, et al. Proportion of deaths and clinical features in Bundibugyo ebolavirus infection, Uganda. Emerg Infect Dis 2010;16(12):1969–1972.

WHO. Clinical Management of Ebola Virus Disease in the Community and in Health-Care Settings. 2014, rev. 2023.

WHO. Therapeutics for Ebola Virus Disease — Living Guidelines. 2022 update.

Levine MM, Kotloff KL. Ebola virus disease. In: Goldman-Cecil Medicine, 26th ed. Elsevier; 2024.

CDC. Ebola (Ebola Virus Disease) — Clinical Overview. cdc.gov/vhf/ebola/clinicians

T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Ebola Hastalığı Bilgilendirme ve Vaka Yönetimi Rehberi. Ankara; 2015 (2026 güncellemesi beklenmekte).

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

WHO PHEIC · Aktif · Mayıs 2026

Disease Outbreak News (DON-602) — Ebola disease caused by Bundibugyo virus, DRC & Uganda

17 Mayıs 2026 WHO PHEIC ilanını içeren güncel salgın bildirgesi. Vaka sayıları, coğrafi yayılım, IHR önerileri ve üye devletler için temporary recommendations. DRC Ituri (Rwampara, Mongwalu, Bunia) ve Uganda Kampala odakları için epidemiyolojik özet ve risk değerlendirmesi.

Tam Metni Görüntüle

CDC HAN · Mayıs 2026

Ebola Disease Outbreak in DRC & Uganda — Health Alert Network HAN-00530

CDC'nin klinisyenler, halk sağlığı çalışanları ve seyahat edenler için 2026 Bundibugyo salgını üzerine resmi sağlık uyarısı. Vaka tanımı, PUI değerlendirme, laboratuvar biyogüvenlik önerileri ve klinik yaklaşım algoritması.

Tam Metni Görüntüle

WHO · 2014 (Rev. 2023)

Clinical Management of Ebola Virus Disease in the Community and in Health-Care Settings — WHO

Hastane ve toplum düzeyinde Ebola klinik yönetimi için WHO'nun kapsamlı kılavuzu. Destekleyici bakım protokolleri, enfeksiyon kontrolü ve KKE standartları, hamile kadın ve çocuklarda yönetim, temas takibi ve vaka izolasyon kriterleri dahil. 2023 güncellemesiyle antiviral tedavi önerileri ve aşı stratejileri güncellendi.

Tam Metni Görüntüle

CDC · 2023

Ebola (Ebola Virus Disease) — CDC Guidance for Clinicians

ABD klinisyenleri için Ebola tanı kriterleri, şüpheli vaka değerlendirmesi, raporlama yükümlülükleri ve destekleyici tedavi önerileri. Atoltivimab/maftivimab/odesivimab (Inmazeb) ve ansuvimab (Ebanga) FDA onaylı tedavilerin kullanımı dahil — yalnızca Zaire EBOV için.

Tam Metni Görüntüle

NEJM · 2019 PALM

A Randomized, Controlled Trial of Ebola Virus Disease Therapeutics — PALM Çalışması

2018–20 KDC salgını sırasında yürütülen ve Inmazeb ile Ebanga'nın klinik etkinliğini gösteren landmark çalışma. ZMapp ve remdesivir karşılaştırması; Ebanga ve Inmazeb mortaliteyi belirgin azalttığı için çalışma erken sonlandırıldı. Erken viral yükü düşük hastalarda CFR <%10.

Tam Metni Görüntüle

ECDC · 2022

Ebola Virus Disease — ECDC Risk Assessment and Public Health Guidance

Avrupa perspektifinden EVD hazırlık ve yanıt rehberi. İthal vakalar için değerlendirme algoritması, sağlık çalışanı korunması, temas takibi standartları ve sınır ötesi halk sağlığı yanıtı koordinasyonu için pratik öneriler.

Tam Metni Görüntüle

WHO · 2022

Therapeutics for Ebola Virus Disease — WHO Living Guidelines

Inmazeb ve Ebanga için strong recommendation; sadece Zaire ebolavirüs için. PALM verilerine dayalı klinik öneriler, hasta seçimi, doz, eş zamanlı tedaviler. Bundibugyo dahil diğer türlerde uygulanamayacağı net belirtilir.

Tam Metni Görüntüle

T.C. Sağlık Bakanlığı

Ebola Hastalığı Bilgilendirme ve Vaka Yönetimi Rehberi — HSGM

Türkiye için ulusal hazırlık protokolleri: şüpheli vaka bildirimi (HSGM Acil İletişim 4848), yurt dışından dönen yolcularda Ebola risk değerlendirmesi, izolasyon kriterleri ve sevk algoritması. İl Sağlık Müdürlükleri ve hastane acil hazırlık prosedürleri. 2026 güncel salgın bağlamında 2026 güncellemesi beklenmektedir.

HSGM Sayfasını Aç

Klinik Vaka · Ebola Hastalığı

"Sierra Leone'den Dönen Hekim: Ateş, İshal ve Giderek Kötüleşen Tablo"

34 Yaş · Erkek Enfeksiyon Hekimi · NGO Çalışanı Batı Afrika Seyahati İthal EVD Şüphesi

Şikâyet: 34 yaşındaki erkek hasta, Sierra Leone'de 3 haftalık insani yardım görevinden döndükten 8 gün sonra 39.4°C ateş, şiddetli baş ağrısı, miyalji ve yorgunluk şikâyetiyle acile başvurdu. Başvurudan önceki 24 saatte bulantı-kusma ve günde 5–6 kez sulu ishal eklenmişti.

📍 Seyahat ve Maruziyet Öyküsü: Hasta, EVD salgınının aktif olduğu bir bölgede Ebola Tedavi Merkezi'nde (ETM) görev yapmış. Çalıştığı merkezde doğrulanmış iki EVD vakası ölmüştü. KKE kullanımına dikkat ettiğini, ancak bir gün çok yorgun olduğunda tam giyim kontrol listesini takip etmeksizin 10 dakika hasta odası koridorunda bulunduğunu belirtiyor. Sierra Leone'den ayrılırken havalimanı taramasında ateş saptanmamış.

FM: TA: 105/70 mmHg, Nabız: 112/dk, Ateş 39.2°C, SaO₂: %97. Genel durum orta-kötü. Konjonktival hiperemi bilateral. Döküntü yok. Karın muayenesi: diffüz hassasiyet, bağırsak sesleri artmış. Oryantasyon tam ancak halsiz ve bitkin görünümlü.

İlk laboratuvar: WBC 2.800/µL (lenfopeni belirgin), trombosit 92.000, AST 187, ALT 102, kreatinin 1.6 mg/dL, CRP 64 mg/L, sıtma hızlı testi negatif, prokalsitonin 0.4 ng/mL.

Bu hasta bir EVD şüphelisidir — acil protokol devreye girer.

Hemen yapılacaklar (dakikalar içinde):

Hasta ayrı bir odaya yönlendirilmeli, kapı kapatılmalı — diğer hastalarla temas kesilmeli
Triajda görevli personel seyahat öyküsünü alır almaz enfeksiyon uzmanı/acil yöneticisini aramalı
Muayene eden tüm sağlık personeli tam KKE (tulum, başlık, yüz siperi, N95, çift eldiven) giyinmeli; KKE giyilmeden hasta odasına girilmemeli
İl Sağlık Müdürlüğü ve HSGM derhal bilgilendirilmeli (bildirimi zorunlu — HSGM Acil 4848)
Hastanın acil bölümünde temas ettiği tüm kişilerin listesi oluşturulmalı

⚠️ Kritik hata kaçınma: "Ateşi var ama maske takıyorum, yetişir" yaklaşımı kabul edilemez. EVD şüphelisi hastalarda tam KKE olmadan herhangi bir fizik muayene veya kan alımı yapılmamalıdır. Konjonktival hiperemi bu vakada yüksek risk ikazıdır.

Paralel işlemler:

Hastaneye giriş sürecinde temas ettiği kişilerin tespiti (refakatçi, triaj görevlisi, güvenlik)
Hastanın sevk zinciri kurulana kadar "Yüksek İzolasyon" odasında tutulması
Malaria hızlı testi (malaria EVD ile birlikte olabilir ve dışlanması gerekir)

Tanı	EVD Lehine / Aleyhine
EVD (Ebola)	✅ Endemik bölge seyahati + ETM teması, 8. gün (EVD için tipik), ateş + GIS bulgular + konjonktival hiperemi, "şüpheli KKE ihlali"
Falciparum Malaria	⚠️ Afrika seyahati sonrası en sık ateş nedeni; ilk dışlanması gereken; EVD ile eş zamanlı olabilir → hızlı test şart
Tifoid ateş	⚠️ Seyahat ilişkili; ancak daha yavaş seyir, bağıl bradikardi, ishal geç başlar
Viral gastroenterit	⚠️ GIS bulgular benzer; ancak ETM teması olmadan bu kadar kötü prognoz beklenmez
Lassa ateşi	⚠️ Batı Afrika VHF; ancak daha sinsi başlangıç, işitme kaybı sık; ribavirin tedavisi var
Marburg virus disease	⚠️ KDC/Uganda seyahati; Sierra Leone'de aktif dolaşım yok
COVID-19/influenza	❌ Solunum bulguları baskın değil; bu epidemiyolojik bağlamda öncelik EVD

Altın kural: Salgın bölgesi seyahati + ateş + GIS bulgular = aksi ispat edilene kadar EVD. Malaria eş zamanlı dışlanır ancak malaria pozitif çıkması EVD ihtimalini ortadan kaldırmaz.

İstenmesi gereken testler:

EVD RT-PCR (EDTA kanlı tüp): Temel tanı testi; semptomsuz temaslar için de uygulanabilir; semptom başlangıcından itibaren pozitif
Hızlı malaria testi (RDT) + ince/kalın yayma: Eş zamanlı, acilen; KKE'li personel tarafından
Tam kan sayımı: Lökopeni + trombositopeni EVD'ye işaret eder
Karaciğer fonksiyon testleri: AST > ALT yükselişi EVD'de tipik (viral hepatit aksine)
Koagülasyon paneli (PT, aPTT, fibrinojen, D-dimer): DIC takibi
Böbrek fonksiyon testleri, elektrolitler: Sıvı kayıplarına bağlı hipopotasemi/hiponatremi
Kan kültürü: Bakteriyel sepsis dışlanması için

Önemli: Tüm kan alma işlemleri tam KKE'li personel tarafından yapılmalı; tüpler UN2814 standardında çift torbalanarak BSL güvenlik önlemleriyle referans laboratuvara gönderilmeli. Türkiye'de HSGM Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarı iletişim kanalları aktif edilmeli.

RT-PCR negatif gelirse:

Semptom başlangıcından <72 saat geçmişse 72 saat sonra tekrar — erken dönemde viral yük düşük, yanlış negatif mümkün
Klinik tablo kötüleşiyorsa negatif PCR'a rağmen EVD ihtimalini dışlamak için ikinci örnek alınmalı
Maruziyet ve klinik tablo güçlüyse: negatif PCR ile izolasyon kaldırılmaz

Tedavi iki temel bileşen: destekleyici + antiviral/mAb

1. Destekleyici Tedavi (öncelik ve hayat kurtaran):

IV sıvı replasmanı: Günde 5–10 L kayıp olabilir; Ringer laktat veya izotonik salin; saat başı idrar çıkışı takibi
Elektrolit replasmanı: Günde 2–4 kez elektrolitler; K⁺, Na⁺, Mg²⁺ replasmanı
Antiemetik: Ondansetron 4–8 mg IV q6h
Antidiyare: Loperamid
Analjezi/antipiretik: Parasetamol (NSAİİ VERİLMEZ — kanama riskini artırır)
DIC varsa: TDP, trombosit süspansiyonu
Eşlik eden malaria: Artemisinin bazlı kombine tedavi

2. Spesifik Antiviral Tedavi (EBOV Zaire için):

Atoltivimab/maftivimab/odesivimab (Inmazeb): Tek IV infüzyon olarak 3 mAb kokteyli; FDA onaylı; PALM'da en iyi sonuçlar; tercih edilen ajan
Ansuvimab-zykl (Ebanga): Tek doz IV; FDA onaylı; benzer etkinlik
Her iki ajan da erken viral yük düşük iken başlandığında etkinliği dramatik biçimde artar

Türkiye'de ilaç temini: Onaylı EVD monoklonal antikorları Türkiye'de ruhsatlı değil. İthal vaka senaryosunda Sağlık Bakanlığı HSGM aracılığıyla WHO/CDC Stratejik Ulusal Depo'dan acil temin protokolleri için iletişime geçilmelidir.

Temas takibi ve risk katmanlandırması:

Temas Düzeyi	Örnek	Yönetim
Yüksek Risk	KKE'siz muayene, iğne batması, kan/sıvı sıçraması	Aktif izleme 21 gün, acil aşı değerlendirmesi, günlük HSGM bildirimi
Orta Risk	Tam KKE ile temas; KKE ihlali belirsiz	21 gün aktif izleme (günlük ateş ölçümü), kısıtlı hareket
Düşük Risk	Hasta odası dışında, kısa süre, KKE ile	21 gün pasif izleme, seyahat kısıtlaması yok
Risk Yok	Semptom öncesi temas / uzaktan temas	Rutin takip gerekmez

Aşı (rVSV-ZEBOV / Ervebo):

Yüksek riskli temas sonrası 72 saat içinde PEP olarak değerlendirilebilir
Türkiye'de ruhsatlı değil; HSGM → WHO Compassionate Use protokolü ile acil temin
Gebe, immünsüprese veya HIV pozitif kişilerde risk-fayda dengesi değerlendirilmeli (canlı aşı)

Hastanın aile bireyleri: Hasta semptomatik dönemde aile bireylerine kan/sekresyon temasıyla bulaş mümkün. Yüzey teması (el sıkışma, kucaklaşma) düşük risk; KKE'siz sıvı teması yüksek risk. İyileşen hastanın partnerinin 12 ay süreyle bariyer yöntemi kullanması (semen RNA pozitifliği) önerilmeli.

Mayıs 2026 PHEIC senaryosunda hasta Bundibugyo ebolavirüs (BDBV) ile enfekte olma ihtimalinin daha yüksek olduğu bir bölgeden geliyor. Bu birkaç önemli noktada yönetimi değiştirir:

Konu	Sierra Leone (Zaire bağlamı)	DRC Ituri 2026 (Bundibugyo)
Tahmini etken	Zaire EBOV (geçmiş salgın bağlamı)	Bundibugyo (BDBV) — 2026 PHEIC; ko-sirkülasyon dışlanmadıkça öncelik
PCR primer	Zaire-spesifik veya pan-ebolavirüs	BDBV-spesifik PCR/multipleks mutlaka istenmeli; sadece Zaire PCR negatif kalabilir
İnmazeb / Ebanga	Onaylı standart of care; erken başlanır	Etki etmez — Zaire-spesifiktir; uygulama gerekçesi yok
Ervebo aşısı (PEP)	Yüksek riskli temas → PEP olarak	Etki etmez; BDBV için onaylı aşı yok
Pan-ebolavirüs mAb (MBP134)	Genelde gerekmez	Kompasyonel kullanım/genişletilmiş erişim için WHO/CDC ile koordinasyon düşünülebilir
CFR beklentisi	Tedaviyle CFR <%10–35	Tarihsel CFR %25–40 (destek tedavi ağırlıklı yönetimde)
Destek tedavi	Standart; mAb ile birlikte	Daha kritik — tek silah; agresif sıvı/elektrolit yönetimi, yoğun bakım
Seyahat kısıtlaması	Yok	Title 42 — ABD vatandaşı olmayan DRC/Uganda/Güney Sudan girişleri 30 gün kısıtlı; State Dept. Level 4

Klinik özet: 2026 senaryosunda hasta klinik olarak benzer sürecekti, ancak hedefli antiviral arsenali kullanılamaz. Tedavi başarısı tamamen erken tanı + agresif destek tedavi + ileri yoğun bakım'a bağlıdır. Ko-enfeksiyon (sıtma, bakteriyel sepsis) dışlanması ve empirik antimalaryal/antibakteriyel düşünülmesi sürer. Tür-spesifik PCR isteği unutulmamalı — yalnızca Zaire panel negatifliği BDBV'yi dışlamaz.

İletişim açısından: Hasta ve aileye, "Ebola tedavisinin geliştiği" anlatımına ek olarak "bu salgındaki tür için onaylı tedavi olmadığı, destek bakımının kritik olduğu" bilgisinin şeffaf şekilde verilmesi gerekir. Yanlış güvence verilmemeli.

Bu vakanın Mayıs 2026 versiyonu için "DRC'den Dönen Mühendis — Havalimanında Tespit Edilen Ateşli Hasta" klinik vakasına da bakılabilir (bilgi notu sayfasında).

Bilgi Testi · Ebola Hastalığı

Ebola Hastalığı — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap