Konu Sayfası

M-Pox

Mpox · Maymun Çiçeği · Monkeypox · Monkeypox virüsü (MPXV)

Clade I ve Clade II dinamikleri, 2022 ve 2024 PHEIC salgınları, JYNNEOS aşısı, tekovirimat tartışması ve WHO yaşayan kılavuz 2025 güncellemeleri. Türkiye'de bildirimi zorunlu.

Orthopoxvirus Zoonoz Clade Ib — Yeni Variant 2× PHEIC JYNNEOS Aşısı Bildirimi Zorunlu TR

Giriş & Etiyoloji

Tanım & Adlandırma

Mpox (M-Pox): Monkeypox virüsünün (MPXV) neden olduğu, ateş ve karakteristik döküntü ile seyreden akut viral zoonotik hastalık
İlk kez 1958'de Danimarkalı araştırma maymunlarında; insanlarda ilk vaka 1970'te DKC'de 9 aylık erkek çocukta saptandı
WHO, Kasım 2022'de stigmayı azaltmak amacıyla "monkeypox" adını resmi olarak "mpox" ile değiştirdi
Doğal rezervuar maymunlar değil — Orta ve Batı Afrika'nın kemirgen türleri (sincaplar, porsukgiller) birincil rezervuardır

Virüs & Sınıflandırma

Poxviridae ailesi, Orthopoxvirus cinsi — aynı cinste variola (çiçek hastalığı), vaccinia, cowpox, camelpox
Büyük, zarflı, çift sarmallı DNA virüsü; sitoplazmada replike olur — poxvirüslere özgü
Elektron mikroskobide dumbbell şeklinde nükleer bölge ve lateral cisimcikler içeren karakteristik görünüm
Variola ile %85 nükleotid homolojisi; çiçek aşısı (vaccinia) mpox'a karşı çapraz koruma sağlar

Kladlar (Clade) — WHO 2022 Yeniden Sınıflandırması

Clade I (Ia + Ib) — Kongo Havzası

Orta Afrika endemik. Historik CFR %1–10; son veriler %1–3.3. Daha ağır klinik tablo. Clade Ib: 2024'te DKC'de yeni tespit — cinsel temas dahil çeşitli yollarla etkin insan-insan bulaşı.

Clade II (IIa + IIb) — Batı Afrika

Batı Afrika endemik. CFR <%1 (sağlıklı bireylerde). Clade IIb: 2022 küresel salgının etkeni; MSM ağlarında cinsel temas yoluyla yayılım. 100.000+ vaka, 200 ölüm.

🔴 Clade Ib — Yeni Tehdit (2024)

Ocak 2024'te DKC'nin Kamituga bölgesinde saptandı. APOBEC3 kaynaklı mutasyonlar → artan insan-insan bulaşı. Hem cinsel hem ev içi temas. DKC, Burundi, Uganda, Ruanda, Kenya'ya yayıldı.

PHEIC Tarihleri

1. PHEIC: Temmuz 2022 (Clade IIb) — Mayıs 2023'te kaldırıldı.
2. PHEIC: 14 Ağustos 2024 (Clade I yükselişi) — 5 Eylül 2025'te kaldırıldı. WHO standing recommendations 2026'ya uzatıldı.

Epidemiyoloji

Küresel Salgın Kronolojisi

Dönem	Clade	Özellik	Sonuç
1970–2021	I ve IIa	Afrika'da endemik, sporadik salgınlar	Yüzlerce vaka/yıl
2003 ABD	IIa	Afrika kemirgen ithalatıyla pazar hayvanları üzerinden	70+ vaka, 0 ölüm
2022–2023 küresel	IIb	MSM ağlarında cinsel temas; 100+ ülke	~100.000 vaka, ~200 ölüm
2023–süregelen	I artışı	DKC'de historik zirve; yeni Clade Ib saptandı	DKC + komşu 5 ülke
2024 PHEIC	Ib + I	Cinsel ve ev içi bulaş; çocuklar dahil	55.000+ şüpheli, ~1.000 ölüm

Risk Grupları

Clade IIb (2022 salgını): MSM (birden fazla partner), HIV pozitif bireyler (ABD vakalarının ~%38'i HIV+), CİS erkekler
Clade I / Ib: Endemik Afrika bölgelerinde geniş demografik — çocuklar (Clade I ölümlerin %82'si ≤15 yaş), sağlık çalışanları, ev içi temaslılar
İmmünsüpresifler (özellikle CD4 <200 HIV): ağır hastalık ve komplikasyon riski yüksek
Gebe kadınlar: Vertikal bulaş, fetal mortalite, olumsuz gebelik sonuçları
1980 sonrası doğanlar: Çiçek aşısı yok → altta yatan bağışıklık yok

Türkiye

Bildirimi zorunlu hastalık; HSGM Bulaşıcı Hastalıklar ve Erken Uyarı Dairesi Başkanlığı'na aynı gün bildirim
2022 salgını döneminde Türkiye'de seyahat ilişkili ve yerli vakalar bildirildi — Clade IIb
HSGM M-Çiçeği Rehberi Ağustos 2024'te güncellenerek yayımlandı
Endemik bölgelere (özellikle Afrika) seyahat edenlerde ve MSM bireylerinde klinik şüphe endikasyonu korunmaktadır

Bulaşma Yolları

Zoonotik Bulaş (Hayvandan İnsana)

Enfekte hayvan (kemirgen, sincap) kanı, vücut sıvıları, deri lezyonları veya ısırığı ile temas
Endemik bölgelerde az pişmiş et (özellikle vahşi hayvan eti — "bushmeat") tüketimi
Rezervuar: Kemirgenler (Gambian pounced rats, dormice, African squirrels); maymunlar ara konak

İnsandan İnsana Bulaş

Yakın fiziksel temas: Cilt lezyonları, kabuklar, vücut sıvıları, müköz membranlarla doğrudan temas — primer yol
Cinsel temas: Clade IIb salgınında baskın yol; genital/anal lezyonlar bulaşta rol oynar
Damlacık: Uzun süreli yüz yüze temas gerektirir; hava yoluyla bulaş raporlanmamış; solunum sekresyonları teorik risk
Fomit: Kontamine çarşaf, havlu, iç çamaşırı — daha az sık; Clade I ev içi bulaşta önemli
Sağlık çalışanı riski: PPE kullanılmadığında Clade I salgınında sağlık çalışanı bulaşı saptandı
Vertikal bulaş: Intrauterin geçiş belgelenmiş; fetal ölüm/abort vakası bildirilmiş

🔑 Clade Farklılığı — Bulaş

Clade IIb: Cinsel temas baskın; ev içi temas minimal. Clade I/Ib: Cinsel, ev içi ve sağlık kurumu ortamında bulaş — daha geniş demografik etkilenim. Her iki kladda korunma, tedavi ve aşılama yaklaşımı aynıdır (CDC 2025).

⚠️

İzolasyon: Tüm lezyonlar iyileşip kabuklar düşene kadar izolasyon sürdürülmeli. Hafif vakalar evde izole edilebilir; lezyonlar kapatılmalı, maske takılmalı. Hastane yatışı gerektiğinde tek kişilik oda, negatif basınç değil, pozitif basınç da olmamalı.

Patogenez

Virüs deri kırıkları, müköz membranlar veya solunum yolu mukozası üzerinden vücuda girer
Giriş yerinde ilk replikasyon → drene eden lenf nodlarına yayılım → birincil viremi
Birincil viremide karaciğer, dalak ve iç organlara hematojen dağılım; ikincil viremi ile deri tutulumu
Deri lezyonları sırasıyla: makül → papül → vezikül → püstül → kabuk → iyileşme. Lezyonlar eş zamanlı evrelerde — çiçek hastalığına benzer (variselladan farklı)
Belirgin lenfadenopati: Orthopoxvirüslere özgü özellik; varisella ve diğer döküntülü hastalıklardan ayırıcı tanıda değerli
İmmünsüpresif bireylerde: viral yayılım daha kapsamlı, nekrotizan lezyonlar, visseral tutulum (pnömoni, ensefalit)
Sitoplazmik replikasyon → interferonla çapraz tepki; tip I interferon sinyalizasyonunu inhibe eden viral proteinler virülansla ilişkili

Klinik Bulgular

İnkübasyon & Prodrom

İnkübasyon: Genellikle 5–21 gün (5–13 gün — zoonotik; 5–21 gün — kişiden kişiye)
Prodromal dönem (1–5 gün): Ateş, halsizlik, baş ağrısı, miyalji, bel ağrısı, titreme
Lenfadenopati: Döküntüden önce veya eş zamanlı gelişir; submandibüler, servikal, aksiller veya inguinal LAP — mpox'a özgü bulgu
Döküntü başlangıcında ateş düşebilir; döküntü tipik olarak yüzden başlayıp santrifügal (vücuda doğru) yayılır

Döküntü Özellikleri

Lezyonlar eş zamanlı aynı evrede (senkronize): makül → papül → vezikül → püstül → kabuk; toplam ~2–4 hafta
Palmar ve plantar (avuç içi ve ayak tabanı) tutulum karakteristik — variselladan fark
Lezyonlar derin, iyi sınırlı ve santral girintisi (umbilicus) olabilir
Sayı birkaç adet ile binlerce arasında değişebilir
Ağrılı (variselladan daha ağrılı) ve kaşıntılı olabilir

2022 Salgınında Atipik Prezentasyon (Clade IIb)

Az sayıda veya tek lezyon; yüzde döküntü yok; döküntüden önce/eş zamanlı prodrom olmayabilir
Genital, anal, perianal lezyonlar baskın; proctit, üretrit, farenjit, konjunktivit
Sistemik semptomlar minimal veya yok; "hafif cinsel yolla bulaşan enfeksiyon" görünümü
Sifiliz, gonore, klamidya ile eş zamanlı STİ sıktır → tüm mpox şüphelilerinde STİ taraması önerilir

Ağır Hastalık Komplikasyonları

Nekrotizan deri lezyonları, bakteriyel süperenfeksiyon (en sık komplikasyon)
Pnömoni (özellikle ağır immünsüpresifler), ARDS
Ensefalit, miyokardit (nadir)
Keratit, kornea skarı → görme kaybı
Proktit: Ciddi perianal ağrı, rektal kanama, anal fistül
Erkek üretral darlık (nadir uzun dönem sekeli)

📊 Prognoz — Clade Karşılaştırması

Clade I: CFR %1–10 historik; güncel veriler %1–3.3. Çocuklarda mortalite yüksek (perinatal CFR %75 DKC verisi).

Clade IIb: Sağlıklı bireylerde kendi kendini sınırlayan, 2–4 haftada iyileşen hastalık. Ağır immünsüpresif, ileri HIV, pediatrik yaşta mortalite riski artar.

Tanı

Klinik Şüphe

Açıklanamayan yeni başlangıçlı döküntü (genital/anal dahil) ± ateş ± lenfadenopati
Endemik bölge seyahati veya mpox tanılı kişiyle yakın temas öyküsü
MSM bireylerde yeni genital/perianal lezyon; 2022+ salgın döneminde özellikle dikkatli olunmalı
VZV ile koenfeksiyon mümkün; DKC serisinde belgelenmiş → dual test gerekebilir

Laboratuvar Tanısı

Yöntem	Örnek	Özellik
PCR (Real-time)	Lezyon sürüntü/krut, vezikül sıvısı	Altın standart. Orthopoxvirus + MPXV özgül. Clade/alt-clade tayini için dizi analizi eklenebilir.
Deri lezyonu sürüntüsü	Aktif vezikül veya püstülden	Kabuk ve lezyon tabanı sürüntüsü idealdir; kuru lezyon veya tek kabuk da yeterli olabilir.
Elektron mikroskopi	Doku/lezyon materyali	Orthopox virion yapısını gösterir; clade ayrımı yapmaz; referans laborat.
Doku kültürü	Lezyon, kan	Rutin tanıda kullanılmaz; BSL-3 gerektirir
Seroloji (IgM/IgG)	Serum	Retrospektif tanıda; çiçek aşısıyla çapraz reaktivite sorun
Diğer STİ taraması	Serum, idrar, sürüntü	Sifiliz, gonore, klamidya, HIV — tüm cinsel yolla ilgili vakalarda

Ayırıcı Tanı

Hastalık	Benzerlik	Ayırt Edici Özellik
Varisella (su çiçeği)	Veziküler döküntü, ateş	Lezyonlar farklı evrelerde (polimorf); palmar/plantar yok; LAP genellikle yok
Sifiliz	Genital ülser, döküntü	Ağrısız şankr; makülopapüler döküntü; seroloji pozitif
Herpes simpleks	Genital/oral vezikül-ülser	Küçük kümelenmiş, ağrılı lezyonlar; LAP daha az belirgin
El-Ayak-Ağız hastalığı	Palmar/plantar lezyon	Çocuklarda; ağız içi lezyonlar; Coxsackievirus
Molluscum contagiosum	Papüler lezyon	Göbek çukurlu, ağrısız; ateş yok; LAP yok
Orf (Ecthyma)	Ülseratif lezyon	Hayvan teması; Parapoxvirus; genellikle tek lezyon

Tedavi

Destekleyici Tedavi — Temel Yaklaşım

Destek tedavisi ve ağrı kontrolü tüm hastalarda temel yaklaşımdır
Ağrı yönetimi: NSAİİ, parasetamol; ağır vakada opioid gerekebilir
Lezyonların bakımı: Steril örtü, süperenfeksiyon önleme; banyo sonrası kuru tutma
Bakteriyel süperenfeksiyon şüphesinde uygun antibiyotik
HIV tanılı hastada ART'ı hızla başla veya sürdür (WHO önerisi)
Proctit: Ağrı yönetimi, topikal anestetik; sitz banyosu; yüksek lif diyeti

Tekovirimat (TPOXX) — 2025 Güncellemesi

🔬

Önemli Değişiklik (2025): NIH STOMP çalışması (Clade IIb, immünokompetan) ve PALM007 çalışması (Clade I, DKC) — tekovirimat monoterapisi klinik çözüm süresini, ağrı skorunu veya MPXV saptanma oranını plasebodan farklılaştırmadı. Teknik olarak FDA onaylı antiviral yok; tekovirimat çiçek hastalığı için "animal rule" ile onaylıydı ancak mpox'ta RKÇ verisi etkinliği desteklemiyor.

Mevcut kılavuzlar tekovirimatı ağır veya komplike hastalık için düşünülebilir tedavi olarak koruyor — immünsüpresif, nekrotizan lezyon, ensefalit, pnömoni, gebe
CDC ile konsültasyon / expanded access protokolü çerçevesinde kullanım sürmekte
Doz: 600 mg (≤13 kg) – 600 mg 2×1 (13–25 kg) – 600 mg 2×1 yetişkin PO yemekle, 14 gün
Kombine rejimler araştırılıyor (tekovirimat + brincidofovir veya cidofovir)

Diğer Antiviraller (Kısıtlı Veri)

Brincidofovir (CMX001)

Sınırlı veri · FDA onaylı (adenovirüs için)

Cidofovirin oral prodrug; nephrotoxisite daha az. İn vitro mpox aktivitesi mevcut; klinik veri yetersiz. Ağır immünsüpresif vakalarda düşünülebilir.

Cidofovir

Nefrotoksik · Klinik veri yok

İn vitro aktivite var; renal toksisisite kısıtlıyor. Tekovirimat veya brincidofovir kullanılamadığında son seçenek; IV hidrasyon ile.

VIGIV (Vaccinia İmmün Globülin İV)

Deneyimsel · CDC konsültasyonu gerekli

İleri immünsüpresif bireylerde, kapsamlı lezyon yükü veya diğer kontrendikasyonlarda düşünülebilir. Canlı aşı varsa 3 ay erteleme. Doz kararı CDC ile konsültasyona göre bireysel.

Aşılama & Korunma

JYNNEOS (MVA-BN) Aşısı

Canlı ama replikasyon yapamayan modified vaccinia Ankara (MVA) virüsü; 2019'da FDA onaylı
Avrupa'da IMVANEX, Kanada'da IMVAMUNE, ABD'de JYNNEOS
2 doz SC, 28 gün arayla; 2. dozdan ~2 hafta sonra tam koruma
İmmünsüpresif bireylerde güvenle kullanılabilir (replike olmaz) — ACAM2000'e göre belirgin avantaj
Aşı etkinliği (VE): 1 doz %35–86; 2 doz %66+ (meta-analiz, 2024)
Mayıs 2025 Lancet çalışması: MVA-BN primer aşılaması 5 yıla kadar immunolojik hafızayı koruyor; booster doz antikor düzeyi ve dayanıklılığı belirgin artırıyor
WHO prequalified; Eylül 2024'ten itibaren ABD'de ticari olarak erişilebilir

Endikasyonlar

Pre-maruziyet profilaksisi (PrEP): Mpox riski taşıyan bireyler — MSM (birden fazla partner, yeni STİ tanısı), seks çalışanları, laboratuvar çalışanları
Post-maruziyet profilaksisi (PEP): Mpox tanılı kişiyle yakın temas; ideal olarak maruziyetten sonra 4 gün içinde, en geç 14 gün içinde verilmeli
Mpox geçirmiş kişilere tekrar aşı önerilmez (doğal bağışıklık kalıcı kabul ediliyor, reenfeksiyon <%0.001)
Aşılı kişilerde mpox atlanabilir; daha az lezyon, prodrom yok → tanıda dikkat

ACAM2000 (2. kuşak)

Canlı replike edilen vaccinia virüsü; tek doz; skar bırakır
Canlı virüs salar → immünsüpresif ve gebe bireylerde kontraendike
Miyokardit riski; 2022 salgınında JYNNEOS tercih edildi
Askeri personel ve belirli risk grupları için ABD stoklarında korunuyor

Enfeksiyon Kontrolü

Sağlık çalışanları: Temas + damlacık önlemleri (gözlük/yüz kalkanı, eldiven, önlük, tıbbi maske)
Hava yolu önlemi gereksiz; hava yoluyla bulaş raporlanmamıştır
Çarşaf, havlu, iç çamaşırı: En az 60°C'de yıkama
Lezyonları kapatma ve tıbbi maske ile evde izolasyon; tüm lezyonlar iyileşip kabuklar düşene kadar

Temel Kaynaklar

WHO. Clinical management and infection prevention and control for mpox: living guideline. Geneva: WHO; 2025 May. doi:10.2471/B09434.

Fischer W, Eron JJ, Holman W, et al. Tecovirimat for mpox in humans — STOMP trial. N Engl J Med 2025. doi:10.1056/NEJMoa2402360.

Brosius I, et al. Epidemiological and clinical features during clade Ib outbreak in South Kivu, DRC. Lancet 2025. doi:10.1016/S0140-6736(25)00047-9.

McLean JR, Zucker JE, et al. Prevention and Treatment of Mpox. NYSDOH AI–Johns Hopkins Clinical Guidelines Program. Last updated July 2025. NCBI Bookshelf NBK603707.

ACIP. Use of JYNNEOS for Persons Aged ≥18 Years at Risk for Mpox. MMWR 2023;72; PMC12176103. Updated June 2025.

HSGM. M-Çiçeği (MPox) Rehberi. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; Ağustos 2024. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Yayinlarimiz/Rehberler/Mpox-Rehberi.pdf

Mandell GL, Bennett JE, Dolin R (eds). Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 9th ed. Philadelphia: Elsevier; 2025. Chapter: Poxvirus infections.

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

HSGM · 2024

M-Çiçeği (MPox) Rehberi — T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM

Ağustos 2024'te güncellenerek yayımlanan Türkiye ulusal mpox kılavuzu. Klinik tanım, tanı kriterleri, vaka temaslı izolasyonu ve izlemi, bildirim yükümlülüğü, tedavi yaklaşımları ve aşılama bilgilerini kapsar.

Tam Metni Görüntüle (PDF)

WHO · 2025

Clinical Management and IPC for Mpox: Living Guideline — WHO

WHO'nun dinamik olarak güncellenen yaşayan kılavuzu (Mayıs 2025). Klinik yönetim, enfeksiyon önleme ve kontrol, izolasyon kriterleri, antiretroviral tedavi entegrasyonu, özel popülasyonlar (gebe, çocuk, HIV+) ve IPC önlemlerini kapsar.

Tam Metni Görüntüle

CDC · 2025

Clinical Overview of Clade I and Clade II Monkeypox — CDC

CDC'nin sürekli güncellenen klinik genel bakışı. Clade I ve Clade II arasındaki klinik, epidemiyolojik ve bulaş farkları, hasta değerlendirme yaklaşımı, HIV/STİ eş tarama, tedavi seçenekleri ve aşı önerilerini içerir.

Tam Metni Görüntüle

ACIP / CDC MMWR · 2023/2025

JYNNEOS Vaccination Recommendations — ACIP (2025 Güncel)

ACIP'in mpox salgınında ≥18 yaş risk grubu bireyler için JYNNEOS aşı önerileri. PrEP ve PEP endikasyonları, doz şeması, gebe/immünsüpresif bireylerde kullanım, reenfeksiyon durumu ve aşı sonrası klinik sunum değişiklikleri.

Tam Metni Görüntüle (PMC)

NIH NYSDOH–Johns Hopkins · Temmuz 2025

Prevention and Treatment of Mpox — NYSDOH AIDS Institute / Johns Hopkins Clinical Guidelines Program

HIV pozitif bireyler dahil erişkin ve adölesanlarda mpox önleme, klinik prezentasyon, tanı ve tedavisine yönelik kapsamlı klinik kılavuz (son güncelleme Temmuz 2025). STOMP ve PALM007 çalışmalarından gelen güncel tekovirimat etkinlik verilerini, cidofovir/brincidofovir/VIGIV seçeneklerini ve özel popülasyon yönetimini içerir.

Tam Metni Görüntüle (NCBI Bookshelf)

Klinik Vaka · M-Pox

"34 Yaşında Erkek, Çoklu Genital Lezyon ve İnguinal Lenfadenopati"

34 Yaş · Erkek MSM HIV Pozitif Clade IIb · Atipik Prezentasyon

Şikâyet: 34 yaşındaki erkek hasta, 8 gündür genital ve perianal bölgede ağrılı yaralar, rektal ağrı ve 3 gündür inguinal bölgede şişlik nedeniyle acil servise başvurdu. Ateş olmadığını, kısa süreli halsizlik yaşadığını belirtti.

📍 Öykü: Hasta son 3 haftada birden fazla erkek partnerle korumasız cinsel ilişkide bulunduğunu ifade etti. İstanbul'da yaşayan hasta, herhangi bir yurt dışı seyahati tanımlamadı. HIV pozitif olup 2 yıldır ART kullanmakta (CD4: 420/mm³, HIV RNA undetectable). Son 6 ayda sifiliz geçirdiği, tedavisini tamamladığı öğrenildi.

FM: Ateş yok (36.8°C). Peniste ve perianal bölgede toplam 6–8 adet, 0.5–2 cm çaplı, iyi sınırlı, bazıları umblike, ağrılı papülo-veziküler lezyonlar mevcut. Sağ inguinal bölgede 2×3 cm yumuşak, ağrılı LAP. Ağızda, avuç içinde ve vücudun diğer bölgelerinde lezyon yok. Proktoskopik incelemede rektal mukozada birkaç küçük ülser saptandı.

En olası tanı: Mpox (Clade IIb — 2022 salgın dönemi atipik prezentasyon)

Tanıyı destekleyen özellikler:

MSM kimliği ve son 3 haftada çoklu korumasız cinsel temas
Genital + perianal bölgede lokalize papülo-veziküler lezyonlar + proctit
İnguinal lenfadenopati — mpox'un karakteristik bulgusu
Vücudun diğer bölgelerinde lezyon yok (Clade IIb'de atipik; klasik form beklenmez)
Ateş ve prodrom minimal — aşılı veya hafif Clade IIb seyri

Clade IIb 2022 salgınında atipik sunum: Döküntü yüzden başlamaz, palmar/plantar tutulum olmayabilir, lezyon sayısı az, sistemik semptomlar minimal. Genital lezyonların varlığı mpox'u mutlaka dışlamaz — aksine Clade IIb salgınında bu sunum tipiktir.

Ayırıcı tanı:

Tanı	Fark
Sifiliz (ülseroglandüler)	Ağrısız şankr; sifiliz serolojisi; önceki sifiliz öyküsü karmaşıklaştırır
Herpes simpleks (HSV-2)	Küçük kümelenmiş vezikül-ülser; yüzeyel; HSV PCR/kültür ile ayırım
LGV (Lenfogranüloma venereum)	Proctit + inguinal LAP benzer; klamidya L serotip PCR ile ayırım
Molluscum contagiosum	Göbek çukurlu, ağrısız; ateş/LAP yok
Koenfeksiyon	Mpox + sifiliz veya HSV eş zamanlı olabilir — paralel test gerekli

Mpox tanı testleri:

Lezyon sürüntüsü/vezikül sıvısı PCR (genital ve perianal lezyon) — altın standart; birden fazla lezyon swab edilmeli
Rektal sürüntü PCR — proctit varsa
Gerekirse dizi analizi ile clade tayini

Paralel STİ taraması (tüm mpox şüphelilerinde):

Sifiliz RPR/TPHA (önceki sifiliz öyküsü var — titer karşılaştırması kritik)
Gonore kültür/PCR (üretral, rektal, farengeal)
Klamidya ve LGV PCR (rektal özellikle proctit için)
HIV RNA tekrarı — ART uyumu ve viral baskılanma kontrolü
CD4 sayımı güncel değilse tekrarla

HIV ile ilişki: Bu hastada HIV undetectable + CD4:420 — ağır immünsüpresyon yok. Ancak CD4 <200 veya ART naif ise: daha yaygın lezyonlar, visseral tutulum ve ağır hastalık riski artar. HIV + mpox'ta ART'ı hızlıca başla/sürdür (WHO önerisi). ART ile viral baskılanma mpox gidişatını iyileştirir.

HIV undetectable + hafif-orta hastalık → Destekleyici tedavi ön planda

Semptom yönetimi:

Ağrı kontrolü: İbuprofen/parasetamol; proctit için opioid analjezi gerekebilir
Perianal bakım: Sitz banyosu, lezyonları kapalı tutma, kabuklar düşene kadar cinsel temastan kaçınma
Bakteri süperenfeksiyonu şüphesi yoksa antibiyotik başlama

ART durumu:

Mevcut ART'ı sürdür; uyum değerlendirmesi yap
CD4 ve viral yük takibi

Tekovirimat (2025 verisi): STOMP ve PALM007 RKÇ çalışmaları tekovirimatın immünokompetan bireylerde klinik etkinliğini desteklemedi. Bu hastada (hafif hastalık + undetectable HIV) rutin tekovirimat önerilmez. Endikasyonlar: nekrotizan lezyon, ensefalit, geniş lezyon yükü (>%25 vücut yüzeyi), CD4 <200 immünsüpresyon, gebe.

İzolasyon ve bildirim:

Tüm lezyonlar iyileşip kabuklar düşene kadar izolasyon; cinsel temastan kaçınma
HSGM'ye zorunlu bildirim yapılmalı
Son 21 gündeki temaslılar belirlenmeli — PEP değerlendirmesi

Son 21 gündeki yakın temaslılar PEP için değerlendirilmeli:

Cinsel temas, cilt lezyonu teması veya uzun süreli yüz yüze temas olanlar
JYNNEOS PEP: İdeal olarak maruziyetten sonra 4 gün içinde, en geç 14 gün içinde 2 doz SC (28 gün arayla)
14 günü geçen temaslılarda PEP etkinliği belirsiz — semptom takibi önerilir

JYNNEOS PEP için yüksek öncelik:

Korumasız cinsel temas (genital/anal) olanlar
HIV pozitif veya immünsüpresif temaslılar
Gebe temaslılar
Daha önce aşılanmamış yüksek riskli bireyler

Daha önce mpox geçirenler: Doğal enfeksiyon sonrası bağışıklık kalıcı; reenfeksiyon %0.001 — aşı gerekmez. Hastalığı atlatan kişilere PEP uygulanmaz.

Aktif mpox tanısı olan birinde şu an aşı uygulanmaz — aktif hastalık sırasında aşı endike değil.

İyileşme sonrası aşılama için bilgiler:

Enfeksiyon geçiren bireylere CDC aşı önermez — doğal bağışıklık yeterli sayılıyor
JYNNEOS HIV pozitif bireylerde güvenli ve önerilen bir seçenek (non-replike — immünsüpresifler için uygundur)
2 doz SC (deltoid), 28 gün arayla; 2. dozdan ~2 hafta sonra tam koruma
Yan etki: Lokal reaksiyon (%50+), hafif ateş, miyalji — ACAM2000'den çok daha az ciddi yan etki
Aşılanmış kişilerde hastalık atlanabilir: Az lezyon, prodrom yok, sadece genital lezyon — tanıda uyanık ol

Yüksek riskli bireyler için PrEP: Aşılandıktan sonra bu hastanın gelecekteki birden fazla partner içeren korumasız cinsel ilişkileri nedeniyle JYNNEOS'un pre-maruziyet profilaksi (PrEP) kapsamında 2 doz uygulanması düşünülebilir — iyileşme ve hastalık aktivitesi sonrası.

Bilgi Testi · M-Pox

M-Pox — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap