Konu Sayfası

Marburg Virüs Hastalığı

Marburg Virus Disease · Orthomarburgvirus (Filoviridae) · Viral Hemorajik Ateş · BSL-4

Ebola'nın akrabası bir filovirüs. Mısır meyve yarasası rezervuarı, insandan insana vücut sıvısı bulaşı ve %24–88'e ulaşan mortalite. Onaylı aşı/antiviral yok — destekleyici bakım ve katı temas önlemleri esas. Son salgın: Etiyopya (Jinka), Ocak 2026'da sonlandırıldı.

Filovirüs VHF Mısır Meyve Yarasası İnsandan İnsana Bulaş BSL-4 Destekleyici Tedavi

Hızlı Araçlar 🌍 WHO Marburg Fact Sheet 🇺🇸 CDC Marburg ← Tüm Konular

Giriş & Etiyoloji

Tanım & Tarihçe

Marburg virüsü (MARV), Filoviridae ailesinden Orthomarburgvirus cinsinde yer alan; Ebola virüsünün yakın akrabası olan bir filovirüstür
Tanımlanan ilk filovirüstür: 1967'de Almanya'nın Marburg ve Frankfurt ile Belgrad'da, Uganda'dan ithal edilen Afrika yeşil maymunlarıyla (laboratuvar çalışanları) ilişkili eş zamanlı salgınlarla saptandı
Ağır viral hemorajik ateş (VHF) tablosu yapar; klinik olarak Ebola virüs hastalığından neredeyse ayırt edilemez
Orthomarburgvirus cinsinde iki tür/lineaj: Marburg virus (MARV) ve Ravn virus (RAVV)
BSL-4 (en yüksek biyogüvenlik düzeyi) patojeni; WHO öncelikli patojen listesinde, epidemik ve biyoterörizm potansiyeli olan etken

Virolojik Özellikler

Zarflı, tek iplikli, negatif polariteli RNA genomu; filamentöz (ipliksi), pleomorfik virion — "çoban değneği / 6" görünümü
Genom ~19 kb; 7 yapısal protein kodlar: NP, VP35, VP40, GP (glikoprotein), VP30, VP24 ve L (RNA polimeraz)
GP: hücreye giriş ve bağlanmadan sorumlu; aşı ve monoklonal antikor geliştirmenin başlıca hedefi
VP35: tip I interferon yanıtını baskılayan ana immün kaçış proteini; VP40: matriks proteini, viral tomurcuklanmayı yönetir
Ebola'dan farklı olarak tek bir GP geni vardır (Ebola'da RNA düzenleme ile birden çok ürün oluşur)

🧬 Marburg vs. Ebola

Her ikisi de Filoviridae ailesindendir ve benzer VHF tablosu yapar; ancak farklı cinslerdir (Orthomarburgvirus vs. Orthoebolavirus).

Klinik ve epidemiyolojik benzerlik nedeniyle ayrım yalnızca laboratuvar (RT-PCR / antijen) ile yapılır; tek GP geni ve maymun/yarasa kaynaklı ilk salgınlar Marburg'a özgü tarihsel ipuçlarıdır.

Epidemiyoloji & Rezervuar

Doğal Rezervuar

Mısır meyve yarasası — Rousettus aegyptiacus (Egyptian rousette / Mısır rouseti) doğal rezervuardır; yarasa hastalanmadan virüsü taşır
İnsana ilk geçiş genellikle mağara veya maden ziyareti ile; yarasa kolonilerinin bulunduğu kapalı ortamlarda dışkı/sekresyon teması yoluyla
Madenciler, mağara turistleri ve spelolojistler indeks vaka için klasik risk grubudur
Primatlar (maymunlar) konak olabilir ancak rezervuar değildir; 1967 salgını ithal maymunlarla ilişkiliydi

Salgın Tarihçesi (Seçilmiş)

Yıl	Ülke / Yer	Not
1967	Almanya (Marburg, Frankfurt), Belgrad	İlk tanım; ithal Afrika yeşil maymunu; 31 vaka
1998–2000	DR Kongo (Durba/Watsa)	Altın madeni ilişkili uzun salgın
2004–05	Angola (Uíge)	En büyük salgın: 252 vaka, 227 ölüm (CFR ~%90)
2007 / 2012	Uganda	Maden/mağara ilişkili; Ravn virüsü de saptandı
2021	Gine	Batı Afrika'da ilk vaka
2022	Gana	İlk kez Gana'da
2023	Ekvator Ginesi & Tanzanya	Eş dönemde iki ayrı ülkede ilk salgınlar
2024	Ruanda	İlk salgın; sağlık çalışanları ağırlıklı; deneysel aşı/tedavi uygulandı
2025 (Ocak)	Tanzanya (Kagera)	Yeni salgın; sınırlı vaka, yüksek CFR
2025–26	Etiyopya (Jinka, Güney)	Ülkenin ilk salgını; 26 Ocak 2026'da sonlandırıldı

📈

Artan sıklık: Son dört-beş yılda daha önce hiç salgın görmemiş çok sayıda ülke (Gine, Gana, Ekvator Ginesi, Ruanda, Etiyopya) ilk Marburg salgınlarını yaşadı. Salgınların coğrafi yayılımı ve sıklığı belirgin biçimde artıyor.

Bulaş & Patogenez

Bulaş Yolları

Yarasa → İnsan (Spillover)

Rezervuar Rousettus aegyptiacus'un yaşadığı mağara/madenlerde yarasa sekresyon ve dışkısına maruziyet. İndeks vakaların klasik kaynağı; genellikle tek bir başlangıç teması.

İnsan → İnsan (Vücut Sıvısı)

Enfekte kişinin kan, kusmuk, dışkı, idrar, tükürük ve diğer sıvılarıyla doğrudan temas; bütünlüğü bozuk deri/mukoza yoluyla. Cinsel yolla geç bulaş (sperm) iyileşme sonrası bildirilmiştir.

Cenaze / Defin Teması

Geleneksel cenaze yıkama ve ölü bedenle yakın temas yüksek bulaş riski taşır — viral yük ölümde en yüksektir. Güvenli ve onurlu defin uygulamaları salgın kontrolünde kritiktir.

Nozokomiyal / Mesleki

Yetersiz KKD, IPC ihlali ve kontamine iğne/yüzeyler. Sağlık çalışanları (Ruanda 2024'te belirgin) ve laboratuvar personeli yüksek risklidir; amplifikasyon riski.

⚠️

Hava yoluyla rutin bulaş beklenmez; bulaş esas olarak sıvı/temas yoluyladır. Yine de aerosol oluşturan işlemlerde ve laboratuvarda ek önlemler alınır. Hastalar semptomatik dönemde bulaştırıcıdır; inkübasyon döneminde bulaş beklenmez.

Patogenez

Giriş kapısından sonra virüs öncelikle monosit/makrofaj ve dendritik hücreleri enfekte eder; lenf nodları, dalak, karaciğer üzerinden sistemik yayılır
VP35 ve VP24 tip I interferon yanıtını baskılar → erken doğuştan bağışıklık devre dışı kalır, kontrolsüz viral replikasyon
Masif sitokin salınımı ("sitokin fırtınası") → vasküler geçirgenlik artışı, hipotansiyon, şok
Endotel hasarı + doku faktörü aşırı ekspresyonu → koagülasyon kaskadı aktivasyonu → dissemine intravasküler koagülasyon (DİK) ve hemoraji
Karaciğer nekrozu, adrenal tutulum, lenfopeni ve trombositopeni eşlik eder → çoklu organ yetmezliği

Klinik Evreler

İnkübasyon 2–21 gün (tipik 5–10 gün). Hastalık karakteristik olarak ani başlangıçlıdır ve aşağıdaki evrelerle ilerler. Mortalite salgına ve virüs tipine göre ~%24–88 arasında değişir (bazı salgınlarda %90'a yakın).

Erken (Jeneralize) Faz — ~1.–4. gün

Ani başlangıç · Nonspesifik

Ani yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, belirgin halsizlik ve miyalji/artralji. Sıklıkla gövdede makülopapüler döküntü (özellikle ~5. gün). Konjunktival kızarıklık. Bu faz sıtma, tifo gibi yaygın ateşli hastalıklarla karışır.

GİS Fazı — ~3.–7. gün

Sıvı kaybı belirgin

Bulantı, kusma, şiddetli sulu diyare, karın ağrısı ve kramplar. Masif sıvı-elektrolit kaybı; "hayalet benzeri" çökmüş yüz, apati ifadesi tarif edilir. Erken ve agresif sıvı replasmanı prognozu belirler.

Hemorajik Faz — ~5.–7. gün ve sonrası

Ölümcül vakalarda tipik

Mukozal ve organ kanamaları: diş eti, burun, enjeksiyon yerleri, GİS (hematemez/melena), genital kanama. Peteşi/ekimoz. DİK ile tüketim koagülopatisi. Kanama varlığı kötü prognoz işaretidir.

Geç / Terminal Faz — ~8.–16. gün

CFR ~%24–88

Çoklu organ yetmezliği, şok, ensefalopati, deliryum, konvülziyon. Ölüm çoğunlukla ağır kanama ve şokla 8.–9. günlerde. Sağ kalanlarda uzamış iyileşme; viral persistans (göz, testis, SSS) ve nüks riski.

Tanı

Laboratuvar Yöntemleri

Yöntem	Örnek	Özellik
RT-PCR	Tam kan / serum	Altın standart; akut dönemde yüksek duyarlılık. Erken (ilk 3 gün) negatifse tekrarla.
Antijen yakalama ELISA	Kan / serum	Hızlı; saha ve doğrulamada kullanılır
IgM / IgG ELISA (seroloji)	Serum	Geç dönem ve epidemiyolojik; akut tanıda PCR'a yardımcı
Virüs izolasyonu	Kan / doku	Yalnızca BSL-4 referans laboratuvarda
İmmünohistokimya	Doku (postmortem)	Ölüm sonrası tanı; deri biyopsisi dahil

Ayırıcı Tanı

Ebola virüs hastalığı — klinik olarak ayırt edilemez; ayrım laboratuvarla
Lassa ateşi ve diğer VHF'ler (KKKA dahil endemik bölgede)
Sıtma (mutlaka dışla — kalın damla/hızlı test), tifo (enterik ateş), leptospiroz, riketsiyoz
Şiddetli sepsis, akut viral hepatit, menenjit/menengokoksemi

🔬

BSL-4 uyarısı: Marburg, BSL-4 düzeyinde ele alınan bir patojendir. Şüpheli örnekler rutin laboratuvara gönderilmemeli; halk sağlığı otoritesi (HSGM) önceden bilgilendirilmeli, numune üçlü paketleme ile yetkili referans laboratuvara güvenli sevk edilmelidir. Sıtma mutlaka dışlanmalıdır.

Tedavi & Korunma

Destekleyici Bakım (Esas Tedavi)

Onaylı spesifik antiviral veya aşı yoktur (Haziran 2026); tedavinin temeli erken ve agresif destekleyici bakımdır
Sıvı-elektrolit replasmanı (oral/IV), hemodinamik destek, oksijenizasyon; gerektiğinde vazopresör ve organ desteği
Kanama/koagülopati yönetimi: kan ürünleri, trombosit/taze donmuş plazma; semptomatik tedavi (analjezik-antipiretik, antiemetik)
Eşlik eden enfeksiyonların (örn. sıtma) tedavisi; sekonder bakteriyel enfeksiyonların yönetimi

Deneysel / Araştırma Aşamasındaki Seçenekler

Antiviraller: remdesivir ve favipiravir; galidesivir/obeldesivir araştırma aşamasında. Ruanda 2024'te remdesivir tek başına veya monoklonal antikorla (MBP091) kombine, destekleyici bakımla birlikte deneysel olarak uygulandı
Monoklonal antikorlar: MBP091 ve diğer aday mAb'ler; preklinik ve sınırlı saha verisi umut verici, ancak ruhsatlı değil
Aşı adayları (ruhsatlı değil): cAd3-Marburg (Sabin — Faz 2), rVSV temelli adaylar (PHV01; IAVI rVSVΔG-MARV-GP Nisan 2026'da Faz 1'e girdi), Soligenix MarVax (yetim ilaç statüsü)
Bu seçenekler salgın/acil durum çerçevesinde, etik onay ve yakın izlemle uygulanır

Korunma & Enfeksiyon Kontrolü

Temas ve damlacık önlemleri + standart önlemler; aerosol oluşturan işlemlerde solunum koruması. Hastanın tek kişilik odada izolasyonu
Tam KKD: sıvı geçirmez önlük/tulum, çift eldiven, yüz koruyucu/gözlük, N95/FFP2 ve uygun giyme-çıkarma (donning/doffing) protokolü
Güvenli ve onurlu defin; cenaze yıkama ve geleneksel törenlerin kısıtlanması
Temaslı takibi: son temastan itibaren 21 gün aktif semptom izlemi; gerektiğinde karantina/izlem
Endemik bölgelerde mağara/maden ziyaretinden ve hasta/ölü yarasa-primat temasından kaçınma; sağlık çalışanlarına IPC eğitimi
Bildirimi zorunlu hastalık; şüphede İl Sağlık Müdürlüğü ve HSGM'ye derhal bildirim, IHR çerçevesinde uluslararası bildirim

💊 Özet — Tedavi Konsepti

Spesifik ruhsatlı tedavi/aşı yok. Hayatta kalımı belirleyen şey erken tanı + erken, agresif destekleyici bakımdır (özellikle sıvı yönetimi).

Deneysel antiviral (remdesivir) ve monoklonal antikorlar ancak araştırma/acil çerçevede; aşı adayları klinik denemelerde — saha kullanımı salgına özel düzenlemelerle.

Temel Kaynaklar

World Health Organization. Marburg virus disease — Fact sheet. who.int/news-room/fact-sheets/detail/marburg-virus-disease.

Centers for Disease Control and Prevention. Marburg (Marburg Virus Disease). cdc.gov/marburg.

WHO Regional Office for Africa. Ethiopia declares end of first-ever Marburg virus disease outbreak, 26 January 2026.

Emerging Strategies and Progress in the Medical Management of Marburg Virus Disease. Pathogens 2025;14(4):322. doi:10.3390/pathogens14040322.

IAVI. First-in-human Phase 1 trial of single-dose Marburg (rVSVΔG-MARV-GP) vaccine candidate, April 2026 (NCT07425821).

Sabin Vaccine Institute. cAd3-Marburg vaccine development program (Phase 2, US/Uganda/Kenya).

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

WHO · Fact Sheet

Marburg Virus Disease — WHO Fact Sheet

Etken, rezervuar (Rousettus aegyptiacus), bulaş yolları, klinik seyir, tanı ve salgın yönetimi için temel uluslararası referans. Aşı/antiviral durumu ve güvenli defin, temaslı takibi ilkeleri dahil. Güncel WHO konumu.

Tam Metni Görüntüle

CDC · Marburg

Marburg (Marburg Virus Disease) — CDC

Bulaş, klinik bulgular, tanı (RT-PCR/antijen), enfeksiyon kontrolü ve KKD, sağlık çalışanı korunması ve salgın bölgesine giden personel için öneriler. Klinisyen ve halk sağlığı perspektifi.

Tam Metni Görüntüle

Pathogens · 2025

Emerging Strategies and Progress in the Medical Management of Marburg Virus Disease

Ruanda 2024 salgını deneyimiyle vaka yönetimi sentezi: destekleyici bakım, remdesivir ± monoklonal antikor (MBP091), PEP ve geliştirilmekte olan deneysel antiviral/antikorların güncel durumu. Pratik klinik yönetim derlemesi.

Tam Metni Görüntüle

Ann Med Surg · 2025

Therapeutic Advances in Marburg Virus Disease: From Experimental Treatments to Vaccine Development

Destekleyici bakımın merkezi rolü, deneysel antiviraller (remdesivir, favipiravir, galidesivir), monoklonal/poliklonal antikorlar ve aşı adaylarının (cAd3, rVSV) gelişim hattını kapsayan güncel derleme.

Tam Metni Görüntüle

Klinik Vaka · Marburg

"Mağara Gezisinden Dönen Gezgin, Ani Ateş ve İlerleyen Kanama"

34 Yaş · Erkek Seyahat · Endemik Bölge Mağara / Yarasa Teması Viral Hemorajik Ateş

Şikâyet: 34 yaşında erkek hasta, 4 gündür süren ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, halsizlik ve yaygın kas ağrısı ile başvurdu. Son bir gündür bulantı, kusma ve sulu ishal eklenmiş; bugün diş etlerinden sızıntı tarzında kanama fark etmiş.

📍 Öykü: Hasta 12 gün önce Doğu Afrika'da endemik bir bölgeye seyahat etmiş; gezi sırasında yarasa kolonisi bulunan bir mağarayı ziyaret etmiş. Sıtma profilaksisini düzensiz almış. Dönüşte sağlıklıydı, semptomlar yurda döndükten sonra başlamış.

FM: Ateş 39.4°C, taşikardik, hipotansiyona eğilimli. Konjunktival kızarıklık, gövdede soluk makülopapüler döküntü. Diş etlerinde ve bir venöz giriş yerinde sızıntı tarzı kanama. Batın hassas. Bilinç açık ancak apatik. Solunum sıkıntısı yok.

Ön tanı: Viral Hemorajik Ateş — Marburg Virüs Hastalığı (Ebola ile birlikte düşünülür)

Epidemiyolojik ipuçları:

Endemik bölgeye seyahat + yarasa kolonili mağara ziyareti (Rousettus aegyptiacus rezervuarı)
İnkübasyonla uyumlu zamanlama (2–21 gün; bu vakada ~12 gün)
Sıtma profilaksisinin düzensizliği → sıtmanın da mutlaka dışlanması gerekir

Klinik ipuçları:

Ani başlangıçlı yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, miyalji (erken jeneralize faz)
Takiben GİS bulguları (kusma, sulu diyare) → hemorajik faza geçiş (diş eti/giriş yeri kanaması)
Makülopapüler döküntü, konjunktival kızarıklık, apatik görünüm

Önemli: Marburg ve Ebola klinik olarak ayırt edilemez; ayrım yalnızca laboratuvarladır. Seyahat + mağara/yarasa teması Marburg için güçlü bir tarihsel ipucudur.

Tanı testleri:

RT-PCR (kan/serum) — altın standart; erken (ilk 3 gün) negatifse tekrarla
Antijen yakalama ELISA; geç dönemde IgM/IgG seroloji
Sıtma testi (kalın damla / hızlı antijen) — mutlaka dışla
Destek tetkikler: tam kan sayımı (lökopeni, trombositopeni), karaciğer enzimleri (yüksek), koagülasyon (PT/aPTT uzaması, DİK), böbrek fonksiyon ve elektrolitler

⚠️ BSL-4 / numune uyarısı: Marburg BSL-4 patojenidir. Şüpheli örnek rutin laboratuvara gönderilmez; önce HSGM/yetkili referans laboratuvar bilgilendirilir, numune üçlü (triple) paketleme ile güvenli sevk edilir. Örnek alımı tam KKD ile yapılır; viremi düzeyi yüksektir.

Bildirim:

Şüphede derhal İl Sağlık Müdürlüğü ve HSGM'ye bildirim (bildirimi zorunlu)
IHR çerçevesinde uluslararası bildirim ve seyahat öyküsünün ayrıntılı sorgulanması

İzolasyon & KKD:

Hasta tek kişilik odada izole edilir; standart + temas + damlacık önlemleri, aerosol oluşturan işlemlerde solunum koruması
Tam KKD: sıvı geçirmez tulum/önlük, çift eldiven, yüz/göz koruması, N95/FFP2 ve denetimli giyme-çıkarma (donning/doffing)
Atık, çamaşır ve yüzey dekontaminasyonu protokolleri; kontamine iğne/keskin yönetimi

Temaslı takibi:

Temaslılar (aile, sağlık çalışanları, yol arkadaşları) son temastan itibaren 21 gün aktif semptom/ateş izlemine alınır
Semptom gelişen temaslı derhal izole edilip test edilir
Vaka ölürse güvenli ve onurlu defin; geleneksel yıkama önlenir

Not: Bulaş semptomatik dönemde vücut sıvılarıyladır; inkübasyondaki temaslı bulaştırıcı değildir. Sağ kalanlarda virüs immün-ayrıcalıklı bölgelerde (testis/göz/SSS) persiste edebilir.

Tanı	Benzerlik	Ayırt Edici
Ebola virüs hastalığı	Aynı filovirüs VHF tablosu	Klinik ayrım yok; yalnızca RT-PCR/antijen ile ayrılır
Lassa ateşi	Ateş, kanama, Afrika kaynağı	Kemirgen (Mastomys) teması; işitme kaybı sekeli; arenavirüs
Sıtma	Ateş, halsizlik, endemik seyahat	Mutlaka dışla; kalın damla/hızlı test pozitif; periyodik ateş
Tifo (enterik ateş)	Ateş, GİS, batın hassasiyeti	Kademeli ateş, rölatif bradikardi; kan kültüründe Salmonella Typhi
Leptospiroz	Ateş, miyalji, sarılık/kanama	Su/hayvan idrarı teması; konjunktival suffüzyon, baldır ağrısı

Onaylı spesifik antiviral/aşı yoktur → erken, agresif destekleyici bakım esastır.

Sıvı-elektrolit replasmanı (özellikle GİS kayıplarına karşı), hemodinamik destek, oksijenizasyon
Kanama/koagülopati yönetimi: kan ürünleri, trombosit/TDP; semptomatik tedavi (antipiretik, antiemetik, analjezik)
Eşlik eden enfeksiyonların (örn. sıtma) ve sekonder bakteriyel enfeksiyonların tedavisi
Deneysel seçenekler (salgın/acil ve etik onay çerçevesinde): remdesivir ± monoklonal antikor (örn. MBP091); aşı adayları klinik denemelerde

Prognoz: CFR salgına/virüs tipine göre ~%24–88. Hayatta kalımı belirleyen ana etken erken tanı ve erken destekleyici bakımdır. Kanama ve çoklu organ yetmezliği kötü prognoz işaretidir; sağ kalanlarda iyileşme uzun ve viral persistans riski mevcuttur.

Bilgi Testi · Marburg

Marburg Virüs Hastalığı — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap