Konu Sayfası

Kızamık

Measles · Morbillivirus hominis · Paramyxovirus · R₀ ~12–18

Aşı tereddüdü ve COVID-19 sonrası bağışıklama açıklarından kaynaklanan küresel yeniden artış. Koplik lekeleri, morbiliform döküntü, ağır komplikasyonlar (pnömoni, ensefalit, SSPE) ve iki doz MMR ile eradikasyon hedefi.

Paramyxovirus R₀ ~12–18 Aşıyla Önlenebilir Küresel Yeniden Artış SSPE MMR Aşısı

Hızlı Araçlar 🇺🇸 CDC Kızamık Klinisyen Kılavuzu 🌍 WHO Kızamık Fact Sheet 🇪🇺 ECDC Kızamık ← Tüm Konular

Giriş & Etiyoloji

Tanım & Tarihçe

Etken: Morbillivirus hominis — Paramyxoviridae ailesi, Morbillivirus cinsi; zarflı, negatif tek zincirli RNA virüsü (~16 kb)
Bilinen en bulaşıcı insan patojeni: R₀ ~12–18 (SARS-CoV-2 orijinal suş ~2–3, mevsimsel grip ~1.3 ile kıyasla)
Aşı öncesi dönemde yıllık 2–3 milyon çocuk ölümü; MMR ile %99+ azaldı — aşı tereddüdü ve pandemi sonrası açıklarla yeniden yükseliş
1954 — Enders ve Peebles virüsü izole etti; 1963 — ilk lisanslı aşı; 1971 — MMR kombine aşısı
2024–2025: Dünya genelinde 10+ yılın en yüksek vaka sayısı; Avrupa ve Orta Doğu'da (Türkiye dahil) belirgin artış

Virolojik Yapı & Konak Reseptörleri

Zarflı, pleomorfik, 100–300 nm; dış ortamda kararsız — oda ısısında 30 dk, havada asılı 2 saate kadar infeksiyöz
Tek serotip — aşıyla kalıcı tam koruma mümkün; 24 genotip epidemiyolojik izlemde kullanılır
H proteini (Hemaglütinin): Konak reseptörüne bağlanma — virülans ve tropizmin belirleyicisi
F proteini (Füzyon): Hücre-hücre füzyonu → Warthin-Finkeldey dev hücre (sinsisyum) oluşumu
N proteini: Nükleoprotein; serolojik testte antikor hedefi
Konak reseptörleri:
- SLAM/CD150 — Vahşi tip suş; lenfositler, makrofajlar, dendritik hücreler → immünosüpresyonun mekanizması
- Nektrin-4 — Solunum epitelinin apikal yüzeyinde; virüsün solunum yolundan çıkışını sağlar → bulaşıcılığın mekanik temeli
- CD46 — Aşı suşu için ek reseptör

🔑 Neden Bu Kadar Bulaşıcı?

Bir kızamıklı birey aynı ortamdaki 15–17 duyarlı kişiyi enfekte edebilir. Virüs hasta ortamdan ayrıldıktan sonra 2 saate kadar havada asılı kalabilir — temas gerekmez. Sürü bağışıklığı için toplumun ≥%95'inin bağışık olması zorunludur; tek bir cluster salgın başlatabilir.

Epidemiyoloji & Bulaşma

Bulaşma Yolu & Bulaşıcı Dönem

Havayolu (aerosol) ve büyük damlacık — en etkili bulaşma yolu; temas şart değil
Direkt temas: göz/burun/ağız sekresyonları
Bulaşıcı dönem: Döküntü başlangıcından 4 gün önce → döküntüden 4 gün sonra — prodrom dönemi en bulaşıcı evredir
Hastane içi yayılım riski yüksek: hasta ortamdan ayrıldıktan 2 saat sonra da bulaşıcılık sürer
İzolasyon: Döküntü başlangıcından itibaren en az 4 gün; immünsüpresede hastalık boyunca

Risk Grupları

Aşısız veya yalnızca tek doz aşılı bireyler (1 doz ~%93; 2 doz ~%97 koruma)
Bağışıklık yetmezliği: HIV, immünsupresif tedavi, primer immün yetmezlik — ağır/atipik seyir
<12 ay bebekler: maternal antikor 6. aydan itibaren azalır; 9–12. ay en savunmasız pencere
Gebe kadınlar: prematür doğum, düşük, fetal kayıp riski artmış
A vitamini eksikliği: Pnömoni mortalitesini ve körlük riskini dramatik artırır
Aşı tereddütlü topluluklar ve yerleşik göçmen nüfuslar

Küresel Bağlam & Türkiye

2017–2019 Avrupa salgınları: Ukrayna (>90.000 vaka), Romanya, Fransa — ortak etken: aşı kapsamı düşüklüğü
Türkiye: Bildirimi zorunlu A grubu hastalık; ulusal program MMR 12. ay + 6. yaş
2024 yılında Türkiye ve çevresi dahil küresel artış eğilimi; göçmen nüfus ve aşı tereddütlü topluluklarda sporadik vakalar

Patogenez

Virüs solunum mukozasından SLAM+ dendritik hücreler ve makrofajlar tarafından alınır → bölgesel lenf nodlarına taşınır
Birincil viremi (4–6. gün): Lenf nodlarında çoğalma → kan → dalak, timus, karaciğer, kemik iliği yayılımı
İkincil viremi: Monosit-aracılı derin doku yayılımı → deri, akciğer, böbrek, beyin endoteli; prodrom + döküntü bu evreye karşılık gelir
Deri döküntüsü: CD4/CD8 T hücre aracılı inflamatuvar yanıt; immünsüpresyonda döküntü olmayabilir
Solunum yolundan çıkış: Nektrin-4 → epitel lümenine dökülme → öksürük/hapşırıkla aerosol yayılımı
Lenfopeni: Virüs lenfositleri doğrudan enfekte ederek öldürür; hem hümoral hem hücresel baskılanma tipiktir

🧠 İmmün Amnezi (Bağışıklık Amnezyası)

Kızamık virüsü SLAM/CD150 aracılığıyla uzun yaşayan bellek B ve T lenfositlerini tahrip eder. Bu "immün bellek silme" etkisiyle önceki enfeksiyonlara (influenza, VZV vb.) karşı kazanılan bağışıklık da kaybolabilir.

Sonuç: Kızamıktan iyileşen bireyler aylarca–yıllarca diğer enfeksiyonlara karşı artmış duyarlılık gösterir. Aşılanmamış topluluklarda kızamık sonrası dönemde artmış mortalite kısmen bu mekanizmayla açıklanır. MMR aşısı bu etkiyi oluşturmaz.

Klinik Tablo

Hastalık Evreleri

İnkübasyon — 10–14 gün (6–21 arası)

Asemptomatik. Birincil ve ikincil viremi gelişir. Döküntüden 4 gün önce bulaşıcılık başlar — hasta farkında olmadan çevreye yayabilir.

Prodrom (Katarral Evre) — 2–4 gün · En bulaşıcı dönem

3C + Ateş: Cough (kuru, ısrarcı öksürük) + Coryza (burun akıntısı/tıkanıklık) + Conjunctivitis (bilateral konjonktivit, fotofobi, lakrimasyon) + Ateş (39–40°C, progresif yükselme).

Koplik Lekeleri (Patognomonik): Alt ikinci molar karşısındaki bukkal mukozada kırmızı-eritematöz halka içinde beyaz-mavimsi granüler noktalar. Döküntüden 1–2 gün önce belirir; döküntüyle birlikte kaybolur. Yalnızca kızamığa özgüdür.

Döküntü (Egzantem) Evresi — 3–5 gün

Sefalo-kaudal yayılım: Kulak arkası/saç sınırından başlar → yüz → boyun → gövde → ekstremiteler → ayak tabanı. 2–3 günde tamamlanır.

Makülopapüler, kırmızı, birleşme (konfluans) eğilimli. Döküntü doruk noktasında ateş en yüksek (40–41°C). Fotofobi, halsizlik, iştahsızlık belirgin.

İyileşme — Döküntüden 3–5 gün sonra

Döküntü yayılım sırasıyla (önce yüzden) solar; kahverengi-sarımsı pigmentasyon bırakır, ince kepeklenme (deskuamasyon) olabilir. Ateş düşer. Yorgunluk haftalar sürebilir.

🔑 Koplik Lekeleri — Erken Tanı Fırsatı

Alt ikinci molar karşısında, eritematöz halkalı beyaz-mavimsi küçük noktalar. Döküntüden 1–2 gün önce görülür ve döküntüyle kaybolur — sadece bu pencerede görülebilir. Görmek erken klinik tanı demektir.

Ayırıcı: Fordyce noktaları (sarımsı, sabit, ağrısız sebaceous kistler) ile karıştırılabilir. Koplik lekeleri eritematöz halkalıdır ve geçicidir.

Komplikasyonlar

Otitis Media — ~%7–9

En sık komplikasyon. Bakteriyel süperenfeksiyon (S. pneumoniae, H. influenzae). Uygun antibiyotik tedavisi gerektirir. Tedavisiz kalıcı işitme kaybı riski.

Pnömoni — ~%1–6

En sık ölüm nedeni (~%60 kızamık ölümü). (1) Primer viral/giant cell pnömonisi (Hecht pnömonisi — immünsüpresede, döküntüsüz olabilir), (2) Bakteriyel süperenfeksiyon. Özellikle <5 yaş ve yetişkinlerde ağır.

Akut Ensefalit — ~1/1000

Döküntüden 1–2 hafta sonra. Ateş, bilinç değişikliği, nöbet, fokal nörolojik defisit. Mortalite %15; kalıcı nörolojik sekele %25. BOS: mononükleer pleositoz. Destekleyici tedavi.

SSPE — ~1/10.000–1/100.000

Kızamıktan 7–10 yıl sonra yavaş-ilerleyici fatal ensefalit. <2 yaşta kızamık geçirenlerde en yüksek risk. BOS'ta yüksek kızamık antikoru; EEG'de periyodik kompleksler. İzoprenosin ± IFN-α ilerlemeyi yavaşlatabilir, iyileşme sağlamaz.

Keratokonjunktivit / Körlük

A vitamini eksikliğinde korneal ülser → kalıcı körlük. Gelişmekte olan ülkelerde önemli morbidite. A vitamini takviyesiyle büyük ölçüde önlenebilir.

Krup (Laringotrakeobronşit)

Çocuklarda havlayan öksürük, inspiratuar stridor. Solunum yolu ödemi. Nebulize epinefrin + deksametazon; ağır vakada entübasyon gerekebilir.

Komplikasyon	Sıklık	Başlıca Risk Faktörü	Prognoz
Otitis Media	~%7–9	Her yaş	İyi; antibiyotikle
Pnömoni	~%1–6	<5 yaş, immünsüpresyon, malnütrisyon	Ölümlerin ~%60'ı
Akut Ensefalit	~1/1000	Her yaş	%15 mortalite; %25 sekele
SSPE	~1/10.000–1/100.000	<2 yaşta kızamık	%100 fatal (yıllar içinde)
Körlük	Değişken	A vitamini eksikliği	Kalıcı görme kaybı
İmmün Amnezi	Tüm vakalar	Her yaş	Aylarca artmış enfeksiyon duyarlılığı

⚠️

İmmünsüprese hastalarda atipik kızamık: Döküntü ve Koplik lekeleri olmayabilir. Hecht (giant cell) pnömonisi veya ensefalit döküntüsüz gelişebilir. Seroloji yanıltıcı olabilir — RT-PCR tercih edilmelidir.

Tanı

Klinik Tanı Kriterleri (WHO)

Ateş ≥38.3°C + makülopapüler döküntü + aşağıdakilerden ≥1: öksürük, konjunktivit, koriza
Koplik lekeleri patognomonik — görülürse klinik tanı yeterlidir
Salgın döneminde / endemik bölgede klinik şüpheyle bildirim yapılır; seroloji beklenmez

Laboratuvar Yöntemleri

Yöntem	Örnek / Zamanlama	Özellik
IgM ELISA	Serum; döküntüden ≥3. gün	Rutin akut tanı. İlk 1–3 günde yanlış negatif olabilir — tekrar test planla. Aşıdan sonra 28 güne dek pozitif kalabilir.
RT-PCR	Nazofaringeal + boğaz swab, idrar; döküntüden ≤5. gün	Erken dönemde en duyarlı. Genotipleme olanağı. IgM negatif/belirsiz vakalarda tercih edilmeli.
IgG (çift serum)	Akut + 2–4 hafta sonra	4 kat artış: retrospektif doğrulama; bağışıklık tespiti
Viral kültür	Nazofaringeal sekresyon	Referans laboratuvar; rutin tanıda gerekli değil

Ayırıcı Tanı

Hastalık	Benzerlik	Ayırt Edici Özellik
Kızıl (GAS)	Ateş + döküntü	Döküntü ince-granüler "zımpara"; çilek dili; farenjit; Koplik yok
Roseola (HHV-6)	Yüksek ateş + döküntü	Ateş düşünce döküntü başlar ("rash after fever"); <3 yaş; Koplik yok
Rubella	Makülopapüler döküntü	Hafif seyir; suboksipital LAP belirgin; Forchheimer lekeleri; Koplik yok
EBV / CMV	Ateş + döküntü + farenjit	Amoksisilin sonrası döküntü; atipik lenfositoz; belirgin LAP
İlaç reaksiyonu	Yaygın makülopapüler döküntü	İlaç öyküsü; 3C prodromu yok; eozinofili
Enterovirüs	Ateş + döküntü + prodrom	Yaz-sonbahar mevsimselliği; farklı döküntü dağılımı

📋

Bildirim zorunluluğu: Kızamık Türkiye'de 24 saat içinde bildirimi zorunlu A grubu hastalık. Klinik şüpheyle bildir — seroloji beklenmez. İl Sağlık Müdürlüğü → HSGM. Temaslı takibi için halk sağlığı birimi derhal haberdar edilmeli.

Tedavi & Destekleyici Bakım

Genel İlkeler

Onaylı özgün antiviral yok; tedavi destekleyici ve komplikasyonların yönetimine yönelik
Havayolu izolasyonu: N95 + ayrı oda; döküntüden 4 gün; immünsüpresede hastalık boyunca
Ateş kontrolü: parasetamol veya ibuprofen; aspirin kesinlikle verilmez (Reye sendromu riski)
Yeterli oral/IV hidrasyon; beslenme desteği; göz bakımı; gerektiğinde oksijen

A Vitamini Takviyesi — WHO: Tüm Hospitalize Vakalarda Rutin

Yaş Grubu	Doz (PO)	Süre / Not
<6 ay	50.000 IU/gün	2 ardışık gün. Göz bulgusu veya malnütrisyon varsa 2–4 hafta sonra 3. doz eklenir.
6–11 ay	100.000 IU/gün
≥12 ay ve yetişkin	200.000 IU/gün

💊 A Vitamini: Neden Kritik?

Kızamık A vitamini depolarını hızla tüketir. Eksiklik pnömoni mortalitesini dramatik artırır; korneal ülser ve körlüğe yol açar. Randomize kontrollü çalışmalarda A vitamini takviyesi mortaliteyi %50'ye kadar azaltmıştır. WHO, A vitamini eksikliği olup olmadığından bağımsız olarak tüm hospitalize vakalarda rutin uygulanmasını önermektedir.

Komplikasyon Yönetimi

Bakteriyel otitis media / pnömoni: Amoksisilin-klavulanat; ağır/hospitalize vakada IV sefalosporin; kültür-antibiyogram yönlendirmeli
Krup: Nebulize epinefrin + deksametazon; ağır vakada entübasyon
Akut ensefalit: Destekleyici; antikonvülzan; kortikosteroid tartışmalı; özgün antiviral yok
SSPE: İzoprenosin ± intraventriküler IFN-α — ilerlemeyi yavaşlatabilir, iyileşme sağlamaz
İmmünsüpresede ağır kızamık: Ribavirin (IV/aerosolize) vaka serilerinde kullanılmış; rutin öneri yok; hasta bazlı değerlendirme

Aşılama & Korunma

MMR Aşısı

Özellik	Bilgi
Aşı tipi	Canlı attenüe (kızamık + kabakulak + kızamıkçık); MMRV (+ suçiçeği) bazı ülkelerde mevcuttur
Türkiye programı	1. doz: 12. ay — 2. doz: 6. yaş
Koruma	1 doz: ~%93 · 2 doz: ~%97
Sürü bağışıklığı eşiği	Toplumun ≥%95'i bağışık olmalı
Kontrendikasyonlar	Ağır immün yetmezlik, gebelik, jelatin/neomisin anafilaksisi, son 11 ay içinde IVIG alımı
Güvenlik	MMR otizme yol açmaz — Wakefield makalesi geri çekildi; onlarca büyük çalışmayla çürütüldü

Maruziyet Sonrası Profilaksi (PEP)

Kişi	Önlem	Zaman Penceresi
Aşısız, sağlıklı ≥12 ay	MMR aşısı	Maruziyetten ≤72 saat (3 gün)
İmmünsüprese, gebe, <12 ay bebek	IVIG 0.5 mL/kg IV (max 15 g)	Maruziyetten ≤6 gün
HIV pozitif (her CD4 düzeyinde)	IVIG	≤6 gün
Aşısız bebek 6–11 ay	Erken MMR dozu; program dozları ayrıca tamamlanmalı	≤72 saat
Profilaksi yapılamadı	Son maruziyetten 5.–21. gün karantina + semptom izlemi	21 gün

Sağlık Çalışanlarında Bağışıklık Yönetimi

1957 öncesi doğumlu: doğal bağışıklık varsayılır
1957 sonrası doğumlu: 2 doz MMR belgesi veya kızamık IgG seropozitifliği zorunlu
Aşısız sağlık çalışanı temas ederse: son maruziyetten 5.–21. güne kadar görevden uzaklaştırma
Maruziyet sonrası ≤72 saat içinde MMR uygulanabilir

🎯

Aşısız yetişkinler: 1970 öncesi doğanlar genellikle doğal bağışık. 1970–1994 arası doğanlarda tek doz eksik olabilir — sorgulanmalı, gerekirse tamamlanmalı. Tüm sağlık çalışanlarının 2 doz MMR kaydı olmalıdır.

Temel Kaynaklar

Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ (eds). Mandell, Douglas and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 9th ed. Elsevier; 2025. Chapter: Measles Virus (Rubeola).

Moss WJ. Measles. Lancet. 2017;390(10111):2490–2502. doi:10.1016/S0140-6736(17)31463-0.

Strebel PM, Orenstein WA. Measles. N Engl J Med. 2019;381(4):349–357. doi:10.1056/NEJMcp1905181.

CDC. Measles (Rubeola) — For Healthcare Providers. cdc.gov/measles/hcp. Updated 2024.

WHO. Measles Vaccines: WHO Position Paper. Wkly Epidemiol Rec. 2017;92(17):205–227.

AAP Red Book. Report of the Committee on Infectious Diseases. 32nd ed. 2021. Measles bölümü.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) Genelgesi. 2024.

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

CDC · 2024

CDC Measles — For Healthcare Providers

Klinik tanı kriterleri, laboratuvar testi algoritması, bildirimi zorunlu hastalık protokolü, post-maruziyet profilaksi ve A vitamini önerileri. Sürekli güncellenen kapsamlı klinisyen rehberi.

Tam Metni Görüntüle

WHO · 2024

WHO Measles Fact Sheet & Vaccination Position Paper

Küresel kızamık yükü, aşı güvenliği ve etkinliği, MMR uygulama şeması, A vitamini takviyesi ve salgın kontrol stratejileri. WHO'nun kanıta dayalı konum belgesi.

Tam Metni Görüntüle

AAP Red Book · 2021

Red Book: Report on Infectious Diseases — Measles

Amerikan Pediatri Akademisi'nin Kızamık bölümü: çocuklarda klinik yönetim, aşı takvimi, SSPE, post-maruziyet yaklaşımı ve özel durumlarda (immün yetmezlik, gebe) protokoller.

Tam Metni Görüntüle

ECDC · 2024

ECDC Measles — Surveillance & Outbreak Response

Avrupa'da kızamık yeniden yükselişi, ülke bazlı vaka verileri, aşı kapsamı açıkları ve salgın yanıt rehberi. Türkiye çevresi için bölgesel epidemiyolojik bağlam.

Tam Metni Görüntüle

Klinik Vaka · Kızamık

"Ateş, Öksürük ve Yüzde Başlayan Döküntü"

8 Yaş · Kız Çocuğu Aşısız Okul Teması Salgın Bağlantısı

Şikâyet: 8 yaşında kız çocuğu, 3 gündür yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı, göz sulanması ve bu sabah fark edilen yüz döküntüsü yakınmasıyla getirildi.

📍 Anamnez: Anne, dini inançları nedeniyle çocuğunu hiç aşılatmamış. Çocuk 10 gün önce benzer semptomlar başlayan bir sınıf arkadaşıyla yakın temas halindeymiş. Okulda son 3 haftada 4 vaka bildirilmiş. Ailede başka kronik hastalık yok.

FM: Ateş 40.2°C, nabız 116/dk, SFO₂ %97. Bilateral konjonktival hiperemi, fotofobi. Belirgin öksürük, rinore. Oral muayenede: alt ikinci molar karşısındaki bukkal mukozada birkaç beyaz-mavimsi, eritematöz halkalı nokta. Döküntü yüz ve boyunda yoğun; sefalo-kaudal yayılım gözlemleniyor, gövde üst bölümüne geçmiş; makülopapüler, kısmen birleşme eğilimli. Akciger ve kardiyak muayene normal.

Tanı: Kızamık (Measles)

Destekleyen klinik bulgular:

Koplik lekeleri — patognomonik; alt molar karşısında beyaz-mavimsi, eritematöz halkalı noktalar
3C prodromu: Cough (öksürük) + Coryza (rinore) + Conjunctivitis (konjonktivit) + yüksek ateş
Sefalo-kaudal makülopapüler döküntü — yüzden gövdeye yayılım
Ateş 40°C+ — döküntü başlangıcıyla doruk noktasında

Epidemiyolojik destek:

Aşısız çocuk + okul kümesi (3 haftada 4 vaka)
Uygun inkübasyon süresi: sınıf arkadaşı temasından ~10 gün sonra başlangıç

Hatırlatıcı: Koplik lekeleri döküntüyle birlikte kaybolur. Bu vakada döküntü yeni çıktığından Koplik hâlâ görülebilir — değerli bir erken tanı penceresi. Bir sonraki gün muayenede kaybolmuş olabilir.

Tanı testleri:

Kızamık IgM ELISA (serum): döküntüden ≥3. günde en duyarlı. Bu vakada döküntü 1. günde — IgM ilk 1–3 günde negatif gelebilir; 3–4. gün tekrar alınmalı.
Kızamık RT-PCR: nazofaringeal + boğaz swabı, idrar; erken dönemde daha duyarlı; genotipleme için değerli
Tam kan sayımı: lökopeni + lenfopeni — karakteristik viral patern
IgG (çift serum): 4 kat artış — retrospektif doğrulama veya immünite tespiti

⚠️ Bildirim: Kızamık Türkiye'de 24 saat içinde bildirimi zorunlu A grubu hastalık. Seroloji beklenmeden klinik tanıyla bildir. İl Sağlık Müdürlüğü'ne + HSGM'ye bildirim; okul sağlık birimi de haberdar edilmeli.

Özgün antiviral yok — destekleyici tedavi esastır.

Tedavi:

A vitamini: 200.000 IU/gün PO × 2 ardışık gün — WHO/CDC önerisi; mortaliteyi ~%50 azaltır
Ateş: parasetamol veya ibuprofen; aspirin kesinlikle verilmez (Reye sendromu)
Yeterli hidrasyon; göz bakımı (sık salin irrigasyon); sekonder bakteriyel konjonktivitte antibiyotik damla
İzolasyon: Döküntü başlangıcından 4 gün sonrasına kadar ev izolasyonu; okula gitmesin

Hastaneye yatış kriterleri:

SpO₂ <%95 veya ağır pnömoni bulguları
Bilinç değişikliği, nöbet (ensefalit şüphesi)
Beslenmeyi reddetme, ağır dehidratasyon
<1 yaş, immün yetmezlik, gebe

Bu vakada SpO₂ %97, genel durum orta — ayaktan takip uygun. Ateş ve solunum durumu kötüleşirse veya 48 saat içinde düzelme olmazsa yeniden değerlendir.

Aynı sınıftaki aşısız çocuklar en yüksek riskli temaslılardır

Temaslı Grubu	Önlem	Zaman Penceresi
Aşısız, sağlıklı ≥12 ay	MMR aşısı	Maruziyetten ≤72 saat (3 gün)
Gebe, immünsüprese, <12 ay bebek	IVIG 0.5 mL/kg (max 15 g IV)	≤6 gün
2 doz MMR belgeli veya IgG pozitif	Ek önlem gerekmez; semptom izlemi	—
Profilaksi yapılamadı / belirsiz	Son maruziyetten 5.–21. gün karantina	21 gün izlem

Tüm öğrenci ve personelin aşı durumu sorgulanmalı; eksik olanlar tamamlatılmalı
Okul müdürlüğü + İl Sağlık Müdürlüğü bilgilendirmesi; salgın soruşturması başlatılmalı

Unutmayın: Kızamık havayoluyla bulaşır; hasta odayı terk ettikten 2 saat sonra da ortam bulaşıcıdır. Sınıf odası aynı saatte kullananlar da kaynak temas sayılır.

Kızamık pnömonisi — komplikasyon gelişimi

İki olası mekanizma:

Primer viral pnömoni (Hecht/Giant Cell pnömonisi): Virüsün solunum epitelini doğrudan enfekte etmesiyle diffüz alveolar hasar. Döküntü doruk noktasında başlar; immünsüpresede döküntüsüz da olabilir. Lökosit sayısı normal/düşük.
Sekonder bakteriyel pnömoni: Viral hasar zemine yerleşen bakteriyel süperenfeksiyon (S. pneumoniae, S. aureus, H. influenzae). Döküntü geriledikten sonra ateşin yeniden yükselmesi ve lökositoz dikkat çekici.

Yönetim:

Hemen hastaneye yatış ve havayolu izolasyonu (N95 + ayrı oda)
Toraks BT çekilmeli (infiltrasyon tipi, yayılım değerlendirmesi)
Kan kültürü + balgam kültürü alındıktan sonra ampirik antibiyotik başla (ampisilin-sulbaktam veya sefuroksim; MRSA şüphesinde vankomisin)
A vitamini takviyesi: daha önce verilmediyse hemen başla; verildi ise devam et
O₂ desteği; SpO₂ <%92'de HFNC değerlendirmesi; gerekirse YBÜ

⚠️ Dikkat: Kızamık pnömonisi hızla ARDS'ye dönüşebilir. SpO₂'deki hızlı düşüş ciddi sinyaldir. Solunum yetmezliği belirtileri gelişirse pediatrik yoğun bakım konsültasyonu geciktirilmemelidir.

Bilgi Testi · Kızamık

Kızamık — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap