Konu Sayfası · Güncelleme Eylül 2026

Enfektif Endokardit

Infective Endocarditis · Kalp Kapak Enfeksiyonu · Duke-ISCVID 2023 Kriterleri · Endokardit Ekibi

Açıklanamayan ateş ve yeni üfürüm, aksi kanıtlanana kadar enfektif endokardittir. Bu sayfa; ESC 2023 kılavuzunu ve 2015 belgesinin yerini alan AHA 2026 Bilimsel Bildirisi'ni (Circulation, 8 Eylül 2026) tek çerçevede birleştirir: Duke-ISCVID 2023 tanı kriterleri, çok modaliteli görüntüleme (TEE, kardiyak BT, PET/BT), ampirik ve etkene yönelik rejimler, sefazolin ve daptomisinin yeri, POET temelli kısmi oral tedavi, kapak cerrahisi sonrası antibiyotik süresi (AHA 2026'da yeni), stafilokokal yapay kapak endokarditinde gentamisinin terk edilmesi, nörolojik komplikasyonlarda cerrahi zamanlama, CIED/TAVI endokarditi ve profilaksi.

ESC 2023 Kılavuzu AHA 2026 Bilimsel Bildirisi · Yeni Duke-ISCVID 2023 Postop Süre: ≥14 Gün · Saat Sıfırlanmaz Stafilokokal YKEE: Gentamisin Çıkarıldı MSSA: Kloksasilin = Sefazolin POET · Kısmi Oral Tedavi Endokardit Ekibi KLİMİK 2019 Uzlaşı

Hızlı Araçlar 🆕 AHA 2026 Bildirisi (Circulation) 📘 ESC 2023 Endokardit Kılavuzu 🧩 Duke-ISCVID 2023 Kriterleri 💊 POET Çalışması (NEJM 2019) 🇹🇷 KLİMİK EE Uzlaşı Raporu 📊 Tüm Hesaplama Araçları ← Tüm Konular

🆕 Bu güncellemede neler değişti? — AHA 2026 Bilimsel Bildirisi (Circulation, 8 Eylül 2026)

AHA'nın 2015 bildirisinin yerini alan yeni bildiri (DeSimone, Marks, Dayer … Baddour; ISCVID ve Kanada Kardiyovasküler Derneği onaylı) sınıf/kanıt düzeyi içermeyen bir uzlaşı belgesidir ve değişikliklerin çoğu "çıkarma" yönündedir: (1) Stafilokokal yapay kapak EE'de gentamisin çıkarıldı (uzlaşı: zarar > yarar); rifampisin için uzlaşı sağlanamadı. (2) Doğal kapak stafilokok EE'de süre 4 hafta, yapay kapakta 6 hafta. (3) Kapak cerrahisi antibiyotik saatini sıfırlamaz: planlanan 4–6 haftalık kürden ameliyat öncesi verilen günler düşülür, en az 14 gün ameliyat sonrasında olmalıdır; kürü tamamlamış ve aktif enfeksiyon bulgusu olmayan hastaya ek antibiyotik gerekmez. (4) Penisiline orta duyarlı streptokoklarda seftriakson monoterapisi. (5) Kısmi oral tedavi (POET) ve uzun yarı ömürlü lipoglikopeptidler seçilmiş hastada standart seçeneklerdir. Tanıda Duke-ISCVID 2023 kriterleri esas alınır; E. faecalis EE'de de kolonoskopi önerilir.

Giriş & Etiyoloji

Tanım ve Epidemiyoloji

Enfektif endokardit (EE); endokardın — en sık kalp kapaklarının, daha seyrek septal defektlerin, korda tendinealarının, mural endokardın ve yapay materyalin (protez kapak, CIED kablosu, TAVI protezi) — mikroorganizmalarla enfeksiyonudur. Karakteristik lezyon vejetasyondur: fibrin, trombosit, inflamatuvar hücre ve yoğun mikroorganizma kitlesi (10⁸–10¹⁰ CFU/g). İnsidans yılda 3–10/100.000; yaş, yapay kapak, CIED, hemodiyaliz ve damar içi madde kullanımı (İVMK) ile artmaktadır. Tedaviye rağmen hastane içi mortalite %15–25, 1 yıllık mortalite %30'a yakındır; erken tanı, uygun antibiyotik ve gerektiğinde zamanında cerrahi prognozu belirler.

Sol kalp (aort, mitral) tutulumu sağ kalbe (triküspid, pulmoner) göre daha sık ve ağır seyirlidir; sağ kalp EE büyük ölçüde İVMK ve CIED ile ilişkilidir
Epidemiyolojik profil değişmiştir: romatizmal kapak hastalığı azalırken dejeneratif kapak hastalığı, yapay kapak/TAVI, CIED ve sağlık hizmeti ilişkili bakteriyemi öne çıkmıştır; S. aureus gelişmiş ülkelerde en sık etkendir
Sürekli/aralıklı bakteriyemi, septik emboli, lokal doku yıkımı ve immünopatolojik reaksiyonlar hastalığın sistemik tablosunu oluşturur

Sınıflama (ESC 2023)

Eksen	Alt grup	Özellik
Tutulan yapı	Doğal kapak EE (DKEE)	Mitral ≥ aort; dejeneratif kapak, MVP (regürjitasyonlu), biküspit aort kapağı, romatizmal kapak
Tutulan yapı	Yapay kapak EE (YKEE)	Erken (<12 ay): KNS, S. aureus, Gram (–), mantar — perioperatif kontaminasyon; Geç (>12 ay): DKEE profili. TAVI-EE'de enterokoklar baskın
Edinim yeri	Toplum kökenli	Sağlık hizmeti teması olmaksızın
	Sağlık hizmeti ilişkili	Nozokomiyal (>48 s yatış) veya non-nozokomiyal (hemodiyaliz, ev bakımı, <90 gün önce yatış); S. aureus, enterokok; kötü prognoz
	İVMK ilişkili	Triküspid tutulumu sık; S. aureus ~%70; tekrarlayan EE ve reenfeksiyon riski yüksek; bağımlılık tıbbı ekibin parçası olmalı (AHA 2022)
Cihaz	CIED-EE	Kalıcı pil/ICD/CRT kablo vejetasyonu; sağ kalp EE tablosu; tam sistem çıkarımı zorunlu
Aktivite	Aktif / iyileşmiş / rekürren	Relaps: aynı etken <6 ay; Reenfeksiyon: farklı etken veya >6 ay

Etiyoloji

Etken	Oran	Klinik not
*Staphylococcus aureus*	%25–35	En sık etken; akut, yıkıcı seyir; sağlık hizmeti ilişkili ve İVMK'de baskın; MRSA oranı artıyor; metastatik odak (vertebra, beyin, dalak) sık; mortalite en yüksek grup
Viridans grubu streptokoklar	%15–25	S. sanguinis, S. mitis, S. mutans, S. oralis; oral flora, dental işlem; subakut seyir; penisiline yüksek duyarlılık (MIC ≤0,125 mg/L) tedaviyi belirler
Enterococcus spp.	%10–15	E. faecalis >> E. faecium; yaşlı erkek, GÜS/GİS kaynak; Duke-ISCVID 2023'te tipik etken (toplum kökenli olma şartı kaldırıldı); TAVI-EE'de en sık; kolonoskopi önerilir (AHA 2026)
Koagülaz-negatif stafilokoklar	%8–12	Erken YKEE ve CIED'de en sık; *S. lugdunensis* doğal kapakta S. aureus gibi yıkıcı — tipik etken sayılır
*Streptococcus gallolyticus* (S. bovis biyotip I)	%5–8	Kolorektal adenom/karsinom birlikteliği %18–50 → kolonoskopi zorunlu; yaşlı; büyük vejetasyon
HACEK grubu	%2–5	Haemophilus, Aggregatibacter, Cardiobacterium, Eikenella, Kingella; oral flora; subakut; büyük vejetasyon, emboli; seftriakson
Mantarlar	%1–3	Candida > Aspergillus; YKEE, İVMK, uzun süreli SVK, immünosüpresyon; büyük vejetasyon; mortalite >%50; cerrahi + uzun süreli antifungal + oral supresyon
Kültür negatif EE	%5–15	En sık neden önceden antibiyotik; ardından zor üreyen etkenler: Coxiella burnetii, Bartonella, Brucella, Tropheryma whipplei, Mycoplasma, Legionella; seroloji + PCR + kapak dokusu 16S rRNA

🇹🇷 Türkiye perspektifi

Ulusal serilerde S. aureus ve viridans streptokoklar başı çekerken, Brucella endokarditi (kültür negatif EE'nin önemli nedeni; aort kapağı, sıklıkla cerrahi gerektirir) ve romatizmal kapak hastalığı zemininde EE hâlâ görülmektedir. Kültür negatif olguda Brucella serolojisi/kültürü ve Coxiella Faz I IgG ilk basamaktır (KLİMİK 2019).

Patogenez

Endotel hasarı ve NBTE

Türbülan akım · yüksek hız jeti · yabancı yüzey

Kapak hastalığı, VSD, MVP veya yapay materyal üzerindeki türbülan akım endoteli soyar; açığa çıkan subendotelyal matrikse trombosit–fibrin çökelir → nonbakteriyel trombotik endokardit (NBTE). Lezyon tipik olarak jetin çarptığı düşük basınçlı yüzde (mitral kapağın atriyal, aort kapağının ventriküler yüzü) oluşur. Yaşlı, kanser, SLE (Libman-Sacks) ve hiperkoagülabilite de NBTE zemini yaratır.

Geçici bakteriyemi ve adezyon

Diş fırçalama, dental işlem, kateter, deri enfeksiyonu, İVMK

Bakteriler NBTE'ye MSCRAMM adezinleri (S. aureus fibronektin bağlayıcı protein, klumping faktör; streptokok dekstran/FimA) ile tutunur. S. aureus sağlam endotele de invaze olabildiğinden normal kapakta EE yapabilir; viridans streptokoklar hasarlı kapak gerektirir.

Vejetasyon olgunlaşması ve biyofilm

10⁸–10¹⁰ CFU/g · metabolik olarak sessiz bakteri

Bakteri fibrin tabakaları içine gömülür; damarsız, fagositlerin ulaşamadığı biyofilm oluşur. Bu nedenle bakterisidal, yüksek doz, parenteral ve uzun süreli tedavi gerekir; yapay materyal varsa çoğu zaman cerrahi çıkarım şarttır. Sürekli bakteriyemi kan kültürlerinin ateşten bağımsız pozitifliğini açıklar.

Komplikasyonlar — dört mekanizma

Lokal yıkım · Emboli · Metastatik enfeksiyon · İmmün kompleks

Lokal: yaprakçık perforasyonu, korda rüptürü, perivalvüler apse/psödoanevrizma/fistül, protez ayrışması, ileti bloğu. Emboli: sol kalp → beyin (%20–40, en sık), dalak, böbrek, ekstremite, koroner; sağ kalp → septik pulmoner emboli. Metastatik: vertebral osteomiyelit/spondilodiskit, septik artrit, beyin/dalak apsesi, mikotik anevrizma. İmmünolojik: immün kompleks glomerülonefriti, Osler nodülü, Roth lekesi, RF pozitifliği.

Klinik Tablo

EE "büyük taklitçi"dir: akut (S. aureus) formda günler içinde sepsis, kalp yetmezliği ve emboliyle; subakut (viridans strep, enterokok, HACEK) formda haftalar süren ateş, halsizlik, kilo kaybı ve anemiyle başvurur. Yaşlı, immünosüpresif ve önceden antibiyotik almış hastada ateş olmayabilir.

Sistemik ve Kardiyak Bulgular

Ateş %80–90 (yaşlı, KBY, önceden antibiyotik → azalır); titreme, gece terlemesi, iştahsızlık, kilo kaybı, miyalji-artralji
Yeni veya değişen regürjitan üfürüm %48–85; akut kapak yetmezliğinde üfürüm hafif ama pulmoner ödem dramatik olabilir
Kalp yetmezliği (%30–40; cerrahinin en sık nedeni), yeni AV blok / dal bloğu (perivalvüler apse — özellikle aort kapağı), perikardit, miyokard enfarktüsü (koroner emboli)
Splenomegali %10–30 (subakut), anemi, çomak parmak (uzun süreli subakut)

"EE'yi düşün" tetikleyicileri

Açıklanamayan ateş + yeni üfürüm / predispozan kardiyak durum / yapay kapak veya CIED
S. aureus bakteriyemisi — her olguda EKO (TTE ± TEE) zorunludur; toplum kökenli, odak belirsiz, kalıcı bakteriyemi (>72 s), yapay materyal, hemodiyaliz → TEE
Ateş + emboli (inme, dalak/böbrek enfarktı, septik pulmoner emboli) veya ateş + periferik immünolojik bulgu
Açıklanamayan glomerülonefrit, yeni ileti bozukluğu, çoklu septik pulmoner nodül (sağ kalp), spondilodiskit + bakteriyemi

Periferik, Embolik ve İmmünolojik Bulgular

Bulgu	Tanım	Mekanizma	Sıklık
Peteşi	Konjonktiva, damak, ekstremite	Mikroemboli / vaskülit	%20–40
Splinter (kıymık) hemoraji	Tırnak yatağında lineer, proksimal yerleşimli	Mikroemboli	%10–20
Janeway lezyonu	El ayası/ayak tabanında ağrısız hemorajik maküller	Septik mikroemboli (akut, S. aureus)	%5–10
Osler nodülü	Parmak pulpasında ağrılı mor nodül, 3–15 mm	İmmün kompleks vasküliti (subakut)	%5–10
Roth lekesi	Retinada ortası soluk hemoraji	İmmün kompleks / vaskülit	%2–5
Nörolojik olay	İskemik inme (en sık), TİA, İKK, beyin apsesi, menenjit, mikotik anevrizma	Septik emboli	%15–35 (klinik); sessiz emboli MR'da %50–80
Böbrek	Mikroskopik hematüri, immün kompleks GN, renal enfarkt, ilaç nefrotoksisitesi	İmmün kompleks / emboli	%25–50 (herhangi bir renal bozukluk)
Kas-iskelet	Vertebral osteomiyelit / spondilodiskit, septik artrit	Hematojen yayılım	%5–15; ESC 2023'te vasküler kriter olarak sayılır

⚠️

Antibiyotik başlamadan önce kan kültürü. EE'de en sık tanı hatası, "sepsis" adıyla kültür alınmadan antibiyotik başlanması ve bu nedenle etkenin hiç üretilememesidir. Hemodinamik olarak stabil subakut olguda kültürler alınıp 24–48 saat beklemek kabul edilebilir; septik/akut olguda 3 set kültür alındıktan hemen sonra ampirik tedaviye başlanır.

Tanı — Duke-ISCVID 2023 Kriterleri ve Görüntüleme

2023 Duke-ISCVID kriterleri (Fowler ve ark., Clin Infect Dis 2023) 2000 modifiye Duke kriterlerinin yerini almış; AHA 2026 bildirisi de bu kriterleri esas almaktadır. ESC 2023 kriterleri büyük ölçüde örtüşür; ESC ayrıca kapak kalınlaşmasını EKO bulgusu, hematojen kas-iskelet tutulumunu vasküler fenomen olarak ekler ve erken postop protezde işaretli lökosit sintigrafisini belirtir.

MAJÖR KRİTERLER

Mikrobiyolojik

Tipik mikroorganizmanın ≥2 ayrı kan kültürü setinde üremesi: S. aureus, S. lugdunensis, E. faecalis, tüm streptokok türleri (S. pneumoniae ve S. pyogenes hariç), Granulicatella, Abiotrophia, Gemella, HACEK; yapay materyal varsa KNS ve Corynebacterium striatum/jeikeium, Cutibacterium acnes de "duruma göre tipik" — set aralığı ve ayrı ponksiyon şartı kaldırıldı
Diğer organizmaların ≥3 ayrı kültürde üremesi
Coxiella burnetii Faz I IgG >1:800 veya tek pozitif kültür/PCR; Bartonella IgG ≥1:800; T. whipplei, Bartonella, Coxiella kan PCR pozitifliği

Görüntüleme

EKO veya kardiyak BT: vejetasyon, yaprakçık perforasyonu/anevrizması, apse, psödoanevrizma, intrakardiyak fistül, yeni kapak yetmezliği, yeni kısmi protez ayrışması
18F-FDG PET/BT: yapay kapak, aort grefti, CIED kablosu veya diğer protez materyalde patolojik tutulum (implantasyondan <3 ay içinde yanlış pozitiflik → minör kriter)

Cerrahi

Cerrahi sırasında doğrudan gözlemle EE kanıtı (histoloji/kültür sonucu beklenmeden)

MİNÖR KRİTERLER

Predispozisyon: önceki EE, yapay kapak/tamir, konjenital kalp hastalığı, orta-ağır kapak regürjitasyonu/stenozu, CIED, hipertrofik KMP, İVMK
Ateş >38 °C
Vasküler fenomen: arteriyel emboli, septik pulmoner enfarkt, serebral/dalak apsesi, mikotik anevrizma, intrakraniyal kanama, konjonktival hemoraji, Janeway lezyonu, pürülan purpura
İmmünolojik: RF pozitifliği, Osler nodülü, Roth lekesi, immün kompleks GN
Mikrobiyolojik: majörü karşılamayan tipik etken üremesi (tek set), veya EE ile uyumlu organizmanın seroloji/PCR ile gösterilmesi
Görüntüleme: protez implantasyonundan <3 ay içinde PET/BT tutulumu
Fizik muayene: EKO yapılamıyorsa oskültasyonla yeni regürjitasyon (önceden bilinen üfürümün artışı yeterli değil)

📋 Tanı sınıflaması

Kesin EE: Patolojik kriter (histoloji, kültür, PCR/sekanslama ile vejetasyon/apse/emboli/kapak dokusunda mikroorganizma) VEYA 2 majör VEYA 1 majör + 3 minör VEYA 5 minör.

Olası EE: 1 majör + 1 minör VEYA 3 minör.

Dışlanmış: Kesin alternatif tanı; ≤4 gün antibiyotikle bulguların gerilemesi; cerrahi/otopside EE kanıtı yok; kesin/olası ölçütlerin karşılanmaması. Kriterler klinik yargının yerini almaz — "olası EE" tanısı, klinik şüphe yüksekse tedavi ve ileri görüntülemeyi gerektirir.

Mikrobiyolojik Tanı

Antibiyotikten önce en az 3 set (aerop + anaerop) kan kültürü, şişe başına 8–10 mL; Duke-ISCVID 2023 ile "farklı venden, 1 saat arayla" şartı kaldırılmıştır (Fransız validasyon çalışması) — ancak kontaminasyonu ayırt etmek için farklı ponksiyon hâlâ iyi uygulamadır
Bakteriyemi süreklidir → kültür ateşten bağımsız alınabilir; 48–72 saatte bir kontrol kültürü ile ilk negatif kültür günü belirlenir (tedavi süresi bu günden sayılır)
Kültür negatif EE: Coxiella Faz I IgG, Bartonella IgG/PCR, Brucella tüp aglütinasyon/kültür, Mycoplasma, Legionella, ANA/anti-fosfolipid (NBTE ayırıcı tanısı); kapak dokusunda 16S/18S rRNA PCR ve histopatoloji
Cerrahide çıkarılan kapak/cihaz mutlaka kültür + histopatoloji + moleküler incelemeye gönderilir; ancak kapak kültürü/PCR pozitifliği tedavi süresini uzatmaz (AHA 2026) — saptanan DNA canlı organizma anlamına gelmez

Görüntüleme Algoritması

Yöntem	Duyarlılık / Özgüllük	Ne zaman?
TTE (ilk basamak)	Vejetasyon %40–66 / >%90; perivalvüler komplikasyon için yalnızca %20–46	Her EE şüphesinde ilk test; düşük ön-test olasılığı + iyi görüntü kalitesi + doğal kapakta yeterli olabilir; negatif TTE EE'yi dışlamaz
TEE	%90–96 / %90	Yapay kapak ve CIED'de TTE negatif olsa bile; TTE pozitifse komplikasyon (apse, perforasyon) için; ESC 2023'te izole sağ kalp DKEE dışında Sınıf I. Şüphe sürüyorsa ≤7 gün içinde tekrar. Kısmi oral tedaviye geçişte de önerilir
Kardiyak BT	Psödoanevrizma/apse için %78 (TEE %69)	Perivalvüler uzanım, cerrahi planlama, koroner anatomi (koroner anjiyografi yerine); protez/TAVI'de TEE'yi tamamlar
18F-FDG PET/BT	Yapay kapakta %80–90; doğal kapakta düşük	YKEE, CIED, aort grefti; metastatik odakları da gösterir; 24 saat yüksek yağ–düşük karbonhidrat diyeti ile hazırlık şart; implantasyon <3 ay ve serebral emboli için yetersiz
İşaretli lökosit SPECT/BT	Özgüllük yüksek	Erken postop dönemde protez (ESC 2023)
Beyin MR / BT	MR > BT	Nörolojik semptom varsa; cerrahi öncesi asemptomatik hastada da makul (sessiz emboli, mikrokanama %50–60 — tanı kriteri değil, cerrahiyi ertelemez)
Tüm vücut BT / PET	—	Dalak/böbrek enfarktı, spondilodiskit, mikotik anevrizma taraması; S. aureus ve enterokok EE'de metastatik odak

🔎 TAVI ve CIED endokarditi — görüntüleme tuzağı

Transkateter aort kapağında stent gölgelenmesi TTE ve TEE duyarlılığını düşürür; çok modaliteli görüntüleme (TEE + kardiyak BT + PET/BT) gerekir. CIED-EE'de kablo vejetasyonu TEE ile gösterilir; PET/BT cep enfeksiyonunu ve kablo tutulumunu ayırt etmeye yardımcıdır. Bu popülasyonda etken sıklıkla enterokok ve KNS'dir.

Ampirik Tedavi

Ampirik rejim, hastanın klinik ağırlığına, kapak tipine, edinim yerine ve yerel MRSA/enterokok epidemiyolojisine göre seçilir; 48–72 saatte kültür ve antibiyogram ile daraltılır. Tüm rejimler başlangıçta IV'dir. Gentamisinin ampirik rejimdeki yeri ESC 2023'te korunmuş, AHA 2026'da nefrotoksisite nedeniyle çok kısıtlanmıştır; yerel uygulama "Endokardit Ekibi" ile belirlenir.

Senaryo	ESC 2023 önerisi	Hedef etkenler / not
Toplum kökenli DKEE veya geç YKEE (≥12 ay)	Ampisilin 12 g/gün (4–6 dozda) + (flu)kloksasilin 12 g/gün veya sefazolin 6 g/gün ± gentamisin 3 mg/kg/gün (tek doz)	Streptokok, MSSA, E. faecalis, HACEK. Penisilin alerjisinde vankomisin + gentamisin
Sağlık hizmeti ilişkili DKEE, erken YKEE (<12 ay), sepsis/MRSA riski	Vankomisin (AUC/MIC 400–600) + gentamisin + rifampisin (protez varsa; ESC)	MRSA, MRSE, enterokok, Gram (–). AHA 2026: stafilokokal YKEE'de gentamisin önerilmez; rifampisin ekip kararı. Daptomisin 10 mg/kg vankomisine alternatif
İVMK ilişkili (sağ kalp ağırlıklı)	Vankomisin veya daptomisin ± antipsödomonal ajan (polimikrobiyal/Pseudomonas riski)	S. aureus (%70, MRSA sık), streptokok, Pseudomonas, Candida; bağımlılık tıbbı konsültasyonu (AHA 2022)
Kültür negatif EE (önceden antibiyotik yok)	Ampisilin + (flu)kloksasilin/sefazolin ± gentamisin; Brucella/Coxiella şüphesinde doksisiklin ± rifampisin/hidroksiklorokin	Seroloji sonuçlarına göre revize; Bartonella: doksisiklin + gentamisin; T. whipplei: doksisiklin + hidroksiklorokin ≥18 ay

💉

Vankomisin dozlaması: 15–20 mg/kg q8–12h yükleme ile; AUC/MIC 400–600 hedefli (çukur düzey 15–20 mg/L yaklaşımı nefrotoksisite nedeniyle terk ediliyor). MIC ≥2 mg/L MRSA'da vankomisin başarısızlığı yüksektir → daptomisin 8–10 mg/kg/gün (ESC 2023: 10 mg/kg) ± sefazolin/seftarolin/fosfomisin kombinasyonu. Daptomisin pulmoner sürfaktanla inaktive olduğu için pnömonide kullanılmaz; CK haftalık izlenir.

Etkene Yönelik Tedavi ve Süre

✅ Genel kurallar (ESC 2023 · AHA 2026)

(1) Bakterisidal, yüksek doz, başlangıçta IV; (2) süre ilk negatif kan kültürü gününden (kültür pozitif kapak çıkarıldıysa cerrahi gününden) sayılır; (3) doğal kapak genellikle 4 (stafilokokta 4–6), yapay kapak 6 hafta; (4) rifampisin, kombinasyon şeması gerektiren protez enfeksiyonunda bakteriyemi temizlendikten sonra (3–5. gün) eklenir; (5) aminoglikozid kullanılacaksa günde tek doz, düzey ve kreatinin izlemi; (6) her olgu Endokardit Ekibi (kardiyoloji-görüntüleme, kalp cerrahisi, enfeksiyon hastalıkları, mikrobiyoloji, nöroloji, farmasi, gerekirse bağımlılık tıbbı) ile yönetilir — mortaliteyi azalttığı gösterilmiş tek organizasyonel müdahaledir.

Streptokoklar (viridans grubu, S. gallolyticus) — penisilin MIC'e göre

Duyarlılık	Rejim	Süre (DK / YK)	Not
Tam duyarlı (MIC ≤0,125 mg/L)	Penisilin G 12–18 MÜ/gün (4–6 dozda veya sürekli infüzyon) veya amoksisilin 100–200 mg/kg/gün veya seftriakson 2 g/gün	4 hafta / 6 hafta	Seftriakson günde tek doz → OPAT için ideal. Kısa rejim (2 hafta): penisilin/seftriakson + gentamisin 3 mg/kg/gün — yalnızca komplikasyonsuz DKEE, normal böbrek, ekstrakardiyak odak yok
Orta duyarlı (MIC 0,25–2 mg/L)	ESC: Penisilin 24 MÜ/gün veya amoksisilin 200 mg/kg/gün veya seftriakson 2 g/gün + gentamisin ilk 2 hafta	4 / 6 hafta	AHA 2026 uzlaşısı: seftriakson monoterapisi — kombinasyonun hastane mortalitesine katkısı gösterilememiş
Dirençli (MIC >2 mg/L), Abiotrophia/Granulicatella	Enterokok rejimi: ampisilin/penisilin + gentamisin (veya + seftriakson)	6 hafta	Penisilin alerjisinde vankomisin 4 (DK) / 6 (YK) hafta
Penisilin alerjisi	Vankomisin 30 mg/kg/gün (AUC hedefli)	4 / 6 hafta	Geç, hafif alerjide sefazolin/seftriakson kullanılabilir; ağır IgE tipi alerjide vankomisin veya daptomisin

Staphylococcus aureus ve Koagülaz-negatif Stafilokoklar

Durum	Rejim	Süre	Not
MSSA — doğal kapak	(Flu)kloksasilin/oksasilin 12 g/gün (2 g q4h) veya sefazolin 6 g/gün (2 g q8h) — ESC 2023'te eşdeğer ilk seçenek	ESC: 4–6 hafta · AHA 2026: 4 hafta	Sefazolin daha iyi tolere edilir (nefrit, hepatit, flebit az); MSSA bakteriyemisi çalışmalarında eşdeğer/üstün. Gentamisin eklenmez (toksisite, yarar yok). Menenjit/beyin apsesinde sefazolin BOS geçişi zayıf → kloksasilin/nafsilin tercih
MSSA — sağ kalp, komplikasyonsuz (İVMK)	(Flu)kloksasilin veya sefazolin	2 hafta mümkün	Koşullar: vejetasyon <20 mm, sol kalp tutulumu yok, metastatik odak/ampiyem yok, 96 saatte klinik yanıt, immünkompetan. Vankomisin/daptomisinle kısa rejim yapılmaz
MSSA — yapay kapak	(Flu)kloksasilin/sefazolin ≥6 hafta + rifampisin 900–1200 mg/gün (bakteriyemi temizlenince) ± gentamisin ilk 2 hafta (ESC)	≥6 hafta	AHA 2026: gentamisin çıkarıldı (GAMES 334 hasta, VA kohortu, meta-analiz OR 0,98); rifampisin için uzlaşı yok (OR 1,29; toksisite/etkileşimle 1/3 hastada kesilme) — ekip kararı. Opere edilen doğal kapak stafilokok EE'de protez rejimine geçilmez, monoterapi sürdürülür
MRSA / penisilin alerjisi	Vankomisin (AUC 400–600) veya daptomisin 10 mg/kg/gün	DK 6 hafta (AHA) · YK ≥6 hafta	Vankomisin MIC ≥2 → daptomisin; persistan bakteriyemi (>5–7 gün) → daptomisin + seftarolin/sefazolin/fosfomisin, odak kontrolü ve cerrahi değerlendirmesi. YK'da rifampisin ± (ESC: gentamisin 2 hafta)
KNS (yapay kapak / CIED)	Metisilin duyarlıysa kloksasilin/sefazolin; dirençliyse vankomisin (± rifampisin protezde)	≥6 hafta (protez); CIED çıkarıldıysa 2–4 hafta	S. lugdunensis doğal kapakta S. aureus gibi tedavi edilir

Enterococcus spp.

Durum	Rejim	Süre	Not
E. faecalis (β-laktam duyarlı)	Ampisilin 12 g/gün + seftriakson 2 g q12h (çift β-laktam) veya ampisilin + gentamisin 3 mg/kg/gün (ESC: gentamisin 2 hafta)	6 hafta (DK ve YK; ESC: semptom <3 ay komplikasyonsuz DKEE'de 4 hafta kabul edilebilir)	Amp+seftriakson: nefrotoksisite yok, yüksek düzey aminoglikozid direncinde tek seçenek (Fernández-Hidalgo 2013; GAMES). Monoterapide relaps %46 → kombinasyon zorunlu. Kolonoskopi (AHA 2026)
E. faecium / ampisilin direnci	Vankomisin + gentamisin (6 hafta)	6 hafta	Cerrahi eşiği düşük tutulur
VRE	Daptomisin 10–12 mg/kg/gün + ampisilin veya seftarolin; alternatif linezolid 600 mg q12h (miyelosupresyon >2 hafta)	≥6 hafta	Oritavansin VanA enterokoklara aktif, dalbavansin değil

Diğer Etkenler

HACEK · Gram (–) · Mantar

HACEK: seftriakson 2 g/gün — 4 hafta (DK) / 6 hafta (YK); β-laktamaz negatifse ampisilin; siprofloksasin alternatif (oral tamamlama)
Enterobacterales / Pseudomonas: yüksek doz β-laktam (± aminoglikozid) ≥6 hafta; erken cerrahi çoğunlukla gerekir
Candida: lipozomal amfoterisin B 3–5 mg/kg ± flusitozin veya ekinokandin yüksek doz; kapak cerrahisi; ardından flukonazol ile uzun süreli/ömür boyu supresyon. Aspergillus: vorikonazol + cerrahi

Kültür Negatif — Zor Üreyen Etkenler

Brucella: doksisiklin + rifampisin + (ko-trimoksazol veya streptomisin/gentamisin) ≥3–6 ay; kapak cerrahisi sık
Coxiella burnetii: doksisiklin + hidroksiklorokin ≥18 ay (protezde 24 ay); Faz I IgG ile izlem
Bartonella: doksisiklin 6 hafta + gentamisin ilk 2 hafta (veya rifampisin)
Tropheryma whipplei: doksisiklin + hidroksiklorokin ≥18 ay; alternatif seftriakson 2 hafta → ko-trimoksazol 1 yıl

🆕 Kapak Cerrahisi Sonrası Antibiyotik Süresi (AHA 2026)

Tedavi tamamlanmadan cerrahiye alınan hasta

KuralToplam süre yine 4–6 hafta; ameliyat öncesi verilen günler düşülür — saat sıfırlanmaz

Alt sınırEn az 14 gün ameliyat sonrası dönemde olmalı

Örnek6 haftalık YKEE kürünün 3. haftasında opere edilen hasta → postop 3 hafta daha (toplam 6 hafta)

Örnek4 haftalık DKEE kürünün 25. gününde opere edilen hasta → postop en az 14 gün (toplam ~5,5 hafta)

Kapak kültürüÇıkarılan kapak dokusunda kültür/PCR pozitifliği süreyi değiştirmez

Kanıt: 216 hastada >2 hafta ile <2 hafta postop tedavi karşılaştırmasında relaps, 1 yıllık rekürrens ve mortalite farksız; 182 hastalık seride medyan postop 23,5 günle relaps %1,1. Cerrahiden önce antibiyotik kürünün tamamlanması gerekmez.

Tedavisini tamamlamış hasta (geç cerrahi)

KoşulKür tamamlanmış + aktif enfeksiyon bulgusu yok + kapak kültürü negatif

KararEk antibiyotik gerekmez; yalnızca standart perioperatif cerrahi profilaksi

Doğal kapak stafilokokOpere edildi diye protez (kombinasyon) rejimine geçilmez; monoterapi sürdürülür — geçiş relaps, mortalite ve yan etkiyi artırmış (propensity analizi)

ESC 2023 karşılığıSüre ilk negatif kan kültüründen sayılır; kapak kültürü pozitifse cerrahi gününden başlayarak tam kür önerilir — iki belge arasındaki tek farklı nokta budur; ekip kararı

Kısmi Oral Tedavi (POET) ve OPAT

POET (Iversen ve ark., NEJM 2019): sol kalp EE'li, streptokok, E. faecalis, MSSA veya KNS ile enfekte, ≥10 gün IV tedavi almış ve klinik olarak stabil 400 hasta; tam IV ile IV→oral geçiş karşılaştırmasında 6 aylık bileşik sonlanım (ölüm, planlanmamış cerrahi, emboli, relaps) oral kolda daha az (%9 vs %12,1) → noninferiorite; 5 yıllık izlemde yarar korunmuş. POET'in kapsamadıkları: MRSA, İVMK (5 hasta), protez %26, taranan hastaların %80'i dışlandı. AHA 2026 bu çalışmayı EE antibiyoterapisinde yeterli güçte tek randomize çalışma olarak niteler; ESC 2023 kısmi oral tedaviyi Sınıf IIa-B olarak önerir. Kısmi oral tedavi ikinci sınıf değil, seçilmiş hasta için standart bir seçenektir.

Oral geçiş koşulları (ESC 2023 · AHA 2026)

≥10 gün IV tedavi (veya kapak cerrahisinden ≥7 gün sonra)
Klinik stabil: ateşsiz, sepsis çözülmüş, CRP düşüşte, kan kültürleri negatif
Geçiş öncesi TEE: cerrahi gerektiren komplikasyon (apse, büyük vejetasyon, ilerleyici yetmezlik) yok
Antibiyogramda oral ajanlar duyarlı; emilim ve uyum güvenilir; aktif İVMK yok
Rejim: POET'te iki oral ajan (amoksisilin, linezolid, moksifloksasin, rifampisin, dikloksasilin, fusidik asit kombinasyonları); ENDO-ORAL kohortunda %26 tek ajan (amoksisilin) — AHA 2026'da tek/çift ajan konusunda uzlaşı yok
Haftalık poliklinik kontrol, tedavi sonu TTE

OPAT ve uzun etkili lipoglikopeptidler

OPAT (ayaktan parenteral tedavi): kritik faz (ilk 2 hafta) hastanede; komplikasyonsuz, stabil hastada seftriakson/daptomisin/dalbavansin ile evde devam (ESC 2023 Sınıf IIa)
Dalbavansin / oritavansin (t½ >200 saat): damar yolu sorunu, evsizlik, aktif İVMK gibi sosyal engellerde konsolidasyon; sistematik derlemede klinik başarısızlık <%10
Uyarılar: opere edilmemiş E. faecalis YKEE'de relaps ↑; dalbavansin–vankomisin–daptomisin çapraz duyarlılık azalması bildirimleri; oritavansin aPTT'yi 120 saat uzatır → IV heparin kontrendike

🚫 Uzun süreli supresyon cerrahinin yerini tutmaz

Cerrahi endikasyonu olduğu hâlde opere edilemeyen hastada oral supresif tedavi relapsı %7–12,5'e indirir; kaçak enfeksiyon riski yüksektir ve doz/süre kanıtı yoktur. Cerrahi odak kontrolünden sonra 1–2 gün süren bakteriyemi supresyon endikasyonu değildir (AHA 2026).

Cerrahi Endikasyonlar ve Zamanlama

Aktif EE'de hastaların %50–60'ı opere edilir; endikasyon konulduktan sonra erken cerrahi (48–72 saat) tercih edilir — büyük inme veya intrakraniyal kanama dışında. EASE çalışması (Kang 2012) büyük vejetasyonlu hastada erken cerrahinin emboli ve ölümü azalttığını göstermiştir. Karar Endokardit Ekibi tarafından verilir; onarım, replasmana tercih edilir.

Kategori	Endikasyon	Zamanlama (ESC 2023)
Kalp yetmezliği	Akut ağır aort/mitral yetmezliği, fistül veya obstrüksiyon → refrakter pulmoner ödem/kardiyojenik şok	Acil (<24 saat)
Kalp yetmezliği	Ağır regürjitasyon/obstrüksiyon + semptomatik KY veya EKO'da hemodinamik tolerans bozukluğu	Erken (3–5 gün)
Kontrol edilemeyen enfeksiyon	Lokal: apse, psödoanevrizma, fistül, büyüyen vejetasyon, yeni AV blok	Erken
	Uygun tedaviye rağmen >7 gün pozitif kültür (metastatik odak kontrol edildikten sonra)	Erken
	Mantar, multirezistan organizma, S. aureus/Gram (–) YKEE	Erken / elektif
	Erken YKEE (<6 ay) veya CIED tutulumlu YKEE	Erken
Emboli önleme	Sol kalp vejetasyon >10 mm + antibiyotik altında ≥1 embolik olay	Erken (≤3 gün)
	Vejetasyon >10 mm + ağır kapak stenozu/regürjitasyonu ve düşük operatif risk	Erken
	İzole çok büyük vejetasyon (>30 mm; IIa) veya >15 mm (IIb)	Erken
Sağ kalp EE	Persistan bakteriyemi/sepsis, tekrarlayan septik pulmoner emboli, 7 gün antibiyotik sonrası akciğer apsesi, vejetasyon >20 mm, sağ KY (triküspid yetmezliği); onarım > replasman; perkütan mekanik aspirasyon: veri sınırlı (ESC IIb-C)	Bireysel

Nörolojik Olay Sonrası Cerrahi Zamanlaması

Nörolojik senaryo	ESC 2023	AHA 2026
Sessiz emboli / TİA	Gecikme yok	Gecikme yok; MR'da sessiz emboli cerrahiyi ertelemez
Küçük iskemik inme, defisit yok/hafif	Endikasyon sürüyorsa gecikmeden cerrahi (IIa-B)	Gecikme yok
Emboli + hemodinamik instabilite, kontrolsüz sepsis, apse veya yüksek reemboli riski	Erken cerrahi	Acil (<72 saat) / emergent
Embolik inme, yukarıdaki bulgular yok	Bireysel; nöroloji + beyin cerrahisi	3–4 hafta erteleme
Hemorajik inme veya büyük iskemik enfarkt	≥4 hafta erteleme (IIa-C); ekip kararı	≥2 hafta, tercihen 4 hafta erteleme
Koma	—	Kalp cerrahisi uygun değil

⚠️

İnme + EE'de trombolitik ve antikoagülasyon: IV trombolitik hemorajik komplikasyonla mortaliteyi ~%20 artırır → kontrendike; mekanik trombektomi vaka bazında değerlendirilebilir (kanama artışı yok, vazospazm/endotel hasarı bildirilmiş; nörolojik sonuç benzer). Yeni antikoagülan/antiagregan başlanmaz; protez kapak nedeniyle antikoagülan kullanan hastada iskemik inmede geçici kesme ve UFH'ye geçiş, İKK'de kesme — ekip kararı. Yüksek reemboli riski: vejetasyon >10 mm ve mobil, mitral (özellikle ön yaprakçık), S. aureus.

Komplikasyonlar, Özel Durumlar ve Profilaksi

Nörolojik Komplikasyonlar (%15–35)

İskemik inme en sık; risk tedavinin ilk 1–2 haftasında en yüksek, uygun antibiyotikle hızla düşer
Mikotik (enfeksiyöz) anevrizma: distal MCA dalları; S. aureus, viridans strep; BT/MR anjiyografi ile tarama; rüptür fatal; küçük ve tedaviyle küçülen → izlem; büyüyen/rüptüre → endovasküler/cerrahi
Beyin apsesi, menenjit (özellikle S. aureus) → BOS geçişi iyi ajan (kloksasilin/nafsilin, seftriakson; sefazolin uygun değil) ve apse için 6–8 hafta
Antibiyotik süresi: etken, kapak tipi ve intrakardiyak/metastatik komplikasyona göre belirlenir ve ilk negatif kültürden sayılır. Kılavuzlarda tek başına embolik inme süreyi uzatan bir ölçüt değildir; ancak inme "komplike EE" anlamına geldiğinden 2 haftalık kısa rejimler dışlanır. Beyin apsesi/mikotik anevrizma varlığında süre uzatılır

CIED Endokarditi

Tanı: kan kültürü + TEE + PET/BT (cep vs. kablo); S. aureus bakteriyemisinde CIED-EE olasılığı %30–45
Tam sistem çıkarımı (jeneratör + tüm kablolar) — perkütan lead ekstraksiyonu; retansiyon/parsiyel çıkarımda relaps ve mortalite yüksek (Danimarka ulusal verisi)
Antibiyotik: çıkarım sonrası negatif kültürden itibaren 2 hafta (cep enfeksiyonu 7–10 gün), kablo vejetasyonu/bakteriyemi varsa ≥4 hafta, S. aureus ve kapak tutulumunda 4–6 hafta
Reimplantasyon: pil bağımlıysa geçici sistem; kültürler ≥72 saat negatif olunca karşı taraftan; endikasyon yeniden değerlendirilir (%30–50 hastada gereksiz); alternatifler: kablosuz pil, subkütan ICD
Önleme: implantasyonda sefazolin 2 g IV, antibiyotikli zarf (yüksek risk), cep hematomundan kaçınma

TAVI Endokarditi

İnsidans yılda ~%1; enterokok ve S. aureus baskın; yaşlı ve komorbid hastada cerrahi seyrek yapılabilir, mortalite %30–40. Görüntüleme çok modaliteli; 1. yılda dental profilaksi ve cilt bakımı; endikasyon varsa cerrahi.

İVMK İlişkili EE (AHA 2022)

Triküspid tutulumu, septik pulmoner emboli, S. aureus; tekrarlayan EE riski en yüksek grup. Bağımlılık tıbbı ekibin parçasıdır: opioid agonist tedavi (buprenorfin/metadon), zarar azaltma, sosyal destek. Kısa rejimler, kısmi oral tedavi ve dalbavansin damar yolu sorununda seçenek; cerrahide onarım tercih edilir, "tekrar yapmama" dogması reddedilmiştir.

Gebelik · Böbrek Yetmezliği · Yaşlı

Gebelikte β-laktamlar güvenli; aminoglikozid ve tetrasiklinden kaçınılır; cerrahi kararı kardiyo-obstetrik ekiple. Hemodiyaliz hastasında S. aureus baskın, kateter çıkarımı şart. Yaşlıda atipik başvuru, enterokok/S. gallolyticus sık, cerrahi risk yüksek ancak yaş tek başına kontrendikasyon değildir.

Profilaksi — ESC 2023 · AHA 2021

Risk grubu	Kimler?	Öneri
Yüksek risk	Yapay kapak (cerrahi/TAVI) veya yapay materyalle kapak tamiri; önceki EE; siyanotik konjenital kalp hastalığı (tedavi edilmemiş veya rezidüel şantlı); yapay materyalle tamir edilmiş KKH ilk 6 ay (rezidüel şantsa ömür boyu); ventriküler destek cihazı	Dental profilaksi önerilir (ESC I-B): dişeti/periapikal manipülasyon ve mukoza perforasyonu içeren işlemler. Solunum/GİS/GÜS/deri/kas-iskelet invaziv girişimlerinde "düşünülebilir" (IIb-C)
Orta risk	Romatizmal kapak hastalığı, dejeneratif kapak hastalığı, biküspit aort, regürjitasyonlu MVP, HKMP, CIED (cihaz için ayrı perioperatif profilaksi)	Rutin profilaksi önerilmez; genel önlemler; olgu bazında düşünülebilir (ESC IIb-C)
Rejim	Amoksisilin/ampisilin 2 g PO/IV işlemden 30–60 dk önce tek doz. Penisilin alerjisinde: sefaleksin 2 g PO (ağır anafilaktik alerjide değil), azitromisin/klaritromisin 500 mg veya doksisiklin 100 mg; oral alamıyorsa sefazolin/seftriakson 1 g IV. Klindamisin artık önerilmez (C. difficile ve ölümcül yan etkiler; AHA 2021, ESC 2023). Tüm hastalarda: ağız hijyeni, 6 ayda bir diş kontrolü, cilt bütünlüğü, piercing/dövmeden kaçınma, hasta eğitimi

📍 Sık yapılan hatalar — özet

(1) Kültür almadan antibiyotik başlamak; (2) S. aureus bakteriyemisinde EKO/TEE yapmamak; (3) "TTE normal" diyerek yapay kapak/CIED'de EE'yi dışlamak; (4) MSSA'da vankomisin ile devam etmek (β-laktama geçilmeli; sefazolin eşdeğer seçenek); (5) enterokokta monoterapi; (6) stafilokokal YKEE'de refleks gentamisin (AHA 2026: çıkarıldı); (7) cerrahi sonrası antibiyotik saatini sıfırlamak (AHA 2026: günler düşülür, ≥14 gün postop); (8) endikasyon varken cerrahiyi "antibiyotik bitene kadar" ertelemek; (9) stabil hastada oral geçişi/OPAT'ı düşünmemek; (10) S. gallolyticus ve E. faecalis EE'de kolonoskopiyi atlamak; (11) profilakside klindamisin yazmak.

Temel Kaynaklar

DeSimone DC, Marks L, Dayer MJ, Esquer Garrigos Z, Messika-Zeitoun D, O'Gara PT, Pettersson GB, Bucholz EM, Andrews LS, Fowler VG Jr, Miro JM, Baddour LM. Infective Endocarditis: Diagnosis, Antibiotic Therapy, and Management: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. Published online September 8, 2026. doi:10.1161/CIR.0000000000001466

Delgado V, Ajmone Marsan N, de Waha S, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of endocarditis. Eur Heart J. 2023;44(39):3948–4042. doi:10.1093/eurheartj/ehad193

Fowler VG, Durack DT, Selton-Suty C, et al. The 2023 Duke-International Society for Cardiovascular Infectious Diseases Criteria for Infective Endocarditis: Updating the Modified Duke Criteria. Clin Infect Dis. 2023;77(4):518–526. doi:10.1093/cid/ciad271

Baddour LM, Wilson WR, Bayer AS, et al. Infective Endocarditis in Adults: Diagnosis, Antimicrobial Therapy, and Management of Complications: A Scientific Statement for Healthcare Professionals From the American Heart Association. Circulation. 2015;132(15):1435–1486. doi:10.1161/CIR.0000000000000296

Iversen K, Ihlemann N, Gill SU, et al. Partial Oral versus Intravenous Antibiotic Treatment of Endocarditis (POET). N Engl J Med. 2019;380(5):415–424. doi:10.1056/NEJMoa1808312

Pries-Heje MM, Wiingaard C, Ihlemann N, et al. Five-Year Outcomes of the Partial Oral Treatment of Endocarditis (POET) Trial. N Engl J Med. 2022;386(6):601–602. doi:10.1056/NEJMc2114046

Wilson WR, Gewitz M, Lockhart PB, et al. Prevention of Viridans Group Streptococcal Infective Endocarditis: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2021;143(20):e963–e978. doi:10.1161/CIR.0000000000000969

Baddour LM, Weimer MB, Wurcel AG, et al. Management of Infective Endocarditis in People Who Inject Drugs: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2022;146(14):e187–e201. doi:10.1161/CIR.0000000000001090

Fernández-Hidalgo N, Almirante B, Gavaldà J, et al. Ampicillin plus ceftriaxone is as effective as ampicillin plus gentamicin for treating Enterococcus faecalis infective endocarditis. Clin Infect Dis. 2013;56(9):1261–1268. doi:10.1093/cid/cit052

Kang DH, Kim YJ, Kim SH, et al. Early surgery versus conventional treatment for infective endocarditis (EASE). N Engl J Med. 2012;366(26):2466–2473. doi:10.1056/NEJMoa1112843

Blomström-Lundqvist C, Traykov V, Erba PA, et al. European Heart Rhythm Association (EHRA) international consensus document on how to prevent, diagnose, and treat cardiac implantable electronic device infections. Europace. 2020;22(4):515–549. doi:10.1093/europace/euz246

KLİMİK Derneği. İnfektif Endokarditin Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu. Klimik Derg. 2019;32(Suppl 1):1–36.

Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 10th ed. Philadelphia: Elsevier; 2025. "Endocarditis and Intravascular Infections" ve "Prosthetic Valve and Cardiac Device Infections" bölümleri.

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler — Güncelden Eskiye

AHA · 8 Eylül 2026 · Yeni 2015 Bildirisinin Yerini Aldı ISCVID · CCS Onaylı

Infective Endocarditis: Diagnosis, Antibiotic Therapy, and Management — A Scientific Statement From the American Heart Association (DeSimone, Marks, Dayer … Baddour; Circulation 2026)

AHA'nın 2015 belgesini güncelleyen, sınıf/kanıt düzeyi içermeyen uzlaşı temelli bildiri. Tanıda Duke-ISCVID 2023 kriterlerini esas alır. Beş temel değişiklik: (1) stafilokokal yapay kapak EE'de gentamisin terk edildi (GAMES, VA kohortu ve meta-analizde yarar yok, toksisite var), rifampisin için uzlaşı yok; (2) doğal kapak stafilokok EE'de 4 hafta, yapay kapakta 6 hafta; (3) kapak cerrahisi antibiyotik saatini sıfırlamaz — planlanan 4–6 haftadan preop günler düşülür, en az 14 gün postop; kürünü tamamlamış ve aktif enfeksiyon bulgusu olmayan hastaya ek antibiyotik gerekmez; kapak kültürü/PCR pozitifliği süreyi değiştirmez; (4) penisiline orta duyarlı streptokoklarda seftriakson monoterapisi; (5) POET temelli kısmi oral tedavi ve dalbavansin/oritavansin seçilmiş hastada standart seçenek. Ayrıca: E. faecalis EE'de kolonoskopi, nörolojik olaya göre cerrahi zamanlama tablosu, CIED'de tam çıkarım, uzun süreli supresyonun cerrahinin yerini tutmadığı, ekip yaklaşımı.

Tam Metin (Circulation) AHA Statements

ESC · 2023 EACTS · EANM Onaylı

2023 ESC Guidelines for the Management of Endocarditis (Delgado ve ark., Eur Heart J 2023)

Avrupa'nın temel kılavuzu ve bu sayfanın ana referansı. Yenilikler: ESC 2023 modifiye tanı kriterleri (Duke-ISCVID ile uyumlu; kardiyak BT ve PET/BT majör kriter), TEE'nin yapay kapak/CIED'de TTE'den bağımsız Sınıf I olması, MSSA'da sefazolinin (flu)kloksasiline eşdeğer ilk seçenek olması, E. faecalis'te ampisilin + seftriakson, gentamisinin 2 haftayla sınırlanması, POET temelli kısmi oral tedavi (IIa-B) ve OPAT, Endokardit Ekibi ve Kalp Kapak Merkezleri, nörolojik komplikasyon sonrası cerrahi zamanlama tablosu, TAVI-EE ve CIED-EE bölümleri, hasta merkezli izlem ve profilakside klindamisinin çıkarılması.

Tam Metin ESC Sayfası · Cep Kılavuzu

Duke-ISCVID · 2023 Tanı Kriterleri

The 2023 Duke-ISCVID Criteria for Infective Endocarditis (Fowler ve ark., Clin Infect Dis 2023)

2000 modifiye Duke kriterlerinin güncellemesi; AHA 2026 tarafından resmî tanı çerçevesi olarak benimsenmiştir. Değişiklikler: moleküler yöntemler patolojik kriterde; tipik etken listesi genişletildi (E. faecalis, S. lugdunensis, tüm streptokoklar, yapay materyalde KNS/Cutibacterium); kan kültürü set aralığı ve ayrı ponksiyon şartı kaldırıldı; kardiyak BT ve PET/BT majör görüntüleme kriteri; cerrahi gözlem majör kriter; minör EKO kriterleri kaldırıldı; yeni minör kriterler (PET/BT <3 ay, EKO yoksa yeni üfürüm). Enterokok bakteriyemisinde duyarlılık artarken özgüllük düşer.

Tam Metni Görüntüle

AHA · 2022 İVMK

Management of Infective Endocarditis in People Who Inject Drugs — AHA Scientific Statement (Baddour ve ark., Circulation 2022)

Damar içi madde kullananlarda EE'nin ayrı yönetimi: bağımlılık tıbbının Endokardit Ekibi'ne dahil edilmesi, opioid agonist tedavi, zarar azaltma, taburculuk planlaması, OPAT/kısmi oral/dalbavansin seçenekleri, sağ kalp cerrahisinde onarım tercihi, tekrarlayan EE'de cerrahi kararı için etik çerçeve.

Tam Metni Görüntüle

AHA · 2021 Profilaksi

Prevention of Viridans Group Streptococcal Infective Endocarditis — AHA Scientific Statement (Wilson ve ark., Circulation 2021)

2007 profilaksi önerilerinin güncellemesi: yalnızca en yüksek riskli kardiyak durumlarda (yapay kapak/materyal, önceki EE, seçilmiş KKH, kalp nakli sonrası valvülopati) ve dişeti/periapikal manipülasyon içeren dental işlemlerde profilaksi; klindamisin, C. difficile ve ciddi yan etkiler nedeniyle listeden çıkarıldı; ağız hijyeninin profilaksiden daha önemli olduğu vurgusu.

Tam Metni Görüntüle

ACC/AHA · 2020 Kapak Hastalığı

2020 ACC/AHA Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease (Otto ve ark., Circulation 2021)

Kapak hastalığı kılavuzunun EE bölümü: tanıda TTE/TEE, EE'de cerrahi endikasyonları (kalp yetmezliği, kontrolsüz enfeksiyon, emboli önleme, protez disfonksiyonu) ve zamanlaması, nörolojik olaydan sonra cerrahi, profilaksi önerileri; ABD pratiğinde AHA bildirisiyle birlikte kullanılır.

Tam Metni Görüntüle

EHRA · 2020 CIED Enfeksiyonu

EHRA International Consensus Document on Cardiac Implantable Electronic Device Infections (Blomström-Lundqvist ve ark., Europace 2020)

HRS, APHRS, LAHRS, ISCVID, ESCMID ve EACTS ortak uzlaşısı: CIED enfeksiyonunun tanımları (cep vs. sistemik), tanı algoritması (TEE, PET/BT), tam sistem çıkarımı, antibiyotik süreleri, reimplantasyon zamanlaması, önleme (antibiyotikli zarf, perioperatif sefazolin) ve alternatif cihazlar.

Tam Metni Görüntüle

KLİMİK · 2019 Türkiye · Ulusal Uzlaşı

İnfektif Endokarditin Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu (Klimik Derg 2019;32 Suppl 1)

Türkiye epidemiyolojisine (Brucella endokarditi, romatizmal kapak hastalığı, ulusal direnç verileri) uyarlanmış Türkçe konsensüs; tanı, ampirik ve etkene yönelik tedavi, cerrahi endikasyonlar, profilaksi ve izlem için ulusal referans. Sefazolin/POET/AHA 2026 güncellemeleri bu belgeden sonradır; birlikte okunmalıdır.

PDF'yi Görüntüle

HRS · 2017 Lead Yönetimi

2017 HRS Expert Consensus Statement on Cardiovascular Implantable Electronic Device Lead Management and Extraction (Kusumoto ve ark., Heart Rhythm 2017)

CIED enfeksiyonunda lead ekstraksiyonu endikasyonları (Sınıf I: kesin CIED enfeksiyonu, kapak endokarditi, kalıcı bakteriyemi), teknik gereklilikler, cerrahi yedek, komplikasyon yönetimi ve merkez standartları.

Tam Metni Görüntüle

AHA · 2015 · Arşiv 2026'da Güncellendi

Infective Endocarditis in Adults: Diagnosis, Antimicrobial Therapy, and Management of Complications — AHA Scientific Statement (Baddour ve ark., Circulation 2015;132:1435–1486)

On yıl boyunca ABD pratiğinin temel belgesi; ayrıntılı doz tabloları (her etken için MIC eşiği, doz, süre), komplikasyon yönetimi ve özel gruplar. Not: Bu belge IDSA değil AHA bildirisidir ve Circulation'da yayımlanmıştır (doi:10.1161/CIR.0000000000000296). Gentamisinin YKEE'deki yeri, 6 haftalık doğal kapak stafilokok süresi ve klindamisin profilaksisi gibi öneriler 2021–2026 belgeleriyle değişmiştir; tarihsel referans olarak listelenmektedir.

Tam Metni Görüntüle

BSAC/BHRS · 2015 · Arşiv CIED

Guidelines for the Diagnosis, Prevention and Management of Implantable Cardiac Electronic Device Infection (Sandoe ve ark., J Antimicrob Chemother 2015)

İngiliz Antimikrobiyal Kemoterapi Derneği ve Kalp Ritim Derneği ortak kılavuzu; CIED enfeksiyonunda mikrobiyoloji, antibiyotik seçimi ve süreleri, çıkarım kararı ve reimplantasyon için pratik öneriler.

Tam Metni Görüntüle

NICE CG64 · 2008 · Güncelleme 2016 Profilaksi

Prophylaxis Against Infective Endocarditis: Antimicrobial Prophylaxis Against Infective Endocarditis in Adults and Children Undergoing Interventional Procedures

Rutin antibiyotik profilaksisini "rutin olarak" önermeyen İngiliz kılavuzu (2016 ifade değişikliği: bireysel karar); ESC ve AHA'nın yüksek riskli grup yaklaşımıyla karşılaştırmalı okunmalıdır. Kılavuz sonrası İngiltere'de EE insidans artışı tartışması literatürde önemli bir örnektir.

Kılavuzu Görüntüle

Klinik Vaka · Enfektif Endokardit

"Üç Haftadır Süren Ateş, Yeni Üfürüm ve Ani Başlayan Sağ Kol Güçsüzlüğü"

62 Yaş · Erkek · Tip 2 DM Mitral Kapak Prolapsusu + Regürjitasyon Diş Çekimi Sonrası · Sol Kalp EE Duke-ISCVID 2023 · ESC 2023 · AHA 2026

Acil Servis Başvurusu

Şikâyet: 62 yaşında erkek hasta, 3 haftadır devam eden ateş, halsizlik, gece terlemesi ve 4 kg kilo kaybı ile başvurdu. Son 2 gündür ani başlayan sağ kol güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğu eklenmiş.

Öykü: Bilinen mitral kapak prolapsusu ve orta derece mitral yetmezliği (2 yıl önceki EKO). Başvurudan 5 hafta önce diş çekimi yapılmış; profilaksi uygulanmamış. Tip 2 DM (HbA1c %7,2). Sigara ve damar içi madde kullanımı yok; yakın dönemde hastane yatışı, kateter veya invazif girişim yok. İlaç alerjisi bilinmiyor.

📍 Fizik muayene: Ateş 38,9 °C, TA 105/65 mmHg, nabız 102/dk, SpO₂ %95. Mitral odakta apekse yayılan 3/6 pansistolik üfürüm (önceki muayenelerde 2/6 olarak biliniyor, karakteri değişmiş). Sağ üst ekstremitede 4/5 güç kaybı, hafif motor afazi. Parmak pulpalarında ağrılı kırmızı-mor nodüller (Osler), tırnak yataklarında kıymıksı hemorajiler, sağ göz fundusunda ortası soluk retinal hemoraji (Roth lekesi). Dalak 2 cm palpabl.

Laboratuvar: Lökosit 15.400/µL (nötrofil %82), Hb 10,8 g/dL, trombosit 168.000/µL, CRP 184 mg/L, sedimantasyon 88 mm/s, kreatinin 1,4 mg/dL, idrar mikroskopisinde dismorfik eritrosit +++ ve hafif proteinüri, RF pozitif. Antibiyotik öncesi 3 set kan kültürü alındı; ekokardiyografi henüz yapılmadı.

Tanı: Olası enfektif endokardit — sol kalp (mitral), doğal kapak, subakut seyir; serebral emboli ile komplike.

Kan kültürü ve ekokardiyografi sonuçları elde olmadığından şu anda hiçbir majör kriter karşılanmamıştır. Mevcut bulgularla karşılanan minör kriterler:

Minör kriter	Bu hastada
Predispozisyon	Regürjitasyonlu mitral kapak prolapsusu ✓
Ateş >38 °C	38,9 °C ✓
Vasküler fenomen	Sağ hemiparezi + afazi → sol MCA alanı serebral emboli (arteriyel emboli) ✓; splinter hemoraji tek başına kriter değildir
İmmünolojik fenomen	Osler nodülü, Roth lekesi, immün kompleks glomerülonefrit bulguları (dismorfik hematüri), RF pozitifliği ✓ — birden fazla bulgu olsa da tek minör kriter sayılır
Mikrobiyolojik	Henüz yok
Fizik muayene (yeni regürjitasyon)	Yalnızca EKO yapılamayan ortamlar için tanımlanmıştır; EKO planlandığından burada sayılmaz. Ayrıca önceden bilinen üfürümün artışı bu kriter için yeterli değildir

Sonuç: 0 majör + 4 minör = Olası EE. "Kesin" için 5 minör, 1 majör + 3 minör veya 2 majör gerekir. Bu düzeltme önemlidir: ekokardiyografi yapılmadan "görüntüleme majör kriteri" sayılamaz.

Tanıyı kesinleştirecek adımlar: (1) ≥2 kan kültürü setinde tipik etken (viridans streptokok, S. aureus, E. faecalis…) üremesi → 1 majör + 4 minör = Kesin EE; (2) TTE/TEE'de vejetasyon veya yeni mitral yetmezliği → görüntüleme majör kriteri; her ikisi pozitifse 2 majör. Klinik şüphe çok yüksek olduğundan "olası" etiketi tedaviyi geciktirmez.

Sık yapılan hata: Beklenen sonuçları "sanki eldeymiş gibi" kritere eklemek. Duke-ISCVID sınıflaması her zaman o anda mevcut verilerle yapılır ve yeni veri geldikçe güncellenir; aynı hastada 24–72 saat içinde "olası"dan "kesin"e geçmek olağandır.

Öncelik	Tetkik	Gerekçe
0. saat	3 set kan kültürü (alındı ✓) — 48–72 saatte kontrol kültürleri	Etken ve ilk negatif kültür günü (tedavi süresinin başlangıcı). Duke-ISCVID 2023 ayrı ponksiyon/aralık şartı koymaz; kontaminasyon ayrımı için yine de farklı bölgeler tercih edilir
Acil	Kraniyal BT → mümkünse MR + MR anjiyografi	İskemik/hemorajik ayrımı cerrahi zamanlamasını ve antikoagülasyon kararını belirler; mikotik anevrizma taraması (BT/MR anjiyografi); MR sessiz emboli ve apseyi de gösterir. Nöroloji konsültasyonu; IV trombolitik kontrendike
İlk 24 saat	TTE, ardından TEE	TTE ilk basamak; mitral vejetasyon boyutu/mobilitesi, yetmezlik derecesi, EF. Emboli geçirmiş, cerrahi adayı hastada perivalvüler komplikasyon (apse, korda rüptürü, perforasyon) için TEE (ESC 2023 Sınıf I). Şüphe sürerse 5–7 gün içinde tekrar
Erken	EKG (seri), akciğer grafisi	Yeni PR uzaması/AV blok → perivalvüler apse; KY bulguları
Erken	Tam kan, biyokimya, koagülasyon, idrar analizi, C3/C4, kan gazı	Böbrek tutulumu (immün kompleks GN vs emboli), tedavi izlemi için bazal değerler
Endikasyon varsa	Kardiyak BT; toraks-batın BT; PET/BT	Perivalvüler uzanım ve koroner anatomi (cerrahi öncesi); dalak/böbrek enfarktı; PET/BT doğal kapakta duyarlılığı düşük olduğundan rutin değil
Etken bilindikten sonra	Diş hekimi muayenesi, panoramik grafi; etken S. gallolyticus/E. faecalis ise kolonoskopi	Giriş kapısı ve odak kontrolü

Lomber ponksiyon? Meningeal irritasyon, bilinç bozukluğu veya S. aureus üremesinde menenjit dışlanması için düşünülür; fokal defisiti olan bu hastada ancak görüntülemeden sonra ve kitle etkisi yoksa yapılır.

Klinik inci: Nörolojik semptomlu EE hastasında MR, BT'den üstündür; asemptomatik cerrahi adaylarında bile preop MR makuldür. MR'da sessiz emboli veya mikrokanamalar (%50–60) cerrahiyi ertelemez; kararı değiştiren bulgular büyük iskemik enfarkt, intrakraniyal kanama ve rüptür riski taşıyan mikotik anevrizmadır (AHA 2026).

Ampirik rejim (toplum kökenli, doğal kapak, subakut, dental odak; MRSA riski düşük):

ESC 2023: Ampisilin 12 g/gün IV (4–6 dozda) + (flu)kloksasilin 12 g/gün veya sefazolin 6 g/gün IV ± gentamisin 3 mg/kg/gün — hedef: viridans streptokok, MSSA, E. faecalis, HACEK. Kreatinin 1,4 mg/dL ve DM nedeniyle bu hastada gentamisin atlanması makuldür (AHA 2026 yaklaşımı)
Alternatif (β-laktam alerjisi kesinleşirse veya sepsis/MRSA endişesi): vankomisin (AUC/MIC 400–600) ± gentamisin
48–72 saatte kültür/antibiyograma göre daralt

Hedefe yönelik tedavi — tam duyarlı viridans streptokok (MIC ≤0,125 mg/L), doğal kapak:

Seçenek	Doz	Süre
Penisilin G	12–18 MÜ/gün, 4–6 dozda veya sürekli infüzyon	4 hafta
Seftriakson (OPAT için ideal)	2 g/gün IV tek doz	4 hafta
Amoksisilin	100–200 mg/kg/gün IV	4 hafta
Penisilin alerjisinde vankomisin	30 mg/kg/gün, AUC hedefli	4 hafta
2 haftalık kısa rejim (β-laktam + gentamisin)	—	Bu hastada uygun değil — komplike EE (emboli, renal tutulum, kreatinin ↑)

Nörolojik komplikasyon ve süre — kanıta dayalı yanıt: ESC 2023 ve AHA 2026'da tedavi süresi etken, kapak tipi (doğal/yapay) ve intrakardiyak/metastatik komplikasyonlara göre belirlenir ve ilk negatif kan kültürü gününden sayılır. Embolik inme tek başına süreyi uzatan bir ölçüt olarak kılavuzlarda yer almaz; dolayısıyla tam duyarlı streptokok DKEE'de standart süre 4 haftadır. Nörolojik olayın süreye etkisi iki noktadadır: (1) hasta "komplike" sayıldığından 2 haftalık kısa rejim dışlanır; (2) beyin apsesi veya mikotik anevrizma saptanırsa BOS geçişi iyi ajan (penisilin G/seftriakson) ile süre uzatılır (apsede 6–8 hafta). Süreyi 6 haftaya çıkarmak ancak yapay kapak, perivalvüler apse, metastatik odak veya Endokardit Ekibi'nin bireysel kararıyla gerekçelendirilir.

Düzeltme notu: Bu vakanın önceki sürümündeki "nörolojik komplikasyon nedeniyle 6 haftaya tamamla" ifadesinin kılavuz dayanağı yoktur ve kaldırılmıştır. Antikoagülasyon: yeni antikoagülan/antiagregan başlanmaz; hasta zaten kullanıyorsa iskemik inmede ekip kararıyla geçici kesme/UFH'ye geçiş, kanamada kesme.

Oral geçiş / OPAT: ≥10 gün IV tedavi sonrasında ateşsiz, kültürleri negatif, TEE'de cerrahi gerektiren bulgusu olmayan ve nörolojik olarak stabil hastada POET modeliyle kısmi oral tedaviye (ör. amoksisilin 1 g q6h + rifampisin 600 mg q12h veya ESC tablosundaki diğer ikili) geçilebilir (ESC IIa-B; AHA 2026 standart seçenek); alternatif seftriakson ile OPAT. Cerrahi yapılırsa oral geçiş cerrahiden ≥7 gün sonra.

Cerrahi endikasyonu vardır — iki gerekçe:

Emboli önleme: Sol kalp vejetasyonu >10 mm + antibiyotik altında/başlangıçta embolik olay (ESC 2023 Sınıf I-B, erken ≤3 gün). Mitral yerleşim ve mobilite reemboli riskini artırır (AHA 2026)
Kalp yetmezliği: Ağır mitral yetmezliği; semptomatik KY gelişirse erken (3–5 gün), pulmoner ödem/şokta acil (<24 saat)

Zamanlama — nörolojik durum: Küçük iskemik enfarkt, kanama yok, hafif defisit → ESC 2023 ve AHA 2026: cerrahi ertelenmez. (Hemorajik inme veya büyük enfarkt olsaydı ≥4 hafta [ESC IIa-C; AHA ≥2, tercihen 4 hafta] erteleme; koma → cerrahi uygun değil.) Nöroloji ve beyin cerrahisi ile birlikte karar; kardiyopulmoner baypas antikoagülasyonu göz önüne alınarak preop mikotik anevrizma taraması tamamlanır.

Cerrahi planı: Kardiyak BT ile koroner anatomi ve perivalvüler uzanım; mitral onarım replasmana tercih edilir; çıkarılan doku kültür + histopatoloji + 16S rRNA PCR'a gönderilir.

Senaryo	Antibiyotik süresi (AHA 2026)
Tedavinin 5. gününde opere edildi	Planlanan toplam 4 hafta; 5 gün düşülür → postop 23 gün (≥14 gün şartı sağlanıyor). Saat sıfırlanmaz
Tedavinin 20. gününde opere edildi	4 haftanın kalan 8 günü <14 → postop en az 14 gün (toplam ~34 gün)
Kapak kültürü/PCR pozitif geldi	Süre değişmez (AHA 2026); ESC 2023 bu durumda cerrahi gününden tam kür önerir → Endokardit Ekibi kararı; her iki belge de kan kültürü negatifse süreyi ilk negatif kültürden sayar
Kür tamamlandıktan sonra (aktif enfeksiyon bulgusu yok) geç elektif cerrahi	Ek antibiyotik gerekmez; yalnızca perioperatif cerrahi profilaksi

Klinik inci: "Antibiyotik kürü bitene kadar ameliyat bekletilmez" ve "ameliyat antibiyotik saatini sıfırlamaz" — AHA 2026'nın günlük pratiği en çok değiştiren iki cümlesi. Opere edilen doğal kapak stafilokok EE'sinde de protez rejimine (rifampisin ± gentamisin) geçilmez, monoterapi sürdürülür.

Risk kategorisi: Regürjitasyonlu MVP tek başına orta risk grubudur ve rutin profilaksi gerektirmez (ESC 2023; olgu bazında IIb-C). Ancak hasta artık "önceki EE öyküsü" ile — ve onarım/replasman yapıldıysa yapay materyal ile — yüksek risk grubundadır → dental profilaksi endikasyonu kesindir (ESC I-B; AHA 2021).

Durum	Rejim (işlemden 30–60 dk önce, tek doz)
Standart	Amoksisilin 2 g PO (oral alamıyorsa ampisilin 2 g IV/IM veya sefazolin/seftriakson 1 g IV)
Penisilin alerjisi (anafilaksi dışı)	Sefaleksin 2 g PO veya sefazolin/seftriakson 1 g IV
Ağır (IgE aracılı) penisilin alerjisi	Azitromisin/klaritromisin 500 mg PO veya doksisiklin 100 mg PO
Klindamisin 600 mg	Artık önerilmiyor — C. difficile ve ölümcül yan etkiler (AHA 2021, ESC 2023)

Hangi işlemlerde? Dişeti veya periapikal bölgede manipülasyon ve oral mukoza perforasyonu içeren tüm dental işlemler (çekim, periodontal cerrahi, implant, kanal tedavisi). Solunum yolu/GİS/GÜS/deri işlemlerinde yüksek riskli hastada "düşünülebilir" (ESC IIb-C).

Taburculuk sonrası izlem paketi (ESC 2023 · AHA 2026):

Tedavi bitiminde ve 1, 3, 6, 12. ayda klinik değerlendirme, CRP/lökosit, kan kültürü (relaps taraması) ve TTE (bazal kapak fonksiyonu)
Diş hekimi kontrolü (6 ayda bir), ağız hijyeni eğitimi, cilt bütünlüğü, piercing/dövmeden kaçınma; hasta kartı ("EE geçirdim")
Ateşte antibiyotik almadan önce kan kültürü talimatı — relaps (<6 ay, aynı etken) ile reenfeksiyon ayrımı
Nörolojik rehabilitasyon; mikotik anevrizma saptandıysa kontrol anjiyografi
Kapak yetmezliği / protez izlemi kardiyoloji ile; DM kontrolü

Tabloyu tamamlayan üç mesaj: (1) Duke-ISCVID sınıflaması yalnızca eldeki veriyle yapılır — EKO ve kültür gelmeden "kesin" denmez; (2) süre etken/kapak/komplikasyona göre ilk negatif kültürden sayılır, inme tek başına süreyi uzatmaz ama kısa rejimi dışlar; (3) cerrahi hem beklemez hem saati sıfırlamaz — ≥14 gün postop kuralı; profilakside artık klindamisin yok.

Bilgi Testi · Enfektif Endokardit · ESC 2023 / AHA 2026

Enfektif Endokardit — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap