Bruselloz - Bursa Enfeksiyon Akademisi

• Zoonoz Karakteri: İnsanlar tesadüfi konaktır; enfeksiyon genellikle kontamine hayvansal ürünlerin tüketimi veya enfekte hayvanlarla doğrudan temas sonucu gelişir.
• Halk Sağlığı Önemi: Özellikle gelişmekte olan ülkelerde ve hayvancılığın yoğun olduğu bölgelerde (Akdeniz havzası, Orta Doğu, Orta Asya) ciddi bir ekonomik ve tıbbi yük oluşturur.
• Klinik Profil: "Great Imitator" (Büyük Taklitçi) olarak bilinir; her organı tutabilir, non-spesifik ateşten ağır spondilodiskit veya endokardite kadar geniş bir yelpazede seyreder.

• Antik Dönem (MÖ 1600): Mısır hiyerogliflerinde saptanan "5. kara ölüm" tanımlamaları, hastalığın binlerce yıllık geçmişine işaret eder.
• 1854 - Kırım Savaşı: İngiliz cerrahlar tarafından ilk klinik olgular tanımlanmış; bu nedenle literatüre "Kırım Ateşi" olarak girmiştir.
• 1861 - Jeffery Allen Marston: Kendi üzerinde gözlemlediği hastalığı tarif ederek "Akdeniz Ateşi" (Mediterranean Fever) terimini kullanmıştır.
• 1887 - Sir David Bruce: Malta'da ölen askerlerin dalağından etkeni izole ederek Micrococcus melitensis adını vermiştir. Bu keşifle hastalık "Malta Ateşi" ve "Cebelitarık Ateşi" olarak da anılmaya başlanmıştır.
• 1895 - Bernard Bang: Sığırlardaki düşüklerin etkenini saptamış ve bu tablo "Bang Hastalığı" (B. abortus ilişkili) olarak tanımlanmıştır.
• 1897 - Almroth Wright: Tanıda devrim yaratan aglütinasyon testini bulmuştur.
• 1920: Bilim dünyası, bu benzer ajanları Sir David Bruce'un anısına "Brucella" cinsi altında toplamıştır.

• 1905: Dr. Hüsamettin Kural ve Mahmut Sami Akalın, Kuleli Askeri Hastanesi'nde ilk B. melitensis izolasyonunu gerçekleştirmiştir.
• 1. Dünya Savaşı: Prof. Dr. Abdülkadir Noyan, Türkiye'deki ilk geniş olgu serilerini ve klinik tanımı literatürümüze kazandırmıştır.

• Morfoloji: Gram-negatif, çok küçük (0.5-0.7 x 0.6-1.5 µm), kokobasil yapısında bakterilerdir.
• Fiziksel Özellikler: Hareketsizdirler, spor oluşturmazlar ve gerçek bir kapsülleri yoktur.
• Metabolizma: Zorunlu aerobturlar. Ancak B. abortus ve B. suis gibi bazı türler ilk izolasyonda %5-10 $CO_2$ ilavesine (mikroaerofilik ortam) ihtiyaç duyar.
• Üreme: İn vitro (laboratuvar ortamında) üremeleri oldukça yavaştır. Rutin kültürlerde üreme genellikle 2-7 günde başlasa da, kesin negatiflik için 4 hafta (veya otomatize sistemlerde en az 7-10 gün) beklenmelidir.

1. Fagositozdan Kaçış: Bakteri, makrofajlar ve dendritik hücreler tarafından fagosite edildikten sonra hayatta kalır.
2. Fagozom-Lizozom Füzyonunun Engellenmesi: Normalde bakteriyi parçalaması gereken lizozomların fagozomla birleşmesini engeller. Bu sayede hücre içinde güvenli bir "Brucella içeren vezikül" (BCV) içinde çoğalır.
3. LPS (Lipopolisakkarit) Rolü: Brucella'nın LPS yapısı diğer Gram-negatiflere göre daha az immünojeniktir. Bu "düşük profil", bağışıklık sisteminin bakteriyi erken evrede fark etmesini engeller.
4. Tip IV Sekresyon Sistemi (VirB): Bakteri, konak hücrenin metabolizmasını kendi yararına değiştirmek için bu sistemi kullanarak efektör proteinler salgılar.

Brucella'nın hücre içine saklanma yeteneği, hastalığın neden uzun süreli antibiyotik kombinasyonları gerektirdiğini açıklar. Hücre dışındaki bakteriler kolayca temizlense de, makrofajlar içinde "uyuyan" bakteriler tedavinin erken kesilmesi durumunda relapslara (nükslere) yol açar.

• Yaygınlık: Yaklaşık 2.4 milyar insan enfeksiyon riski altındadır. En sık Akdeniz ülkeleri, Asya, Afrika ve Orta/Güney Amerika'da görülür.
• İnsidans: Coğrafi bölgeye göre 100.000'de 0.03 ile 160 arasında değişir.
• Eradike Edilen Bölgeler: Japonya, Kuzey Avrupa ülkeleri, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kuzey Amerika'da hastalık hayvan popülasyonunda kontrol altına alınarak eradike edilmiştir.
• Modern Riskler: Avustralya ve ABD'de yabani domuzların %20'sinde B. suis saptanmış olup avcılar arasında enfeksiyon tanımlanmaktadır. Uluslararası turizm ve kontrolsüz göç hareketleri prevalansı artıran modern faktörlerdir.

• Bölgesel Odak: İnsidans Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde pik yapmaktadır.
• Hayvan Prevalansı: Hayvanlarda yaygınlık %20'nin altındadır.
• Etken Dağılımı: Kırsal bölgelerde B. melitensis, büyük şehirlerde ise B. abortus daha sık izole edilmektedir.
• Demografi: En sık 15-35 yaş grubunda görülür; cinsiyet dağılımı eşittir (E=K).
• Mevsimsellik: Hayvan doğumlarının ve süt üretiminin arttığı Yaz aylarında vaka sayısında belirgin artış görülür.
• Trend: Seropozitiflik %2-6 arasındadır; son yıllarda vaka sayılarında azalma eğilimi mevcuttur.

• Temas: Enfekte hayvan dokuları, kanı ve fetüs (75 gün canlı kalabilir) ile temas sonucu mukoza veya bütünlüğü bozuk deriden bulaşır. Sağlam deriden geçiş olmaz.
• Otoinokülasyon: Veterinerlerde canlı zayıflatılmış aşılarla (RB51 suşu dahil) kaza sonucu temasla bulaşabilir.
• İnhalasyon: Mezbaha çalışanları ve laboratuvar personeli için aerosolize parçacıkların solunması ciddi bir risk faktörüdür.

• Birincil Risk Grupları: Veteriner hekimler, hayvan bakıcıları, çiftçiler, kasaplar ve yün/deri işçileri.
• Laboratuvar Riski: Laboratuvar kaynaklı en sık görülen bakteriyel enfeksiyondur.

• Laboratuvar Şartları: Şüpheli örneklerle çalışma mutlaka Biyogüvenlik Düzeyi 3 (BSL-3 / BGD3) şartlarında gerçekleştirilmelidir.
• Tarihçe: 1942'de ABD tarafından ilk biyolojik ajan olarak B. suis çalışılmıştır.

• Fagozom-Lizozom Füzyonunun Baskılanması: Normalde bir bakteri yutulduğunda fagozom ve lizozom birleşerek bakteriyi yok eder. Ancak Brucella, bu birleşmeyi engeller. Bakteri, "Brucella İçeren Vezikül" (BCV) adı verilen özel bir kese içinde asidik ortamda hayatta kalır ve çoğalır.
• VirB Tip IV Sekresyon Sistemi: Bakteri, konak hücrenin sinyal yolaklarını manipüle etmek için bu sistemi kullanarak efektör proteinler salgılar. Bu sayede hücrenin kendisini yok etmesini (apoptoz) engeller.
• Direnç Mekanizmaları: Miyeloperoksidaz içeren granüllerin degranülasyonunu baskılar ve koruyucu enzimler (katalaz, süperoksit dismutaz) üreterek oksidatif strese karşı direnç gösterir.

1. Giriş: Mukozalar veya yaralı deri.
2. Lenfatik Yayılım: Bölgesel lenf ganglionlarında çoğalma.
3. Hücre İçi Yaşam: LPS yapısı sayesinde düşük immünojenik profil sergileyerek fark edilmeden çoğalma.
4. Bakteriyemi: Bakterinin kan dolaşımına geçişi.
5. Organ Tutulumu: Karaciğer, kemik iliği ve dalak gibi makrofajdan zengin organlara (RES) hematojen yayılım.

• IgM: Enfeksiyonun ilk haftasında artar, ancak düşük titrelerde yıllarca kalabilir (tek başına aktif enfeksiyon kanıtı değildir).
• IgG: 2. haftadan itibaren artar. Tedavi başarılıysa 4. haftadan sonra düşmeye başlar. Aktif enfeksiyonun en iyi göstergesidir.
• Kronik/Relaps Belirteçleri: 6 aydan uzun süren yüksek IgG veya IgA seviyeleri kronikleşmeyi veya relapsı düşündürür.

• Akut Bruselloz: < 2 Ay
• Subakut Bruselloz: 2 - 12 Ay
• Kronik Bruselloz: > 1 Yıl

• Karakteri: Ateş her gün bir önceki günden biraz daha fazla yükselerek (remittan tarzda) zirveye ulaşır, birkaç gün yüksek kalır ve sonra yavaş yavaş düşer. 4-5 günlük ateşsiz dönemi yeni bir dalga izler.
• Ayırıcı Tanı: Borrelia enfeksiyonlarında ateş daha ani yükselip düşerken, Bruselloz’da bu süreç çok daha yavaştır. Hodgkin hastalığındaki Pel-Ebstein ateşi ile karışabilir.

• Karakteri: Sabah-akşam farkı 1°C'den fazladır ancak ateş hiçbir zaman normale düşmez. Sıtma, enfektif endokardit ve lejyoner hastalığı ile ayırıcı tanıda düşünülmelidir.

• Semptomlar: Kas-iskelet ağrıları (%76), sabaha doğru bol terleme (%72), halsizlik ve iştahsızlık.
• Bulgular: Fizik muayenede en sık Hepatomegali (%50) ve Splenomegali (%29) saptanır. Çocuklarda Lenfadenopati (%10) daha sıktır.

• Nöropsikiyatrik Tablo: Depresyon, kronik yorgunluk sendromu ve unutkanlık baskındır. Hastalar genellikle psikiyatri veya romatoloji polikliniklerini uzun süre gezmişlerdir.

• Zamanlama: Genellikle ilk 6 ay (maksimum 12 ay) içinde ortaya çıkar.
• Nedenler: En sık neden tedavi uyumsuzluğudur. Diğer nedenler arasında yetersiz rejim süresi veya temizlenememiş lokalize enfeksiyon odakları yer alır.
• Tanı: Benzer klinik tablonun 2 haftadan uzun sürmesi nüksü düşündürür. Endemik bölgelerde "re-enfeksiyon" (yeniden bulaş) ile ayırıcı tanısı zordur.

• Sakroileit (%15): En sık görülen osteoartiküler tutulumdur. Genellikle genç erişkinlerde tek taraflı görülür.

• Spondilodiskit (%10): En ciddi iskelet komplikasyonudur. En sık L4-L5 vertebralar tutulur.

• Pons İşareti: Vertebra köşelerinde basamak benzeri erozyon karakteristiktir.
• Klinik: Bel fıtığını taklit eden sırt ağrısı ile gelir; ateş genellikle normal sınırlardadır. Vakaların %15'ine psoas apsesi eşlik edebilir.

• Periferik Artrit: Genellikle büyük eklemleri tutar (Diz > Omuz > Kalça).

• Endokardit: Genellikle daha önceden hasarlı olan kapaklarda (en sık Aort kapağı) gelişir.
• Klinik Önem: Kalp yetmezliği ve sistemik emboli riski yüksektir. Tanıda TEE (Transözofageal Eko) ve kan kültürleri hayatidir.
• Mortalite: Yaklaşık %13’tür; vakaların çoğu cerrahi + medikal tedavi kombinasyonu gerektirir.

• Menenjit: Akut veya kronik seyirli olabilir. Menenjit triadı (ateş, baş ağrısı, ense sertliği) her zaman tam olmayabilir.
• Nöropsikiyatrik: Depresyon (en sık semptom) ve dikkat kaybı baskındır.
• Sekel: Tedaviye rağmen %20 oranında işitme kaybı veya yürüme zorluğu gibi kalıcı sekeller bırakabilir.

• Epididimo-orşit: En sık görülen genitoüriner komplikasyondur. Genellikle tek taraflıdır.
• Ayırıcı Tanı: Skrotal şişlik ve ağrısı olan bir hastada aynı zamanda eklem ağrısı (artrit) varsa, özellikle endemik bölgelerde Bruselloz ilk sırada düşünülmelidir (Tüberküloz ve malignite ile karışabilir).

• Semptomlar (%2-20): En sık görülen şikayet kuru öksürüktür.
• Komplikasyonlar (<%2): Nadir durumlarda bronşit, interstisyel pnömoni, hiler LAP (lenfadenopati), nodüler görünüm, plörezi, apse veya ampiyem gelişebilir.
• Radyoloji: Hastaların %10’undan azında radyolojik değişiklik izlenir.

• Prognoz: Akciğer tutulumu genellikle benign (iyi huylu) seyirlidir ve standart Bruselloz tedavisi ile hızla düzelir.

• Hematolojik: Anemi, lökopeni ve trombositopeni sıktır. %1'den az vakada pansitopeni görülebilir; genellikle tedavinin 2-3. haftasında düzelir.

• Gastrointestinal: Vakaların %25'inde hafif karaciğer enzim yüksekliği görülür. Nadiren granülomatöz hepatit veya splenik apseler gelişebilir.

• Dermatolojik (%2-10): Eritema nodozum, peteşi veya purpura gibi non-spesifik döküntüler görülebilir.

• Göz: En sık üveit ile karşımıza çıkar. Optik nörit ve endoftalmi gibi görme kaybına yol açabilecek ağır tablolar nadirdir.

Gebelikte Bruselloz; insan plasentası eritritol üretmese de (hayvanların aksine), ilk iki trimesterde spontan abortus (düşük) ve prematüre doğuma yol açabilir. Erken tanı ve uygun tedavi (Rifampisin bazlı rejimler) fetüsü korumada hayatidir.

• Prozon Olayı (Yalancı Negatiflik): Çok yüksek antikor konsantrasyonlarında aglütinasyonun baskılanmasıdır. Serum sulandırılmazsa test hatalı şekilde negatif çıkabilir.
• Çapraz Reaksiyon (Yalancı Pozitiflik): Vibrio cholerae, Yersinia enterocolitica O:9, Francisella tularensis ve Salmonella türleri ile çapraz reaksiyon görülebilir.
• 2-Merkaptoetanol (2-ME) Testi: IgM'i parçalayarak sadece IgG'yi gösterir. Aktif hastalık (IgG yüksekliği) ile eski enfeksiyon ayrımında kullanılır.

• Kemik İliği Kültürü: Tanıda en duyarlı yöntemdir (Altın Standart). Kan kültürüne göre daha hızlı ürer ve antibiyotik kullanımından daha az etkilenir.
• Kan Kültürü: Duyarlılığı %15-70 arasındadır. Klasik bifazik sistemlerde 4 hafta bekletilmesi önerilir; otomatize sistemlerde (BACTEC vb.) üreme genellikle ilk 3-7 günde saptanır.

• Rose-Bengal testi pozitifliği, Veya
• Standard Tüp Aglütinasyon (SAT) testinde 1:160'ın altında (genellikle 1:80) titre saptanması.

• Kültürden Brucella spp. izolasyonu.
• Tek serum örneğinde SAT (veya Coombs) ≥1:160 titre saptanması (Endemik bölgede ≥1:320).
• En az iki hafta arayla alınan iki serum örneğinde ≥4 kat titre artışı.

• BT ve MR: Özellikle spondilodiskiti değerlendirmede en duyarlı yöntemlerdir.

• Pons İşareti: Vertebra köşelerinde saptanan karakteristik basamak benzeri erozyon tanıyı destekler.

Bir hastada açıklanamayan ateş ve pansitopeni (anemi, lökopeni, trombositopeni) varsa, kemik iliği örneği alırken mutlaka Brusella kültürü de eklenmelidir. Bu, hem hematolojik maligniteyi dışlar hem de brusellozun en kesin tanısını koydurur.

• Tüberküloz (En Önemlisi): Özellikle lokalize enfeksiyonlarda (Pott hastalığı vs. Brucella Spondiliti) ve kazeifiye granülom varlığında en zorlu ayırıcı tanıdır.
• Diğer Bakteriyel ve Paraziter Enfeksiyonlar:
  • Tifo ve Paratifo: Yüksek ateş ve splenomegali benzerliği
  • Malarya (Sıtma) ve Viseral Layşmanyoz: Ateş, lökopeni ve splenomegali triadı
  • Q Ateşi, Tularemi, Riketsiyöz: Mesleki maruziyet öyküsü benzerliği
  • Leptospiroz ve Sifiliz: Multisistemik tutulum
• Viral Enfeksiyonlar:
  • Enfeksiyöz Mononükleoz (EBV/CMV): Lenfadenopati ve splenomegali varlığında
  • Akut Viral Hepatitler ve Akut HIV Enfeksiyonu: Erken evredeki non-spesifik ateş ve karaciğer enzim yüksekliği

• İskelet Sistemi: Reaktif artritler (C. trachomatis, Yersinia, Salmonella, Shigella, Campylobacter, C. difficile ve C. pneumoniae ilişkili) ve diğer piyojenik spondilodiskitler
• Kardiyovasküler: Diğer etkenlere bağlı gelişen İnfektif Endokardit
• Sinir Sistemi: Tüberküloz menenjiti ve diğer kronik menenjitler

• Hematolojik Maligniteler: Lenfoma ve lösemi (Pansitopeni, ateş ve kilo kaybı nedeniyle sıklıkla karışır)
• Romatolojik Hastalıklar: Sistemik Lupus Eritematozus (SLE), Romatoid Artrit ve Ankilozan Spondilit
• Diğer: Sarkoidoz (Granülomatöz yapısı nedeniyle)

Bir hastada pansitopeni ve ateş görüldüğünde; tıp dünyasının "üç büyükleri" olan Bruselloz, Tüberküloz ve Lenfoma her zaman aynı potada değerlendirilmelidir. Bunları ayırt etmenin en kesin yolu genellikle kemik iliği biyopsisi ve kültürüdür.

• Kombinasyon Şarttır: Bakterinin hücre içi yerleşimi ve nüks eğilimi nedeniyle asla monoterapi (tekli ilaç) uygulanmaz.
• Süre: Relapsı önlemek için tedavi komplikasyonsuz vakalarda bile en az 6 hafta sürdürülmelidir.
• İlaç Seçimi: Hücre içine iyi penetre olan, bakterisidal etkili ilaçlar tercih edilir. Aminoglikozit içeren rejimler, içermeyenlere göre daha üstün kabul edilir.
• Destek Tedavi: İlk hafta yatak istirahati, semptomatik ateş/ağrı yönetimi ve beslenme desteği önerilir.

• Toksik görünüm ve ciddi pansitopeni.
• Endokardit veya Nörobruselloz şüphesi.
• Ciddi osteoartiküler tutulum (Spondilodiskit vb.).
• Gebelik, çocuk hastalar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler.
• Ciddi karaciğer veya böbrek fonksiyon bozukluğu.
• Tedavi uyumsuzluğu veya nüks (relaps) vakalar.

• Gebelikte: Doksisiklin kontrendikedir. Rifampisin + TMP-SMX kombinasyonu tercih edilir. Son ayda kernikterus riski nedeniyle TMP-SMX kesilip Rifampisin monoterapisi veya Rifampisin + Seftriakson ile devam edilebilir.
• Nüks (Relaps) Vaka: Standart rejimin (tercihen aminoglikozit içeren) tekrarı ve sürenin uzatılması önerilir.
• Laboratuvar Maruziyeti (PEP): Kazara temas sonrası (canlı aşı veya kültür dökülmesi) 6 hafta Doksisiklin + Rifampisin profilaksisi önerilir.

• Aç/Tok Tartışması: İdeal olan aç karnına (yemekten 1 saat önce veya 2 saat sonra) almaktır. Ancak mide irritasyonu çok yaygın olduğu için, mideyi korumak adına yemekle birlikte de alınabilir. Literatürde yemekle almanın emilimde klinik olarak anlamlı bir kayıp yaratmadığı belirtilmektedir.
• Özofajit Riski: İlacın yemek borusuna hasar vermesini önlemek için en az 200-240 ml (bir tam su bardağı) su ile içilmeli ve içtikten sonra 30-60 dakika boyunca kesinlikle uzanılmamalıdır.

• Görsel Yan Etki: Hastalara idrar, ter ve gözyaşının turuncu-kırmızıya boyanabileceği, bunun zararsız olduğu mutlaka söylenmelidir (aksi halde hastalar iç kanama sanıp ilacı bırakabiliyor).
• GİS İntoleransı İçin Öneriler: Bulantı ve karın ağrısı çok şiddetliyse:
  • İlacı gece yatmadan hemen önce almak, mide bulantısı fazını uyku sırasında geçirmeye yardımcı olabilir.
  • Emilimi biraz azaltsa da, semptomları hafifletmek için çok hafif, yağsız bir atıştırmalıkla alınması denenebilir.
  • Tolerans gelişene kadar doz kademeli artırılabilir (ancak brusellozda etkinlik için tam doz tercih edilir).

• Nasıl Anlaşılır? İlk belirtiler genellikle tinnitus (yüksek frekanslı kulak çınlaması) ve vertigo (baş dönmesi/denge kaybı) şeklindedir. İşitme kaybı genellikle yüksek frekanslarda başlar, bu yüzden hasta başlangıçta fark etmeyebilir.
• Ne Yapılmalı?
  • Derhal Durdurma: Tinnitus veya denge bozukluğu başladığı anda ilaç kesilmeli ve aminoglikozit içermeyen bir rejime (veya Gentamisin'e) geçilmelidir.
  • Odyometri: Riskli hastalarda tedavi başında ve sırasında bazal işitme testleri (odyometri) yapılması önerilir.
  • Hidrasyon: Böbrek perfüzyonunu iyi tutmak, ilacın birikimini ve dolayısıyla toksisiteyi azaltabilir.

• Klinik Yanıt: Ateş genellikle tedavinin ilk haftasında düşer. Semptomatik düzelme (iştah artışı, halsizliğin azalması) 2 hafta içinde beklenir.
• Serolojik İzlem: Wright (SAT) titresinin düşmesi aylar sürebilir. Tanıdaki yüksek titrenin tedavi sonrasında hemen negatifleşmesi beklenmez; bu nedenle sadece serolojiye bakarak tedavi uzatılmamalıdır.
• Radyolojik İzlem: Kemik lezyonlarında (spondilodiskit) radyolojik iyileşme klinik düzelmenin 2-8 ay gerisinden gelir.

• Kombinasyon: Siprofloksasin (2x500 mg) veya Levofloksasin (1x500-750 mg) + Rifampisin.
• Avantajı: Hücre içi penetrasyonu çok yüksektir.
• Dezavantajı: Tek başına veya yetersiz süre kullanımda nüks (relaps) oranı Doksisiklinli rejimlerden biraz daha yüksek olabilir.

• Kombinasyon: TMP-SMX + Rifampisin veya TMP-SMX + Aminoglikozit.
• Klinik İzlem: Kemik iliği baskılanması ve ciddi deri reaksiyonları (Stevens-Johnson vb.) açısından hasta takip edilmelidir.

• Kullanım: Genellikle tedavinin ilk 2-4 haftasında İV olarak rejime eklenir, ardından oral alternatiflerle devam edilir.

1. Süre Uzatımı: Standart ilaçlar dışında bir rejim kullanılıyorsa, nüksü önlemek adına tedavi süresi 6 haftadan 8-12 haftaya kadar uzatılmalıdır.
2. Üçlü Kombinasyon Gücü: İlaçlardan birinin etkinliği düşükse (örneğin Doksisiklin yerine Florokinolon geçildiyse), yanına üçüncü bir ajan (Rifampisin + Florokinolon + TMP-SMX) eklenerek sinerjik etki hedeflenmelidir.
3. Yakın İzlem: Alternatif tedavi alan hastalar, nüks belirtileri açısından ilk 1 yıl boyunca daha sık (3, 6 ve 12. aylarda) kontrol edilmelidir.

• Aşılama: * B. melitensis (Koyun/Keçi): Rev1 ve H38 aşıları kullanılır.
  • B. abortus (Sığır): B19 ve RB51 (canlı atenüe) aşıları kullanılır.
• Sanitasyon: Enfekte hayvanlar sürüden ayrılmalı; düşük (abort) materyalleri, plasenta ve tüm atıklar kireçlenerek derin çukurlara gömülmeli veya yakılmalıdır. Tesisler düzenli olarak dezenfekte edilmelidir.

• Isıl İşlem: Sütler mutlaka pastörize edilmeli veya kaynama noktasına ulaştıktan sonra en az 5-10 dakika daha kaynatılmalıdır.
• Peynir Üretimi: Taze (salamura edilmemiş) peynir en büyük risk kaynağıdır. Brusella sporlarının ölmesi için peynirler en az %10-15 tuz içeren salamurada en az 3 ay (90 gün) bekletildikten sonra tüketilmelidir.
• Çiğ Et: Geleneksel "çiğ köfte" (etli versiyon) tüketiminden kaçınılmalıdır.

• Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE): Hayvan doğumu, kesimi veya muayenesi sırasında mutlaka eldiven, maske ve koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
• Biyogüvenlik: Laboratuvarda Brucella şüpheli örneklerle çalışma mutlaka Biyogüvenlik Düzeyi 3 (BSL-3) şartlarında, çeker ocak altında yapılmalıdır.

• Bildirim: Bruselloz, Türkiye'de Bildirimi Zorunlu Hastalıklar listesindedir (Form 014). Karantina uygulanması gerekmez.
• Aile/Yakın Çevre Taraması: Bir hanede kesin vaka saptandığında, ortak risk faktörleri (aynı taze peynirin tüketilmesi vb.) nedeniyle tüm aile bireyleri sorgulanmalı ve 6. ile 12. haftalarda serolojik tarama testleri yapılmalıdır.
• İnsan Aşısı: Günümüzde insan kullanımı için ruhsatlı, güvenli ve etkili bir bruselloz aşısı bulunmamaktadır.

Kritik Uyarı: Hayvanlarda kullanılan RB51 canlı aşı suşu, doğası gereği Rifampisin'e dirençlidir. Eğer bir veteriner hekim veya laborant RB51 suşuna maruz kalırsa, profilakside kesinlikle Rifampisin kullanılmamalı; bunun yerine Doksisiklin + TMP-SMX kombinasyonu tercih edilmelidir. Aksi halde profilaksi başarısız olacaktır.

1. Klimik Derneği Bruselloz Çalışma Grubu. Kanıta Dayalı Bruselloz Tanı ve Tedavi Klinik Uygulama Rehberi. İstanbul: Klimik Derneği; 2023.
2. Babalola SJ, et al. Brucella Species. In: Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ, editors. Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 10th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2025.
3. Harrison's Principles of Internal Medicine. 22nd ed. Los Angeles, CA: McGraw-Hill Education; 2024. (Bölüm: Brucellosis).
4. National Health Commission of the People's Republic of China. Updated Guidelines for the Diagnosis of Human Brucellosis — China, 2019. CCDC Weekly 2020;2(23):418-421.
5. State Secretariat of Health of Paraná (SESA). Guidelines for the management of human brucellosis in the State of Paraná. Brazil; 2017.
6. Pappas G, Akritidis N, Bosilkovski M, Tsianos E. The new global map of human brucellosis. The Lancet Infectious Diseases 2006;6(2):91-9.
7. World Health Organization (WHO). Brucellosis in humans and animals. Geneva: WHO Press; 2006 (Re-confirmed updates in 2023).
8. The Sanford Guide to Antimicrobial Therapy 2025. 55th ed. Sperryville, VA: Antimicrobial Therapy, Inc.; 2025.
9. Topçu AW, Doğanay M, Günaydın M. Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. 4. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2017.
10. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Bulaşıcı Hastalıkların İhbarı ve Bildirim Sistemi Standart Tanı ve Sürveyans Rehberi. Ankara; 2020.
11. Avijgan M. Clinical and serological approach to patients with brucellosis: A review of current literature. Microbial Pathogenesis 2019;134:103593.
12. Amirghofran AA, et al. Brucellosis relapse causing prosthetic valve endocarditis and aortic root infective pseudoaneurysm. The Annals of Thoracic Surgery 2011;92(1):343-345.