Konu Sayfası

Ateşe Eşlik Eden Belirti ve Bulgular

Fever with Associated Signs & Symptoms · Klinik Tanı Yaklaşımı

Döküntü, lenfadenopati, splenomegali, hepatomegali ve sarılık gibi ateşe eşlik eden organ spesifik bulguların sistematik değerlendirmesi ve ayırıcı tanı rehberi.

Ateş & Döküntü Lenfadenopati Splenomegali Hepatomegali Sarılık Kas-İskelet Ayırıcı Tanı

Giriş & Ateş Fizyolojisi

Tanım

Uluslararası Fizyolojik Bilimler Birliği Termal Fizyoloji Komisyonu'na göre ateş; konakçı tarafından yabancı veya patojenik olarak tanınan canlı (mikroorganizmalar) ya da cansız maddelerin istilasına karşı gelişen, yüksek çekirdek (core) vücut sıcaklığı ile kendini gösteren savunma tepkisidir. Bu yanıt; akut faz reaktanlarının oluşumunu ve çok sayıda fizyolojik, endokrinolojik ve immünolojik sistemin aktivasyonunu da kapsayan karmaşık bir fizyolojik reaksiyondur.

Fizyolojik Değişiklikler

Her 0,55°C artış → kalp atımında 10 atım/dk artış
Solunum hızında 2–4 nefes/dk/°C artış
Her 1°C artış → oksijen gereksinimi %13 artar, metabolizma hızı %10 artar
Ateşe bağlı taşikardi beklenen bir bulgudur; ancak bazı hastalıklarda sıcaklık-nabız disosiasyonu (rölatif bradikardi) görülür

🌡️ Rölatif Bradikardi — Sıcaklık-Nabız Disosiasyonu

Yüksek ateşe karşın beklenen taşikardinin gelişmediği durumlar: Tifo, Leptospiroz, Riketsiyoz, Dang ateşi, Lejyonella, Babesiozis.

Bu bulgu tanıyı yönlendiren önemli klinik ipucudur. Ateşin her 1°C yükselmesi için nabız 10 atım/dk artmalıdır; bu artış beklenenden az ise rölatif bradikardi olarak değerlendirilir.

Ateşe Eşlik Eden Belirtiler — Genel

Organa özgü olmayan: Terleme, titreme, halsizlik, genel durum bozukluğu, iştahsızlık, somnolans
Organa özgü (üriner): Dizüri, yan ağrısı, sık ve az idrara çıkma
Organa özgü (pulmoner): Öksürük, balgam, dispne
Organa özgü (GIS): Bulantı, kusma, ishal
Organa özgü (genitoüriner): Disparoni, vajinal akıntı

Ateş & Döküntü

Döküntü; ciltte görülen renk değişiklikleri olarak tanımlanır. Enfeksiyon etkenlerinin deride çoğalması, salgıladığı toksinler, vasküler dilatasyon veya immün/inflamatuvar yanıt sonucunda meydana gelen lezyonlardır. Ateş + döküntü birlikteliği uzun bir patojen listesi doğurduğundan sistematik anamnez ve fizik muayene tanıyı yönlendirir.

Döküntülü Hastada Sorulması Gereken Sorular

Bağışıklığı baskılayan bir durum var mı?
Yurt içi/yurt dışı son seyahat öyküsü?
Hayvan teması (evcil/yabani), böcek ısırığı, doğa/mağara aktivitesi?
Çiğ deniz ürünleri veya az pişmiş et tüketimi?
Su maruziyeti (yüzme, jakuzi, akvaryum bakımı)?
Döküntülü biriyle temas?
Son 2 ayda ilaç kullanımı, bilinen ilaç alerjisi?
Yeni seks partneri, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi?
İntravenöz madde kullanımı?
Çocukluk ve erişkin aşı durumu?

Döküntü Morfolojisi — Temel Tanımlar

Makül / Papül / Eritematöz

Makül: Non-palpabl düz lezyon. Papül: 1 cm'e kadar palpabl kabarıklık. Eritem: Basıyla beyazlayan kızarıklık (vasküler genişleme). Makulopapüler döküntü pek çok viral ve bakteriyel enfeksiyonda görülür.

Vezikül / Büllöz / Püstüler

Vezikül: Sıvı dolu ≤1 cm kabarcık. Bül: >1 cm sıvı dolu lezyon. Püstül: İçi pü dolu kabarık lezyon. VZV, HSV, S. aureus, nekrotizan fasiit bu morfolojilere örnek etkenlerdir.

Peteşi / Purpura

Peteşi: <2 mm, solmayan, kan ekstravazasyonuna bağlı. Purpura: Geniş, solmayan birleşmiş peteşiler. Vaskülite, trombositopeni veya koagülopatiyi gösterir. N. meningitidis, R. rickettsii klasik etkenler.

Nodül / Ekzantem / Enantem

Nodül: >1 cm derin sert lezyon. Ekzantem: Deride enfeksiyöz kaynaklı döküntü. Enantem: Mukozalarda görülen enfeksiyöz döküntü (ör. kızamıkta Koplik lekeleri).

Döküntü Morfolojisine Göre Önemli Patojenler

Morfoloji	Önemli Bakteriyel Etkenler	Önemli Viral/Diğer Etkenler
Peteşi / Purpura	N. meningitidis, R. rickettsii, S. aureus, gram negatif bakteriyemi (purpura fulminans), endokardit	Dang, CMV, EBV, Rubella, Viral kanamalı ateşler, Variola
Makulopapüler	Tifo (rose spots), leptospiroz (pretibial, nadir), R. typhi, Ehrlichiyoz, T. pallidum, Bartonella	Kızamık, Kızamıkçık, EBV, CMV, HIV, Dang, Chikungunya, HHV-6 (roseola), Parvovirus B19, Zika
Vezikülobüllöz	Nekrotizan fasiit, S. aureus, SSSS, S. pyogenes, Riketsiyel çiçek (R. akari)	VZV, HSV, Enterovirusler, Monkeypox, Parvovirus B19
Püstüler	Endokardit, N. gonorrhea, N. meningitidis bakteriyemisi, S. aureus, Moraxella	VZV, HSV, Variola
Nodüler	N. meningitidis, Nocardia spp.	Candida, C. neoformans, Leishmania, H. capsulatum, B. dermatitidis, S. schenckii

Avuç İçi ve Ayak Tabanı Döküntüleri

El-ayak tabanı tutulumu ayırıcı tanıyı daraltır ve aşağıdaki durumları akla getirir:

Kayalık dağlar benekli ateşi (R. rickettsii) — sentripedal yayılım, ekstremitede başlar
Sifiliz (sekonder) — Treponema pallidum
Toksik şok sendromu (S. aureus / S. pyogenes)
El-ayak-ağız hastalığı (Coxsackie virüs)
Endokardit (Osler nodülleri, Janeway lezyonları)
Erythema multiforme, Fare ısırığı ateşi (Streptobacillus moniliformis), Dissemine gonore, Kızamık, Monkeypox

Klinik Uyarı — Önemli Tablo ve Ayırıcı Tanılar

⚡ Menингокoksemi — Acil Durum

Ani ateş + hızlı ilerleyen sepsis + makulopapüler döküntünün peteşi/purpura fulminans'a dönüşümü. Yaygın kas hassasiyeti, multisistem organ disfonksiyonu, dijital gangren görülebilir. Hemorajik cilt lezyonları ayırt edicidir. Derhal antibiyotik — dakikalar önemli.

🔬 Toksik Şok Sendromu vs SJS/TEN

TSS: Ani ateş, ciddi miyalji, hipotansiyon, diffüz eritem, mukozal hiperemi, multiorgan disfonksiyonu; 1–3 hafta sonra deskuamasyon. Etken nadiren kanda ürer.

SJS/TEN: İlaç tetikli; SJS total vücut yüzeyinin <%10'u, TEN %10–30 / >%30. Ağrılı mukozal lezyonlar, purpurik maküller, tam kat epidermal nekroz riski. Ayrımı biyopsi yapar — tedavi yönü değişir (antibiyotik vs. ilaç kesimi).

⚠️

Nekrotizan Fasiit: Fizik muayene bulgularıyla orantısız şiddetli ağrı ayırt edicidir. Kutanöz bulgular minimal olabilir; radyoloji negatif olabilir. Tanı geciktirilmemeli, acil cerrahi debridman ve geniş spektrumlu antibiyotik gerekir.

Ateş & Kas-İskelet Semptomları

Lokalize Tutulum

Septik artrit: Lokalize eklem hassasiyeti, eritem, efüzyon + ateş — eklem kültürü ile tanı
Osteomiyelit: Kemik hassasiyeti, lokal ısı artışı; vertebral tutulumda her zaman dikey bitişik vertebraların simetrik tutulumu + diskit ile başlar
Spinal epidural abse: Ateş + sırt ağrısı + nörolojik defisit triadı; MRI tanısaldır

Poliartiküler / Yaygın Tutulum

Reaktif/enfeksiyöz poliartrit: Gonokokkal enfeksiyon, Chikungunya, Dang ateşi, Parvovirus B19, Hepatit B ve C, Lyme hastalığı
Miyozit: Klostridyal, streptokokkal veya aerop-anaerop miks enfeksiyonlar; Leptospiroz, Toksoplazmoz da diffüz miyozite yol açar
Derin kas dokusu miyoziti (Psoas/gluteus): Amerika'da S. aureus, endemik bölgelerde M. tuberculosis etken olabilir
Rabdomiyoliz: Lejyonella enfeksiyonlarında ve çeşitli viral enfeksiyonlarda (influenza, Coxsackie vb.) gelişebilir — CPK yüksekliği + miyoglobinüri

Ateş & Lenfadenopati

Genel İlkeler

Normalde lenf nodu <1 cm; 1 cm aşıldığında anormal kabul edilir
Supraklaviküler, epitroklear veya popliteal lenf nodu büyümeleri boyuttan bağımsız olarak enfeksiyon dışı nedenleri (malignite) akla getirmelidir
Çocuk ve adolesanlarda lenfadenopati erişkinlere göre daha sık görülür

Değerlendirme Kriterleri

Dağılım: Jeneralize (sistemik enfeksiyon düşündürür) vs. lokalize (lokal veya bölgesel enfeksiyon)
Özellikler: Hassasiyet, ısı artışı, eritem, hareketlilik, boyut, ağrı
Yaş, ek belirtiler, spesifik lokasyon tanıyı yönlendirir

Lokasyon	Başlıca Enfeksiyöz Nedenler
Servikal	Streptokok, Tüberküloz, Viral ÜSYE, EBV, CMV, HIV, Toksoplazmoz
Aksiller / Periferik	Bartonella henselae (kedi tırmığı hast.), Herpesvirüsler, Sporotrikoz, Streptokok
İnguinal	Şankroid, Herpes, Lymphogranuloma venereum (LGV), Sifiliz (primer)
Jeneralize	EBV mononükleoz, CMV, HIV, Toksoplazmoz, Viral hepatitler, Sifiliz (sekonder), Lenfoma, Sarkoidoz

Ateş & Splenomegali

Tanım ve Boyutlar

Normal: Kraniyokaudal uzunluk <12 cm
Splenomegali: 12–20 cm kraniyokaudal uzunluk
Masif splenomegali: ≥20 cm kraniyokaudal uzunluk
Sistemik enfeksiyonlarda dalak yumuşak kıvamda büyür; iyileşmeyle küçülür
Eşlik eden belirtiler: karın huzursuzluğu, ateş, titreme, halsizlik

Enfeksiyöz Nedenler

Kategori	Etkenler
Bakteriyel	Endokardit, Bruselloz, Sifiliz, Tüberküloz, Kayalık dağlar benekli ateşi
Viral	EBV (enfeksiyöz mononükleoz), CMV, HIV
Paraziter	Sıtma, Layşmanyaz, Toksoplazmoz
Fungal	Histoplazmoz, Dissemine kandidiyaz

Mononükleozis Sendromları — Karşılaştırma

Klinik Bulgu	EBV (%)	CMV (%)	Toksoplazmoz (%)
Ateş	90	90	20
Farenjit	80	10	10
Lenfadenopati	80	10	80
Kırgınlık	70	80	80
Splenomegali	50	40	10
Hepatomegali	40	40	10
Palatal peteşi	30	5	—
Döküntü	5	20	—

💡 Heterofil Antikor

Pozitif: EBV enfeksiyöz mononükleoz (monospot testi)

Negatif (heterofil antikor negatif mononükleoz sendromu): CMV, HIV, Herpesvirus, Toksoplazmoz, Hepatit A veya B, Rubella

⚠️

Splenik Rüptür Riski: EBV mononükleozunda splenomegali geç bulgudur ve 3 haftada geriler. Semptom başlangıcından itibaren en az 21 gün sıkı aktivite kısıtlaması verilmelidir. Anemi ve splenik rüptür en sık komplikasyonlardır.

Ateş & Hepatomegali

Klinik Değerlendirme

Karaciğer; retiküloendotelyal sistem kütlesinin 1/3'ünü içerir; hem portal hem sistemik dolaşım nedenli invaziv mikroorganizma savunmasında kritik rol oynar
Normal karaciğer: yumuşak, düzgün konturlu, hassasiyetsiz; derin inspiryumda ele gelebilir
Hassas hepatomegali → Akut hepatitler veya venöz çıkış bozukluğu (Budd-Chiari, sağ kalp yetmezliği)
Hassasiyetsiz hepatomegali → Kolestatik hastalık, depo hastalıkları, infiltratif hastalıklar, malignite

Sistematik Enfeksiyöz Nedenler

Kategori	Etkenler
Bakteriyel	Sepsis, Pnömoni, Salmonella typhi, Campylobacter, C. perfringens, Pelvik İnflamatuar Hastalık, TSS, Mikobakteri enfeksiyonları, Sifiliz, Leptospiroz, Lyme, Q ateşi, RMSF, Hepatik aktinomikoz
Non-hepatit viral	EBV, CMV, diğer Herpesvirüsler, Parvovirus B19, Rubella
Fungal	Hepatosplenik kandidiyaz, Dissemine aspergilloz, Kriptokokkoz, Mukormikoz, Histoplazma capsulatum
Paraziter	Sıtma, Şistosomiazis, Amebiazis, Kist Hidatik, Fasiyoliyaz, Askariazis

Ateş & Sarılık

Bilirubin Metabolizması

Günlük bilirubin üretimi: 250–400 mg/gün (4 mg/kg/gün)
Kaynak: ömrünü tamamlamış eritrositler (%80), heme içeren enzimler, myoglobin
Normal bilirubin: ≤1 mg/dL; %5'ten azı konjuge formda
Fizik muayenede sarılık: bilirubin >2 mg/dL (34 μmol/L) olduğunda saptanır
Muayene: en iyi okular konjonktiva ve oral mukozadan (dilaltı, sert damak)

Hiperbilirubinemi Sınıflaması

Tip	Mekanizma	Örnekler
Konjuge olmayan	Artmış bilirubin üretimi, bozulmuş uptake veya konjugasyon yetersizliği	Hemoliz, Gilbert sendromu, Crigler-Najjar
Konjuge	Hepatoselüler hasar, kanalikül atılım bozukluğu, biliyer obstrüksiyon	Viral hepatit, sepsis, kolanjit, PSC

Ateş + Sarılıkta Enfeksiyöz Nedenler

Bakteriyel sepsis — hepatik hipoperfüzyon ve kolestaz
Kolanjit — ateş + sağ üst kadran ağrısı + sarılık (Charcot triadı)
Hepatik abse — amebik veya piyojenik
Leptospiroz (Weil hastalığı) — ağır form; akut böbrek yetmezliği + sarılık + kanama
Sıtma — P. falciparum ağır formda hemolize bağlı sarılık
Viral Hepatitler (A, B, C, D, E)
Sarı humma — arboviral; ağır formda hepatik ve renal yetmezlik, kanamalar

🔎 Kolanjitte Charcot ve Reynolds Pentadı

Charcot Triadı: Ateş + Sağ üst kadran ağrısı + Sarılık → Kolanjit

Reynolds Pentadı: Charcot triadı + Şok + Bilinç değişikliği → Akut süpüratif kolanjit (acil biliyer dekompresyon)

Akut Faz Yanıtı & Laboratuvar

Akut Faz Fizyolojik Değişiklikler

Kategori	Değişiklikler
Nöroendokrin	Kortikotropin, kortizol artar; arjinin vazopressin salınımı artar; IGF-1 azalır; katekola-min adrenal salınımı artar
Hematolojik	Kronik hastalık anemisi, lökositoz, trombositoz
Metabolik	Kas kaybı (negatif nitrojen dengesi), glukoneogenezde azalma, hepatik lipogenezde artış, yağ dokusunda lipoliz artışı, kaşeksi
Hepatik	iNOS, hem oksijenaz, Mn-SOD, metallotiyonein artışı; fosfoenolpiruvat karboksikinaz aktivitesi azalır
Plazma bileşenleri	Çinko ve fibrinojen düşüşü; plazma retinol düşüşü; plazma glutatyon artışı

Ateşli Hastada Pratik Yaklaşım

Tam kan sayımı: Lökosit formülü (nötrofili/lenfositoz/eozinofili), anemi, trombositopeni/trombositoz
Biyokimya: KC enzimleri (AST, ALT, ALP, GGT), bilirubin, CPK (miyozit/rabdomiyoliz), LDH
Enfeksiyon belirteçleri: CRP, prokalsitonin (PCT), ESR
Kültürler: Kan kültürü (en az 2 set, antibiyotik öncesi), idrar kültürü, balgam kültürü; klinik şüpheye göre BOS, eklem sıvısı, yara kültürleri
Görüntüleme: Akciğer grafisi, gerektiğinde BT/MRI; ekokardiyografi (endokardit şüphesi)
Seroloji / Moleküler testler: Klinik sendroma göre EBV, CMV, HIV, atipik patojenler, riketsia serolojisi, PCR

⚠️

Antibiyotik öncesi kültür alımı: Kan kültürü dahil tüm kültür örnekleri antibiyotik başlanmadan önce alınmalıdır. Kültür alımı antibiyotik başlangıcını geciktirmemeli; hemodinamik instabilite varsa kültür alımı ile eş zamanlı tedaviye başlanabilir.

Temel Kaynaklar

Melia MT. Approach to Fever or Suspected Infection in the Normal Host. In: Goldman L, Cooney KA (Eds). Goldman-Cecil Medicine, 27th ed. Philadelphia: Elsevier, 2024:1845–1851.

Winter L. Approach to the Patient with Lymphadenopathy or Splenomegaly. In: Goldman L, Cooney KA (Eds). Goldman-Cecil Medicine, 27th ed. Philadelphia: Elsevier, 2024:1148–1153.

Minemura M, Tajiri K, Shimizu Y. Liver involvement in systemic infection. World J Hepatol. 2014;6(9):632–642. doi:10.4254/wjh.v6.i9.632.

McKenzie CV, Colonne CK, Yeo JH, Fraser ST. Splenomegaly: Pathophysiological bases and therapeutic options. Int J Biochem Cell Biol. 2018;94:40–43. doi:10.1016/j.biocel.2017.11.011.

National measles guidelines, UK Health Security Agency, April 2024. https://assets.publishing.service.gov.uk/media/6616573be49ee0998d3ea70a/National_measles_guidelines_April2024.pdf

Aldulaimi S, Mendez AM. Splenomegaly: Diagnosis and Management in Adults. Am Fam Physician. 2021;104(3):271–276.

📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

Goldman-Cecil · 2024

Approach to Fever or Suspected Infection in the Normal Host — Goldman-Cecil Medicine, 27th ed.

Normal konakçıda ateş veya şüpheli enfeksiyona yaklaşım. Ateş fizyolojisi, klinik değerlendirme ve temel tanısal strateji. Melia MT tarafından kaleme alınan bölüm (s. 1845–1851).

ClinicalKey'de Görüntüle

Goldman-Cecil · 2024

Approach to the Patient with Lymphadenopathy or Splenomegaly — Goldman-Cecil Medicine, 27th ed.

Lenfadenopati ve splenomegalide sistematik klinik değerlendirme, enfeksiyöz ve non-enfeksiyöz nedenler, ayırıcı tanı algoritması. Winter L tarafından hazırlanan bölüm (s. 1148–1153).

ClinicalKey'de Görüntüle

World J Hepatol · 2014

Liver Involvement in Systemic Infection — Minemura, Tajiri, Shimizu

Sistemik enfeksiyonlarda karaciğer tutulumunun patofizyolojisi, klinik özellikleri ve yönetimi. Bakteriyel, viral, fungal ve paraziter etkenler kapsamlı şekilde ele alınmıştır.

Tam Metni Görüntüle

Int J Biochem Cell Biol · 2018

Splenomegaly: Pathophysiological Bases and Therapeutic Options — McKenzie et al.

Splenomegalinin patofizyolojik mekanizmaları ve tedavi seçenekleri. Enfeksiyöz nedenler dahil sistematik yaklaşım. Am Fam Physician 2021 rehberiyle birlikte klinik başvuru için uygundur.

Tam Metni Görüntüle

UK UKHSA · Nisan 2024

National Measles Guidelines — UK Health Security Agency, April 2024

Kızamık epidemiyolojisi, klinik özellikler, tanı kriterleri, izolasyon önlemleri ve vaka yönetimine ilişkin güncel Birleşik Krallık ulusal rehberi. Döküntü ile ateşin birlikte değerlendirilmesinde ve temas takibinde referans alınan kılavuz.

PDF Görüntüle

Klinik Vaka · Ateşe Eşlik Eden Belirti ve Bulgular

"Genç Kadın, Ateş, Döküntü ve Şişmiş Lenf Bezleri"

22 Yaş · Kadın

Ateş + Döküntü

Lenfadenopati

Splenomegali

Şikâyet: 22 yaşında kadın hasta, 10 gündür süren ateş (38,5–39°C), boğaz ağrısı, boyunda şişlik ve halsizlik şikâyetiyle başvurdu. Son 3 günde gövde ve kollarda yayılan döküntü fark etmiş.

📍 Öykü: Son 6 hafta içinde yeni bir seks partneri mevcut. Sigara içmiyor, alkol yok, ilaç kullanımı yok. 3 hafta önce amoksisilin-klavulanat aldığı öğrenildi (başka bir merkezde boğaz enfeksiyonu nedeniyle).

FM: Ateş 38,8°C, nabız 92/dk, SpO2 %98. Bilateral servikal, aksiller lenf nodları palpabl (en büyüğü 2 cm), hareketli, yumuşak, hassas. Tonsiller +3 şişmiş, palatal peteşi görülüyor. Gövde ve üst ekstremitelerde eritematöz makulopapüler döküntü. Splenomegali şüpheli (sol alt kostal arkada ele geliyor). KC normal boyutta.

Tanı: Enfeksiyöz Mononükleoz (EBV)

Destekleyen klinik bulgular:

Genç yaş, ateş, boğaz ağrısı, halsizlik triadı
Bilateral servikal + aksiller lenfadenopati (jeneralize)
Tonsillit + palatal peteşi — EBV için karakteristik
Makulopapüler döküntü — özellikle amoksisilin sonrası belirginleşir
Splenomegali bulgusu

Amoksisilin-döküntü ilişkisi: EBV enfeksiyöz mononükleozunda aminopenisilin (amoksisilin, ampisilin) kullanımı vakaların ~%80'inde makulopapüler döküntüye yol açar. Bu durum gerçek ilaç alerjisi değil, EBV'ye özgü immünolojik bir reaksiyondur. Hastaya ilaç alerjisi etiketi yapıştırılmamalıdır.

İstenmesi gereken testler:

Tam kan sayımı + periferik yayma: Lenfositoz (%50'den fazla lenfosit, ≥%10 atipik reaktif lenfosit beklenir)
Heterofil antikor (monospot testi): EBV mononükleozunda pozitif; hızlı, ucuz tarama testi
EBV serolojisi: VCA-IgM (akut), VCA-IgG, EA-IgG, EBNA-IgG — tanıyı kesinleştirir
Karaciğer fonksiyon testleri: AST, ALT, ALP yüksekliği sık görülür
Abdominal USG: Splenomegalinin değerlendirilmesi
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından: HIV antijen/antikor, RPR (sifiliz taraması)

Test	Beklenen Sonuç
Lökosit sayısı	10.000–20.000/mm³; %70–90 lenfosit
Atipik lenfosit	≥%10 (Downey hücreleri)
Monospot (heterofil antikor)	Pozitif (sensitivite %85)
AST/ALT	Hafif-orta yükseklik sık
Trombosit	Hafif trombositopeni olabilir

Tedavi: Destekleyici (EBV için spesifik antiviral tedavi yok)

Yeterli hidrasyon, istirahat, ağrı/ateş için parasetamol veya ibuprofen
Amoksisilin/ampisilin kesilmeli — döküntüyü şiddetlendirmesi engellenir
Kortikosteroid: Ciddi tonsillit ile hava yolu obstrüksiyonu, ağır trombositopeni veya hemolitik anemi riskinde kısa süre düşünülebilir

Takip ve aktivite kısıtlaması:

Splenomegali mevcut → Semptom başlangıcından itibaren en az 21 gün sıkı aktivite kısıtlaması (temas sporu, ağır egzersiz yasak)
Splenik rüptür riski 3 hafta içinde en yüksek; sol yan ağrısı ve hemodynamik instabilite splenik rüptürü düşündürmelidir
Karaciğer enzim yüksekliği izlenmeli; sarılık gelişirse hepatit paneli tekrarlanmalı

⚠️ Hastaya ilaç alerjisi etiketi konmamalıdır. Amoksisilin ile gelişen döküntü EBV'ye özgü immün bir tepkidir. Gerçek penisilin alerjisi değildir; gelecekte tekrar aminopenisilin dışı antibiyotikler güvenle kullanılabilir.

Tanı	Benzerlik	Ayırt Edici Özellik
CMV mononükleoz	Ateş, halsizlik, atipik lenfositoz	Farenjit ve lenfadenopati daha az belirgin; heterofil negatif; CMV IgM pozitif
Akut HIV enfeksiyonu	Ateş, döküntü, LAP, halsizlik	Oral ülserler, ishal; heterofil negatif; HIV-Ag/Ab testi pozitif; anamnezde risk faktörü
Toksoplazmoz	LAP (özellikle servikal), halsizlik	Farenjit minimal; kedi/çiğ et teması; Toxoplasma IgM pozitif
Streptokok tonsillofarenjiti	Ateş, boğaz ağrısı, LAP	Döküntü yok (kızıl hariç); splenomegali yok; boğaz kültüründe S. pyogenes
Sekonder sifiliz	Döküntü, LAP, ateş	Avuç içi/ayak tabanı dahil döküntü; mukosal lezyonlar; RPR/VDRL pozitif

Palatal peteşi: Oral mukoza lezyonu (enantem) olup vakaların ~%30'unda görülür; EBV için değerli bir bulgudur ancak patognomonik değildir.

Palatal peteşinin görüldüğü diğer durumlar:

Akut streptokok tonsillofarenjiti
Sifiliz (sekonder)
Thrombositopeni (herhangi bir nedene bağlı)

Bu vakada döküntü değerlendirmesi:

Morfoloji: Eritematöz makulopapüler — maküller ve papüller karışık
Dağılım: Gövde ve üst ekstremiteler — avuç içi/ayak tabanı tutulumu yok (sifiliz, RMSF lehine değil)
El-ayak tabanı tutulumu olsaydı: Sifiliz, RMSF, TSS, Coxsackie (el-ayak-ağız), dissemine gonore düşünülürdü

Döküntünün dağılımı, morfolojisi ve ateşle zaman ilişkisi tanıyı yönlendiren en önemli fizik muayene bulgularıdır. Gövde döküntüsü + lenfadenopati + splenomegali üçlüsü viral etyoloji için kuvvetli bir işarettir.

Bilgi Testi · Ateşe Eşlik Eden Belirti ve Bulgular

Ateş, Döküntü ve Sistemik Bulgular — 10 Soruluk Quiz

Soru 1 / 10

doğru cevap