Konu Sayfası
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi
KKKA · Crimean-Congo Haemorrhagic Fever · CCHF · Nairovirus · Kategori A Patojen
Hyalomma kenesi ile bulaşan, 4 klinik dönem (inkübasyon, prehemorajik, hemorajik, konvalesan), ribavirin tartışması ve Türkiye'de endemik seyir. 2002–2017 arası 10.562 vaka, %4,74 fatalite.
1
Giriş & Etiyoloji
Tanım & Tarihçe
- Hyalomma cinsi keneler tarafından bulaştırılan, Nairoviridae ailesinden Crimean-Congo haemorrhagic fever orthonairovirus (CCHFV) ile oluşan akut zoonotik viral kanamalı ateş
- 12. yüzyıl — Tacikistan'da ilk tarihsel tanımlama; idrarda kan, vücutta yaygın kanamalar
- 1944–45 — Kırım steplerinde Sovyet askerleri arasında salgın → "Kırım Hemorajik Ateşi" adı verildi
- 1956 — Zaire'de ateşli hastadan "Kongo virüsü" izole edildi
- 1969 — Kırım ve Kongo virüslerinin aynı olduğu kanıtlandı; hastalık KKKA olarak yeniden adlandırıldı
- 2002 — Türkiye'de ilk vakalar (Tokat çevresi); 2003'te kesin tanı konuldu
- Türkiye; yıllık olgu sayısında dünyada ilk sıradadır (2002–2017: 10.562 vaka, 501 ölüm, VÖH %4,74)
CCHFV — Mikrobiyolojik Özellikler
Sınıflandırma
Nairoviridae ailesi, Orthonairovirus cinsi. Negatif polariteli, tek sarmallı, zarflı RNA virüsü. Üç segmentli genom: L (RNA polimeraz), M (Gn/Gc glikoproteinleri), S (nükleoprotein).
Çevresel Direnç
Dış ortama nispeten dayanıksız. 56°C'de 30 dk'da inaktive. UV ile hızla ölür. %1 NaOCl ve %2 gluteraldehide duyarlı. Düşük pH'da inaktif. Konak dışında uzun süre yaşayamaz. Ribavirin'e in vitro duyarlı.
Viral Kanamalı Ateşler İçindeki Yeri
Filoviridae: Marburg, Ebola. Arenaviridae: Lassa, Junin, Machupo. Nairoviridae: CCHFV. Flaviviridae: Sarı humma, Dengue, Alkhumra. Bunyaviridae: Hantavirus.
BSL Gereksinimi
Canlı virüs çalışması BSL-4 gerektirir. Şüpheli örnekler rutin laboratuvara gönderilmemeli; KKKA Referans Laboratuvarları'na yönlendirilmeli. Sağlık Bakanlığı KKKA Bilgi Sistemi'ne bildirim zorunludur.
2
Epidemiyoloji
Küresel Dağılım — 3 Kıta, 56 Ülke
Harita 1. KKKA endemik alanlar: Orta Doğu, Orta Asya, Afrika, Doğu ve Güney Avrupa. Türkiye Orta Anadolu–Karadeniz kuşağı ile yüksek riskli bölgede. Kaynak: CDC
- 3 kıtada 56 ülkede gösterildi; Hyalomma kenelerinin coğrafi yayılımıyla örtüşür
- Yıllık olgu sayısı Türkiye'de dünyada en fazla
- Endemik bölgeler: Orta Doğu, Orta Asya, Afrika, Doğu Avrupa, Güney Avrupa
Türkiye Epidemiyolojisi (2008–2017)
- İlk tanımlanma: 2002 Tokat; kesin kanıt: 2003
- Yoğunluk: İç Anadolu kuzeyi, Orta Karadeniz, Doğu Anadolu kuzeyi (Kelkit Vadisi)
- Bahar–yaz ayları pik yapar (kene aktivasyon dönemi)
- En yüksek yıl: 2009 — 1.318 vaka, 63 ölüm; 2015–2017'de belirgin azalma trendi
Tablo 1. Türkiye KKKA vaka/ölüm sayıları ve morbidite-mortalite hızları, 2008–2017. Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı
Harita 2. Türkiye KKKA seroprevalansı; kırsal kesimde %10 (2009). Orta Karadeniz bölgesi belirgin. Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM
Vektör: Hyalomma Kenesi
Fotoğraf 1. Hyalomma cinsi kene — Türkiye'de KKKA'nın primer vektörü H. marginatum. Uzun bacaklı yapısıyla diğer kene türlerinden ayırt edilir; bitki saplarında konaklayarak konağını bekler.
Şekil 1. Kene gelişim evreleri; soldan sağa: Larva → Nimf → Erkek erişkin → Dişi erişkin → Kan emmiş dişi erişkin. 5 mm cetvel ile boyut karşılaştırması.
Fotoğraf 2. Hyalomma kene formları: Erkek erişkin (sol), dişi erişkin (orta), kan emmiş şişmiş dişi erişkin (sağ). Şişmiş dişi kene, kan emişi sırasında KKKA virüsünü bulaştırır.
- Türkiye'de asıl vektör Hyalomma marginatum
- Kene-vertebralı-kene siklusu: hayvanlarda asemptomatik; viremi döneminde kan emer, virüsü taşır
- Larva ve nimf küçük memelilerden (fare, tavşan) virüsü alır; erişkin form büyük memelilere ve insanlara geçer
- Kene vücuda tırmanarak tutunur; zıplamaz, uçmaz
Bulaş Yolları
| Bulaş Yolu | Mekanizma | İnkübasyon |
|---|---|---|
| Enfekte kene tutunması / kırma | Hyalomma ısırığı; keneye çıplak elle dokunma | 1–3 gün (max 9 gün) |
| Viremik hayvan teması | Kan, doku, vücut sıvısıyla temas | 5–8 gün (max 13 gün) |
| Enfekte hasta teması | Perkütan, mukoza, direkt kan teması; damlacık | 5–8 gün (max 13 gün) |
| Vertikal bulaş | Anneden bebeğe | Nadir |
| Laboratuvar teması | Virüsle kontamine materyal | BSL-4 prosedür gerekli |
Risk Grupları
- Endemik bölgede yaşayanlar ve ziyaretçiler; çiftçiler, hayvancılar
- Kasaplar, mezbaha çalışanları, veteriner hekimler
- Sağlık personeli, laboratuvar çalışanları, hasta yakınları
3
Patogenez
- Virüs, ısırık/temas ile vücuda girer → dendritik hücreler, monositler, makrofajlar, endotel hücreleri, hepatositler ve adrenal hücreleri birincil hedef
- Enfekte makrofajlar kemokin salgılar → naif makrofaj göçü ve enfeksiyon amplifikasyonu
- İnflamatuar mediyatörler: IL-6↑, IL-8↑, IL-10↑, TNF-α↑, NO↑ → sitokin fırtınası
- Koagülasyon defektleri: Trombosit agregasyonu + fonksiyon bozukluğu, ekstrinsik yolak aktivasyonu, fibrinojen azalması, FDP artışı → DIC
- Endotel hasarı: Vasküler permeabilite artışı → ödem, kanama, şok
- Lenfosit apoptozu → bağışıklık yanıtının çöküşü
🩸 Mortalite Belirleyicileri
Kontrol edilemeyen viremi + Özgül IgG yokluğu + Yüksek sitokin seviyeleri + DIC → kanamalar → şok → çoklu organ yetmezliği → ölüm. Ölümcül vakaların bir kısmında CCHFV'ye karşı hiç antikor gelişmez.
4
Klinik Dönemler
KKKA olgularının %80'i subklinik seyreder. Semptomatik olgularda tipik 4 dönem izlenir.
1
İnkübasyon Dönemi
Kene: 1–3 gün (max 9) · Kan/doku teması: 5–8 gün (max 13)
Asemptomatik. Viremi başlamış, klinik bulgu henüz yok.
2
Prehemorajik Dönem
Ortalama 3 gün (1–7 gün)
Ani başlayan: Ateş, üşüme-titreme, baş ağrısı, miyalji, halsizlik, iştahsızlık. Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, fotofobi. Yüz-boyun-gövde hiperemi, konjonktivit. Nonspesifik — grip ile karışabilir.
3
Hemorajik Dönem
Prehemorajik dönemden günler sonra · Mortalite ~%30
Bilinç: Şuur bulanıklığı, huzursuzluk, somnolans, çöküntü. Kanamalar: Peteşi → ekimoz → geniş hematomlar; burun, GİS, uterus, üriner sistem. Hepatosplenomegali 1/3'ünde. Terminal: koma, masif kanama, şok, çoklu organ yetmezliği.
4
Konvalesan Dönem
9–10. günden itibaren
Ateş düşer, kanama durur. İyileşme 4 haftaya dek uzayabilir. Sağ kalanlarda sekel görülmez. Relaps yoktur. Nötralizan antikor gelişimiyle virüs temizlenir.
Ağırlık Kriterleri — İlk 5 Günde Herhangi Biri → >%90 Fatal
| Parametre | Fatal Eşik |
|---|---|
| Lökosit | >10.000 /L |
| Trombosit | <20.000 /L |
| AST | >700 IU/L |
| ALT | >900 IU/L |
| aPTT | >60 sn |
| Fibrinojen | <110 mg/dl |
| Klinik | Somnolans, persistan ateş, çok odaklı kanama, yüksek viremi (>10⁹), melena, bilinç değişikliği |
5
Tanı
Laboratuvar Bulguları (Nonspesifik)
- Trombositopeni, lökopeni (ya da lökositoz), anemi
- AST, ALT, GGT, ALP, LDH artışı
- CPK, BUN, kreatinin artışı
- PT↑, aPTT↑, INR↑, D-dimer↑; fibrinojen↓ → DIC profili
- Proteinüri, hematüri
CCHFV Viremi ve Antikor Kinetiği
Şekil 2. KKKA hastalık evreleri ve laboratuvar tanı pencere dönemleri. Viremi: semptom başlangıcında doruk, ilk haftada hızla azalır. IgM: 7–9. günde tespit edilebilir, 2–3. haftada zirve. IgG: IgM ile eş zamanlı veya 1–2 gün sonra; yıllarca saptanabilir. Ölümcül vakaların bir kısmında antikor gelişmeyebilir. Kaynak: Raabe VN. J Clin Microbiol 2020
Özgül Tanı Yöntemleri
| Yöntem | Örnek | Özellik |
|---|---|---|
| RT-PCR | Serum / kan | Altın standart; viremi döneminde (ilk 5–7 gün) tercih. Erken ve hızlı tanı. |
| ELISA IgM/IgG | Serum | 7. günden itibaren; IFA ile birlikte. Konvalesan tanı. |
| Virüs izolasyonu | Kan | BSL-4 referans laboratuvar; kesin tanı ancak pratikte sınırlı. |
| Viral antijen testi | Serum | Hızlı; erken dönem, PCR yoksa alternatif. |
Ayırıcı Tanı
- Bruselloz, tifo, viral hepatit, sıtma, leptospiroz, riketsiyoz
- Meningokoksemi, hematolojik kanserler, TTP, sepsis
- Diğer viral kanamalı ateşler (Hantavirus, Ebola, Lassa), ilaç zehirlenmesi
6
Tedavi
Destek Tedavisi (Temel)
- Sıvı ve elektrolit dengesinin idamesi; günlük TKS + hemostaz paneli + biyokimya
- Koagülopati: Taze Donmuş Plazma (TDP), trombosit aferezi / transfüzyonu
- Kanama: Tam kan veya eritrosit süspansiyonu gerekirse
- Ağır vakalarda Yoğun Bakım Ünitesi'nde takip
Ribavirin Tedavisi
- CCHFV in vitro ribavirine duyarlıdır; klinik etkinlik tam kanıtlanmamıştır
- WHO ve T.C. Sağlık Bakanlığı ciddi vakalarda kullanımı önermektedir
- Yükleme 30 mg/kg IV → 15 mg/kg q6h × 4 gün → 7,5 mg/kg q8h × 6 gün (toplam 10 gün)
- Temas sonrası profilaksi: 4 × 500 mg/gün PO, 7 gün
💊 Ribavirin Tartışması
RKÇ yetersizliği nedeniyle klinik etkinlik sınırlı kanıtlıdır. Türkiye'den retrospektif veriler mortalitede azalma bildirmiştir. Güncel kılavuzlar ağır vakalarda ribavirin başlanmasını önermektedir.
7
İzolasyon & Korunma
Hasta İzolasyonu — Temas + Damlacık
- Negatif basınçlı veya tek kişilik tuvaletli oda; kohort uygulaması
- Tüm personel: eldiven + maske + koruyucu giysi; invaziv işlemde gözlük
- Hastaya cerrahi maske; 4–5 saatte bir değiştir. Refakatçi/ziyaretçi yok
- Kontamine atık yakılarak imha; dezenfeksiyon: 1/10 çamaşır suyu, %2 gluteraldehid
Kişisel Korunma — Kene Önlemi
Fotoğraf 3. Doğru kıyafet seçimi: Uzun kollu, kapalı giysi; pantolonun paçaları çoraplara sokulmalı. Açık renkli kıyafet kenelerin görülmesini kolaylaştırır. Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM
- Riskli alanda uzun kollu-paçalı, açık renkli giysi; pantolonu çoraba sok
- Dönüşte kulak arkası, koltuk altı, kasık, diz arkası dahil tüm vücudu tara
- Kene tutunduktan sonra 10 gün semptom takibi (ateş, miyalji, kanama)
- Hayvanların kan/doku/vücut sıvılarına çıplak el değme
Kene Çıkarma — Doğru Yöntem
Şekil 3. Kene çıkarma yöntemi: Pens veya koruyucu bez/naylon ile kenenin ısırık noktasından kavranarak düz çekilmesi (1. resim: ✓). Yanlış yöntemler (kırmızı X işaretli): alet ile baskı yapmak, sigara basmak, kolonya/yağ dökmek — kene kasılarak virüsü aktarır. Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM
Kesinlikle yapılmaması gerekenler: Keneye sigara basmak, kolonya / gaz yağı / zeytin yağı dökmek, parmaklarla ezmek veya patlatmak. Bu uygulamalar kenenin kasılmasına yol açarak virüsü aktarmasını artırır. Kene çıkarılamıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Enfekte Materyal Teması Sonrası (Sağlık Personeli)
- İğne batması: %70 alkol 20–30 sn → sabunlu su → hızlı akan su 20–30 sn
- Kan/vücut sıvısı teması: Sabunlu suyla iyice yıka
- Göze sıçrama: Temiz suyla iyice yıka
- 2 hafta boyunca günde 2× ateş ölçümü; ateş ≥38°C → derhal yatır
- Ribavirin profilaksisi: 4 × 500 mg/gün PO, 7 gün
KKKA Aşısı
- Bulgaristan'da inaktif aşı kullanılmış; etkinlik ve emniyet tartışmalı
- Türkiye'de KKKA aşı geliştirme projesi sürmektedir; onaylı aşı henüz mevcut değil
8
Vaka Yönetim Algoritmaları
Algoritma 1. KKKA klinik vaka yönetim akış şeması. Ani semptom başlangıcı + epidemiyolojik bağlantı → TKS → Trombosit/Lökosit eşikleri → 2. veya 3. basamak sevk. 3. basamak kriterleri: ≥65 yaş, bilinç bulanıklığı, Trombosit <50.000 veya uzamış aPTT, hızlı kötüleşme, eşlik eden organ yetmezliği. Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM
Algoritma 2. Kene tutunması ile gelen kişiye yaklaşım: Keneyi en kısa sürede çıkar + antiseptik → TKS → KKKA semptom sorgusu → dört kola göre yönetim (asemptomatik/normal TKS, şüpheli + anormal TKS, şüpheli + normal TKS, asemptomatik + anormal TKS). Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM
Temel Kaynaklar
T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi — Vaka Yönetim Kılavuzu ve Algoritmalar. Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Dairesi Başkanlığı, 2023.
Raabe VN, Mehta AK, Crozier I, et al. Diagnostic Testing for Crimean-Congo Hemorrhagic Fever. J Clin Microbiol 2020;58(12):e00574-20.
Ergönül Ö. Crimean-Congo haemorrhagic fever. Lancet Infect Dis 2006;6(4):203–14.
Geisbert TW, Jahrling PB. Exotic emerging viral diseases: progress and challenges. Nat Med 2004;10(12 Suppl):S110–21.
WHO. Crimean-Congo haemorrhagic fever fact sheet. Ocak 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/crimean-congo-haemorrhagic-fever
📚 REHBERLER
Klinik Rehberler
HSGM · 2023
T.C. Sağlık Bakanlığı — KKKA Vaka Yönetim Kılavuzu
Türkiye'nin ulusal KKKA rehberi: vaka tanım kriterleri, laboratuvar tanısı, vaka yönetim algoritmaları, izolasyon önlemleri ve bildirim süreci. Kene tutunması ile gelen kişilere yaklaşım dahil.
Tam Metni Görüntüle
WHO · 2022
WHO — Crimean-Congo Haemorrhagic Fever Fact Sheet
Küresel perspektiften KKKA epidemiyolojisi, klinik bulgular, tanı ve tedavi. Ribavirin kullanımı, izolasyon önlemleri ve ülke bildirimleri. Uluslararası referans belge.
Tam Metni Görüntüle
Lancet ID · 2006
Ergönül Ö. Crimean-Congo Haemorrhagic Fever — Lancet Infect Dis
Türkiye'den Prof. Ergönül'ün yayımladığı, KKKA'yı kapsamlı biçimde derleyen temel referans makale. Epidemiyoloji, patogenez, klinik bulgular ve ribavirin dahil tedavi seçenekleri. Türkiye kohortu verileri içermektedir.
Tam Metni Görüntüle
J Clin Microbiol · 2020
Raabe VN et al. — Diagnostic Testing for CCHF
KKKA tanı yöntemlerinin kapsamlı güncellemesi: viremi kinetik grafiği, PCR metodolojisi, ELISA IgM/IgG pencere dönemleri, fatal vakalarda antikor geliştirememesi. Klinik laboratuvar pratiği için temel kaynak.
Tam Metni Görüntüle
CDC · 2024
CDC — Crimean-Congo Hemorrhagic Fever (CCHF) Clinical Guidance
ABD CDC'nin KKKA klinik rehberi: tanı kriterleri, tedavi, izolasyon önlemleri, biyoterörizm kategorisi bağlamında hastane kaynaklı bulaş kontrolü ve laboratuvar güvenlik gereksinimleri (BSL-4). Uluslararası seyahat hekimliği referansı.
Tam Metni GörüntüleKlinik Vaka · KKKA
"İstanbul'da Ateş, Kanama ve Trombositopeni"
Şikâyet: 40 yaşında kadın hasta, 3 gündür süren ateş, halsizlik, bitkinlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, ishal ve vajinal kanama şikâyetleriyle acil servise başvurdu.
📍 Fizik Muayene: Ateş 39°C, konjonktivalar hiperemik. Bilinci açık, koopere ve oryante. Diğer sistem muayeneleri belirgin patoloji saptanmadı.
Laboratuvar:
Lökosit
2.100 /mm³ ↓
Trombosit
45.000 /mm³ ↓↓
Hemoglobin
11 g/dl ↓
AST
525 U/L ↑↑
ALT
450 U/L ↑↑
Adres
İstanbul
Trombositopeni + Lökopeni + Karaciğer Enzimleri Yüksekliği + Kanama kombinasyonunda öncelikle:
| Tanı | Benzerlik | Ayırt Edici |
|---|---|---|
| KKKA | Tüm bulgular uyumlu | Epidemiyolojik bağlantı gerekli; RT-PCR ile doğru |
| Viral Hepatit (A, B, E) | KC enzim yüksekliği, halsizlik | Masif trombositopeni beklenmez; klinik sarılık |
| Sıtma (P. falciparum) | Ateş, trombositopeni, anemi | Periferik yayma; seyahat öyküsü |
| Bruselloz | Ateş, halsizlik, LAP | Kanama beklenmez; seroloji/kültür |
| Leptospiroz | Ateş, miyalji, KC tutulumu | Weil hastalığı formunda kanama olabilir; MAT |
| TTP | Trombositopeni, anemi | MAHA, nörolojik bulgular, ateş; ADAMTS13 |
| Meningokoksemi | Peteşi, hızlı kötüleşme | Menenjit bulguları; BOS |
| Sepsis + DIC | Koagülopati, kanama | Odak varlığı; KC tutulumu bu kadar belirgin olmaz |
Öncelikli düşünce: Trombositopeni + lökopeni + belirgin KC enzim yüksekliği + aktif kanama birlikteliği KKKA'yı güçlü biçimde düşündürür. İstanbul ikamet etmesi düşük risk olarak değerlendirilse de son 2 haftada endemik bölge ziyareti, kene teması veya hasta temas öyküsü sorgulanmalıdır.
Acil laboratuvar (tüm hastalarda):
- Tam kan sayımı + periferik yayma
- Koagülasyon paneli: PT, aPTT, INR, fibrinojen, D-dimer
- Tam biyokimya: KC enzimleri, LDH, CPK, BUN, kreatinin
- İdrar tahlili (hematüri, proteinüri)
- RT-PCR (serum) — ilk 5–7 günde viremi döneminde altın standart; sonuç saatler içinde
- ELISA IgM/IgG — 7. günden itibaren anlamlı
- Virüs izolasyonu — BSL-4 referans laboratuvar
- Kalın damla + ince yayma (sıtma)
- Kan kültürü × 3 (sepsis)
- HBsAg, Anti-HCV, Anti-HAV IgM, Anti-HEV IgM
- Brucella aglütinasyon testi
- Leptospira MAT (endemik bölge temas varsa)
- ADAMTS13 aktivitesi (TTP şüphesi)
⚠️ BSL uyarısı: KKKA şüphesinde örnekler rutin laboratuvara gönderilmemeli. Derhal KKKA Referans Laboratuvarı'na yönlendirin ve Sağlık Bakanlığı KKKA Bilgi Sistemi'ne bildirin.
Epidemiyolojik bağlantı KKKA tanısının olmazsa olmazıdır:
- Son 2 haftada endemik bölge ziyareti var mı? (Tokat, Sivas, Kastamonu, Erzincan, Orta Karadeniz, Doğu Anadolu)
- Kene tutunması veya keneyle temas öyküsü? Kene çıkardı mı, keneye çıplak elle dokundu mu?
- Hayvanlarla (sığır, koyun, keçi) veya hayvan kanı/dokusuyla temas?
- Kasap, çiftçi, veteriner gibi mesleki maruziyet?
- KKKA tanısı almış hasta ile temas? (Hastane kaynaklı bulaş)
- Piknik, doğa gezisi, kırsal alan ziyareti?
- Benzer semptomlu başka aile bireylerinde hastalık?
Bu vakada: İstanbul ikamet eden hastada endemik bölge teması veya KKKA hastasıyla temas mutlaka sorgulanmalı. Temas öyküsü olmasa bile trombositopeni+lökopeni+KC enzim yüksekliği+kanama triadı KKKA'yı dışlamamak için RT-PCR gerektirir.
Derhal:
- Temas + damlacık izolasyonu; negatif basınçlı veya tek kişilik tuvaletli oda
- Refakatçi ve ziyaretçi kabul edilmemeli
- Tüm sağlık personeli: eldiven + maske + koruyucu giysi
- Sıvı elektrolit dengesi; günlük tam kan + hemostaz + biyokimya takibi
- Trombosit 45.000 → Trombosit aferezi ve/veya TDP hazır bulundur
- Vajinal kanama izlemi; gerekirse eritrosit süspansiyonu
- Ağır vaka kriterleri değerlendir (Trombosit <20.000, AST >700, fibrinojen <110 → ağır)
- Bu vakada: Trombosit 45.000, AST 525 — henüz ağır eşik değil; yakın takip, kötüleşmede başla
Bildiri: Sağlık Bakanlığı KKKA Bilgi Sistemi'ne ve İl Sağlık Müdürlüğü'ne bildirim zorunludur. Temas eden sağlık personeli 2 hafta ribavirin profilaksisi ve ateş takibine alınmalıdır.
Ağırlık kriteri değerlendirmesi:
- Lökosit 2100 → <4000 (lökopeni); >10.000 ağırlık kriteri — BU VAKADA YOK
- Trombosit 45.000 → <20.000 fatal kriter; 45.000 risk altında ama kritik eşiğin üzerinde
- AST 525 → >700 fatal kriter; SINIRDA, yakın takip
- ALT 450 → >900 fatal kriter; YOK
- Bilinç açık; kanama aktif ancak kontrolsüz değil
Sonuç: Bu vaka prehemorajik-erken hemorajik dönem sınırında. Fatal kriter eşiklerine henüz ulaşılmamış ancak hızla izlenmeli. 48–72 saat içinde Trombosit <20.000 veya AST >700'e geçiş durumunda ribavirin başla ve 3. basamak YBÜ'ye sevki planla. Erken tanı ve destek tedavisiyle prognoz orta-iyi düzeyde değerlendirilebilir.
Bilgi Testi · KKKA
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi — 10 Soruluk Quiz
Soru 1 / 10
doğru cevap
