İçeriğe git

İntraabdominal Enfeksiyonlar - Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi (BİENA)

SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH — Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Menüyü atla
Menüyü atla
Klinik Tecrübe ve Akademik Diyaloğun Dijital Platformu
Menüyü atla
Menüyü atla
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Menüyü atla
Konu Sayfası

İntraabdominal Enfeksiyonlar

Complicated Intra-abdominal Infections · Peritonit · Apse · SBP

Sekonder peritonit, apse, spontan bakteriyel peritonit (SBP) ve nozokomiyal intraabdominal enfeksiyonları kapsayan güncel klinik rehber özeti. IDSA 2024, WJES ve EKMUD 2016 kılavuzları esas alınmıştır.

Peritonit Apse SBP IDSA 2024 Kaynak Kontrolü Polimikrobiyal Cerrahi-Antibiyotik
1

Giriş & Sınıflandırma

Tanım

İntraabdominal enfeksiyonlar (İAE), peritoneal kaviteyi, retroperitoneal alanı veya intraabdominal organları tutan mikrobiyel enfeksiyonların tamamını kapsar. Klinik yelpaze; kendi kendini sınırlayan apandisit, yaşamı tehdit eden fekal peritonit ve postoperatif nozokomiyal enfeksiyonlara kadar uzanır.

Sınıflandırma
1
Komplike İntraabdominal Enfeksiyon (cIAE)
En sık tanımlanan kategori
Enfeksiyon, kaynak organın ötesine geçmiş: sekonder peritonit, apse oluşumu. Kaynak kontrolü (cerrahi/perkütan drenaj) + antibiyotik kombinasyonu gerektirir. IDSA 2024 kılavuzunun ana odağı.
2
Komplike Olmayan İntraabdominal Enfeksiyon
Lokalize, organa sınırlı
Apandisit, kolesistit gibi organa sınırlı enfeksiyonlar. Peritonit gelişmemiş. Genellikle tek modalite yeterli (antibiyotik veya cerrahi).
3
Birincil (Primer) Peritonit — SBP
Sirotik hasta — asit zemininde
Spontan bakteriyel peritonit (SBP): Hematojen yayılım veya barsak geçirgenliği artışı ile oluşur. Asit sıvısında PMN ≥ 250/mm³. Karın içi kaynak yok — yalnızca antibiyotik tedavisi yeterli.
4
İkincil (Sekonder) Peritonit
En sık form · Cerrahi acil
GIS perforasyonu, iskemi, anastomoz kaçağı, travma. Polimikrobiyal flora; anaeroplar kritik rol oynar. Hem kaynak kontrolü hem antibiyotik gerektirir.
5
Üçüncül (Tersiyer) Peritonit
YBÜ · Mortalite yüksek
Sekonder peritonitin adekuat tedavisine rağmen persistan/rekürren enfeksiyon. Koagülaz negatif stafilokok, Enterococcus, Candida, Pseudomonas gibi dirençli / fırsatçı mikroorganizmalar hâkim. YBÜ yönetimi gerektirir.
2

Epidemiyoloji

  • Toplum kökenli cIAE en sık nedeni akut apandisit (%25–30) ve akut kolesistit/kolanjittir
  • Hastane kökenli İAE; GIS cerrahisi sonrası anastomoz kaçağı, perkütan drenaj girişimi, travma ve barsak iskemisi nedeniyle gelişir
  • Tüm cerrahi acil yatışların ~%15'i İAE kaynaklı; yoğun bakım yatışlarında İAE mortalitesi %20–40'a ulaşır
  • SBP prevalansı: Hospitalize sirotik hastalarda %10–30; mortalitesi tedavisiz %50–90, erken tedaviyle %20–30'a iner
  • Türkiye'de toplum kökenli İAE paternleri Avrupa ile uyumlu; GSBL üreten E. coli ve Klebsiella oranları bölgesel direnç verilerine bağlı (%15–35 aralık)
Risk Faktörleri
Anatomik / Cerrahi

GIS perforasyonu, anastomoz kaçağı, abdominal travma, barsak iskemisi, safra yolu obstrüksiyonu

Konakçı Faktörleri

Karaciğer sirozu, malnütrisyon, ileri yaş, diyabet, solid organ/KİT alıcısı, kortikosteroid kullanımı

Direnç Risk Faktörleri

Son 90 gün antibiyotik kullanımı, yoğun bakım yatışı, yetersiz kaynak kontrolü, rekürren İAE, florokinolonla profilaksi (SBP)

Kötü Prognoz Belirteçleri

APACHE II ≥ 15, gecikmiş kaynak kontrolü (>24 saat), yetersiz drenaj, malnütrisyon, ileri yaş, immunosupresyon

3

Etiyoloji & Mikrobiyoloji

Toplum Kökenli cIAE — Beklenen Flora
MikroorganizmaSıklıkKlinik Not
Escherichia coli%30–40En sık izole; GSBL üreten suşlar dikkat (toplumda %5–20)
Klebsiella pneumoniae%10–20Karaciğer apsesinde dominant (hipervirülan KP)
Bacteroides fragilis%15–20Kapsüllü anaerob; apse oluşturmada kritik rol; metronidazol duyarlı
Diğer Bacteroides spp.%10–15Kollorada flora; B. thetaiotaomicron dirençli olabilir
Streptococcus spp. (anaeroplar dahil)%10–15Biliyer kaynaklı İAE'de daha sık
Enterococcus faecalis / faecium%5–10Toplum kökenli: nadiren antifungal kapsaması gerektirir; nozokomiyal formda önemli
Candida spp.%5–15 (cIAE)Postoperatif peritonit, üst GIS perforasyonu, immunsuprese hastada antifungal başla
Pseudomonas aeruginosa%5–10Nozokomiyal, önceki antibiyotik maruziyeti, YBÜ
🧫 Neden Polimikrobiyal?

Kolonik flora cm² başına 10¹¹–10¹² bakteri taşır. Kolon perforasyonu ya da barsak iskemisinde aeroplaik (E. coli) ve anaerobik (Bacteroides) bakteriler birlikte peritoneal kaviteye geçer. Aeroplar oksijeni tüketir → anaeroplar için uygun mikroçevre oluşur → sinerjistik apse / peritonit patogenezi.

Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP) — Flora
  • E. coli (%40–50) ve Klebsiella pneumoniae (%15–20): translokasyon kaynaklı en sık izolat
  • Streptococcus pneumoniae ve diğer streptokoklar: %15
  • SBP'de anaeroplar <%5 — polimikrobiyal flora sekonder peritoniti düşündürür
  • Kinolona dirençli suşlar kinolonla sekonder profilaksi alan hastalarda artar (%10–40)
Biliyer Kaynaklı İAE
  • Akut kolanjit: E. coli, Klebsiella, Enterococcus, anaeroplar (özellikle üst GIS'de) sık
  • Akut kolesistit: gram negatif enterik bakteriler; kültür sıklıkla safra yolu ile aynı flora
  • Biliyer stent / ERCP sonrası hastane kökenli suşlar (GSBL, MRSA, Candida) kapsamına girin
4

Klinik Tablolar

Sekonder Peritonit
  • Ani başlangıçlı şiddetli, yaygın karın ağrısı; hareketle artar
  • Board-like rigidite, rebound hassasiyet (defans musküler)
  • Ateş, taşikardi; ilerleyici sepsis ve septik şok tablosu
  • GIS sesi azalmış / yok; abdominal distansiyon
  • Pnömoperitoneum (perforasyonda): Diyafragma altında serbest hava
İntraabdominal Apse
  • Sinsice başlangıç; subfebril ateş, lokalize karın ağrısı, bulantı
  • Pelvik apse: rektumda dolgunluk, rektal muayenede fluktuasyon hissedilebilir
  • Subfrenik apse: sağ omuz ağrısı, plevral effüzyon, yüksek diyafragma
  • Hepatik apse: sağ üst kadran ağrısı, hepatomegali, sarılık nadir
  • Postoperatif apse: ateş genellikle 5–7. günlerde nüks eder; yara yeri değil derin apse düşün
Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP)
  • Siroz + asit zemininde ateş, karın ağrısı, ensefalopati başlangıcı / kötüleşmesi
  • Klasik tablo: ateş + karın ağrısı + peritoneal irritasyon — fakat vakaların >%30'u asemptomatik ya da atipik
  • Tanı için tanısal parasentez şarttır: PMN ≥ 250/mm³ SBP = tedavi başla (kültür bekleme)
  • Kültür negatif nötrofilik asit (KNNA): PMN ≥ 250 ama kültür negatif → aynı tedavi
Akut Kolanjit — Tokyo Kriterleri 2018
ŞiddetKriterYönetim
Grade I (Hafif)Tokyo kriterleri karşılanıyor; organ yetmezliği yokAntibiyotik + elektif drenaj (24–48 saat içinde)
Grade II (Orta)Lökositoz (>12.000 veya <4.000), yüksek ateş (≥39°C), yaş ≥75, bilirubin ≥5, hipoalbuminemiErken drenaj (24 saat içinde) + antibiyotik
Grade III (Ağır)Kardiyovasküler, nörolojik, solunum, renal, hepatik veya hematolojik disfonksiyonAcil drenaj + YBÜ desteği + geniş spektrum antibiyotik
5

Tanı

Laboratuvar
  • Tam kan sayımı: Lökositoz (%85–90 duyarlı, spesifik değil); lökopeni sepsis şiddetini yansıtabilir
  • CRP, prokalsitonin: Antibiyotik yanıtı izlemek için; tek başına tanı değeri sınırlı
  • Laktat: Sepsis şiddeti ve doku hipoperfüzyonunu gösterir; >2 mmol/L kötü prognoz
  • Kan kültürü (×2): Sepsis şüphesinde antibiyotik öncesi; pozitiflik oranı %20–30
  • Karaciğer fonksiyon testleri: Kolanjit, hepatik apse, safra yolu hastalığında
  • Asit sıvısı analizi (SBP şüphesinde): PMN sayımı + kültür + total protein + albumin
Görüntüleme
YöntemEndikasyonÖzellik
Kontrastlı Abdominal BTStandart; cIAE şüphesinde ilk tercihApse lokalizasyonu, perforasyon, iskemi değerlendirmesi; perkütan drenaj planlaması için gerekli
Direkt karın grafisiÇabuk erişim; perforasyon şüphesiPnömoperitoneum (duyarlılık %70–80); ileusa yönelik bilgi; sınırlı
Abdominal USGKolesistit, kolanjit, karaciğer apsesi, SBP parasentez rehberliğiYatakbaşı uygulanabilir; barsak gasından sınırlı etki
MRI / MRCPBiliyer sistem anatomisi, kolanjitRadyasyon yok; BT'nin üstün olmadığı biliyer değerlendirmede değerli
Diagnostik laparoskopiBelirsiz bulgularda tanısal / terapötikÖzellikle apandisit / adneksiyal patoloji ayrımında
Asit Sıvısı Analizi — SBP Tanı Kriterleri
BulguDeğerYorum
PMN sayısı≥ 250/mm³SBP tanısı → hemen antibiyotik başla
PMN sayısı≥ 500/mm³Güçlü SBP; kültür negatif olsa dahi tedavi
Asit kültürüPozitifDuyarlılık %40–60; kültür negatifliği tanıyı dışlamaz
Asit glukoz<50 mg/dLSekonder peritoniti düşündür (barsak perforasyonu)
Asit total protein<1 g/dLSBP riski artmış (düşük opsonizan kapasitesi)
SAAG≥ 1.1 g/dLPortal hipertansiyona bağlı asit (SBP zemininde)
⚠️

Sekonder vs Primer Peritonit Ayrımı: Asit PMN ≥ 250 + (asit glukoz <50 mg/dL veya LDH > serum LDH veya total protein >1 g/dL) → sekonder peritonit düşün, acil BT al. Polimikrobiyal kültür de sekonderi destekler.

6

Tedavi — Antibiyotik (IDSA 2024)

Toplum Kökenli cIAE — Hafif/Orta Şiddet
RejimSeçenekDoz / Not
1. SeçenekSeftriakson + Metronidazol2 g IV 1×1 + 500 mg IV 3×1 (veya 1 g 2×1). Gram(-) + anaerob kapsama
AlternatifPiperasilin-tazobaktam4.5 g IV q6-8h; geniş spektrum; GSBL şüphesi yoksa fazla geniş
AlternatifErtapenem1 g IV 1×1; GSBL yüksek riskli toplum kökenli; Pseudomonas kapsamaz
Oral step-downSiprofloksasin + Metronidazol veya Amoksisilin-klavulanatKlinik düzelme + oral tolerans sağlanınca; toplam 4 gün yeterli (kaynak kontrol sonrası)
Yüksek Riskli / Nozokomiyal cIAE
RiskTercih Edilen RejimEk Kapsama
GSBL riski (önceki antibiyotik, YBÜ, toplum direnci >%15)Meropenem 1 g IV q8h veya İmipenem-silastatin 500 mg IV q6hDirençli gram(-) enterik bakteriler
Pseudomonas riski (bronşektazi, kistik fibrozis, YBÜ, önceki pip-tazo)Sefepim + Metronidazol veya Piperasilin-tazobaktam + aminoglikozidAnti-Pseudomonal beta-laktam gerekli
MRSA riski (nozokomiyal, vankomisine duyarlı Enterococcus)+ Vankomisin 15–20 mg/kg IV q8-12h (AUC hedefi 400–600)Gram(+) kapsama eklenir
Candida riski (postoperatif peritonit, üst GIS perforasyonu, uzun YBÜ)+ Flukonazol 400 mg IV q24h veya Kaspofungin 70 mg yükleme → 50 mgAntifungal; Candida izole ya da güçlü şüphe
SBP Tedavisi
  • 1. Seçenek: Sefotaksim 2 g IV q8h — 5 gün (en iyi kanıt)
  • Alternatif: Seftriakson 2 g IV q24h; amoksisilin-klavulanat; florokinolon (dirençse dikkat)
  • Albumin infüzyonu: Kreatinin ≥1 mg/dL veya BUN ≥30 mg/dL veya bilirubin ≥4 mg/dL ise SBP tanısı günü 1.5 g/kg IV albumin, 3. gün 1 g/kg → HRS riskini azaltır, mortaliteyi düşürür
  • 48–72 saat kontrol parasentezi: PMN'de %25'ten az düşüş → tedavi başarısız; sekonder peritonit/direnç araştır
Tedavi Süresi — IDSA 2024 Önerisi
⏱️ Kısa Kür Stratejisi

Kaynak kontrolü sağlandıktan sonra 4 günlük antibiyotik yeterlidir — uzun süre direnci artırır, fayda sağlamaz (IDSA 2024 / BSAC 2016 önerileri uyumlu).

Kaynak kontrolü sağlanamayan, persistan sepsis veya immünosuprese hastada süre bireyselleştirilir. Ateş, lökositoz ve oral intolerans düzelene kadar IV tedavi sürdürülür.

Karmaşık / üçüncül peritonit: 7–14 güne kadar uzayabilir; kültür antibiogramı rehber alınmalı.

SBP — Sekonder Profilaksi
  • SBP geçiren hasta: Uzun süreli norfloksasin 400 mg PO 1×1 veya trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) — karaciğer transplantasyonuna kadar ya da ömür boyu
  • Yüksek riskli (asit proteini <1.5 g/dL + renal bozukluk veya karaciğer yetmezliği): Primer profilaksi — norfloksasin 400 mg PO 1×1
  • Florokinolona direnç artmaktaysa: TMP-SMX veya rifaksimin alternatifleri değerlendir
7

Kaynak Kontrolü & Cerrahi Yönetim

Kaynak kontrolü, intraabdominal enfeksiyonun tedavisinin köşe taşıdır. Antibiyotik, kaynak kontrol eksikliğini telafi edemez — yeterli drenaj olmadan tedavi başarısı düşük.

Kaynak Kontrol Prensipleri
  • Perforasyon onarımı: Peptik ülser, kolon, ince barsak perforasyonu — mümkün olan en kısa sürede kapatma / dışkı yayılımını durdurma
  • Rezeksiyon: Perfore, gangrenöz veya iskemik barsak segmenti; apendektomi; kolesistektomi
  • Perkütan görüntüleme eşliğinde drenaj: Lokalize apse ≥ 3 cm için tercih edilen minimal invaziv yaklaşım; BT veya USG eşliğinde drenaj kateteri
  • Ameliyat: Perkütan drenajın mümkün olmadığı multiloküler apse, nekrotizan enfeksiyon, barsak iskemisi, serbestçe perfore
  • Gecikmeli kaynak kontrolü (>12–24 saat) mortaliteyi belirgin artırır
Apendisit
  • Komplike olmayan akut apandisit: Laparoskopik apendektomi standart tedavi
  • Perforasyonsuz apandisit: Antibiyotik ile non-operatif tedavi seçilmiş hastalarda başarılı (%70–80) — ancak 1 yıl içinde %20–30 apendektomi gereksinimi
  • Periapendisiyal apse: Perkütan drenaj + antibiyotik → interval apendektomi (6–8 hafta sonra)
Akut Kolesistit
  • Grade I–II: Laparoskopik kolesistektomi tercih (erken, 72 saat içinde); cerrahiye uygun olmayan hastada perkütan kolesistostomi
  • Grade III (şiddetli): Stabilizasyon → perkütan kolesistostomi → elektif kolesistektomi
  • Akut kolanjit: ERCP + sfinkterotomi + stent — biliyer drenaj; cerrahi kolanjit olgularında yedekte
⚠️

Damage Control Surgery (DCS): Hemodinamik instabilite + koagülopati + hipotermi üçlemesinde uzun prosedürden kaçın. Kontaminasyonu durdur, geçici karın kapatma (VAC) uygula, YBÜ stabilizasyonu → planlı re-eksplorasyonla definitif onarım.

8

Özel Durumlar & Korunma

İmmünosuprese Hasta
  • Nötropenik enterokolit (tiflitis): Kemik iliği transplant alıcısı, yoğun kemoterapi; sağ alt kadran ağrısı + ateş; BT'de çekal duvar kalınlaşması
  • Tedavi: Geniş spektrum antibiyotik + antifungal (Candida ve Aspergillus riski); cerrahi yalnızca perforasyon/kanama şüphesinde
  • Solid organ transplant alıcısı: Donör kaynaklı enfeksiyon, fırsatçı patojenler (CMV koliti, kriptosporidiyozis); immunosupresyon dozu azaltma gereği değerlendir
Gebelikte İntraabdominal Enfeksiyon
  • Apandisit, kolesistit gebelikte en sık cerrahi acil; tanı gecikmesi premature doğum riskini artırır
  • MRI tercih; BT gerekirse kullan (radyasyon endişesi gecikmeye yol açmamalı)
  • Antibiyotik: Sefazolin veya ampisilin-sulbaktam; karbapenem ikinci basamak; metronidazol 1. trimester dışı güvenli; florokinolon ve tetrasiklinler kaçın
Cerrahi Alan Enfeksiyonunun Önlenmesi
  • Preoperatif antibiyotik profilaksi (kolorektal cerrahi): Sefazolin + metronidazol IV — insizyondan 60 dakika önce; tek doz yeterli (uzun prosedürde redoz)
  • Mekanik barsak hazırlığı + oral antibiyotik (neomisin + eritromisin veya metronidazol): Elektif kolorektal cerrahide SSİ riskini azaltır
  • Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik): Açık cerrahiye kıyasla SSİ riski daha düşük
Antifungal Profilaksi / Tedavi
  • Postoperatif peritonit + Candida risk faktörleri (uzun YBÜ, üst GIS perforasyonu, önceki antibiyotik, immunosupresyon): Ampirik antifungal başla
  • İzole Candida: Flukonazol duyarlıysa flukonazol; ciddi hasta veya dirençli suş şüphesinde kaspofungin / anidulafungin
  • Tedavi süresi: Kaynak kontrolü + klinik düzelme sağlanana kadar en az 2 hafta
Temel Kaynaklar
Solomkin JS, Mazuski JE, Bradley JS, et al. Diagnosis and Management of Complicated Intra-abdominal Infection in Adults and Children: Guidelines by the Surgical Infection Society and IDSA. Clin Infect Dis 2010;50:133–164. [IDSA/SIS 2010]
Mazuski JE, Tessier JM, May AK, et al. The Surgical Infection Society Revised Guidelines on the Management of Intra-Abdominal Infection. Surg Infect 2017;18:1–76. [SIS 2017]
Sartelli M, Chichom-Mefire A, Labricciosa FM, et al. The management of intra-abdominal infections from a global perspective: 2017 WSES guidelines. World J Emerg Surg 2017;12:29. [WJES 2017]
IDSA Complicated Intra-abdominal Infections Guidelines 2024. www.idsociety.org/practice-guideline/intra-abdominal-infections/
AASLD Practice Guidance: Diagnosis, evaluation, and management of ascites, spontaneous bacterial peritonitis and hepatorenal syndrome. Hepatology 2021;74:1014–1048.
EKMUD İntraabdominal Enfeksiyonlar Uzlaşı Raporu 2016. Türk Klinikleri İnfeksiyon Hastalıkları Dergisi.
Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ. Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9th edition. Elsevier, 2025. [Bölüm: Peritonitis and Intraabdominal Abscesses]
📚 REHBERLER

Klinik Rehberler

IDSA · 2024
Complicated Intra-abdominal Infections: Risk Assessment in Adults and Children — IDSA 2024

IDSA'nın güncel rehberi; risk stratifikasyonu, antimikrobiyal seçim ve kaynak kontrolü kararlarını kanıta dayalı olarak düzenler. Toplum kökenli vs nozokomiyal ayrımı, GSBL riskli olgularda karbapenem endikasyonları ve Candida tedavisi güncellemeleri dahil. Çocuk ve yetişkin için ayrı öneriler içerir.

Tam Metni Görüntüle
AASLD · 2021
Diagnosis, Evaluation, and Management of Ascites, Spontaneous Bacterial Peritonitis and Hepatorenal Syndrome

AASLD pratik kılavuzu; SBP tanısı (PMN eşiği), antibiyotik tercihi, albumin infüzyonu endikasyonları, sekonder profilaksi ve hepatorenal sendrom yönetimini kapsar. Sirotik hastada İAE yönetiminin temel referansı.

Tam Metni Görüntüle
IDSA / ASM · 2018
Intra-Abdominal Infections: A Guide to Utilization of the Microbiology Laboratory for Diagnosis of Infectious Diseases — Update

İntraabdominal enfeksiyonlarda mikrobiyoloji laboratuvarının optimum kullanımı: kültür endikasyonları, örnek alma teknikleri, anaerob kültür koşulları ve sonuç yorumlaması. IDSA/ASM ortak kılavuzu.

Tam Metni Görüntüle
WJES · 2017
Management of Intra-abdominal Infections — WJES Global Perspective 2017

Dünya Acil Cerrahi Derneği'nin (WJES) küresel perspektifli rehberi. Kaynak kontrolü prosedürleri, antimikrobiyal seçim, nozokomiyal enfeksiyonlara yaklaşım ve kısa kür antibiyotik stratejisi. 80 ülkeden uzman katılımıyla hazırlanmış konsensüs belgesi.

Tam Metni Görüntüle
SIS · 2017
Management of Intra-abdominal Infection — Surgical Infection Society Revised Guidelines 2017

Cerrahi Enfeksiyon Derneği'nin (SIS) revize rehberi. Antimikrobiyal tedavi süresi, antifungal endikasyonları, cerrahi prensipleri ve perioperatif yönetim. SIS/IDSA 2010 kılavuzunu güncelleyen kapsamlı referans.

Tam Metni Görüntüle
EKMUD · 2016
İntraabdominal Enfeksiyonlar Uzlaşı Raporu — EKMUD 2016

Türkiye'ye özgü direnç profilleri, yerel epidemiyoloji ve klinik deneyimi yansıtan Türkçe kılavuz. EKMUD (Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği) uzman paneli konsensüsü. Türk klinisyenler için yerel öneri kaynağı.

Tam Metni Görüntüle
BSAC · 2016
Recommendation: Consider Stopping Antibiotics after 4 Days for Patients with Abdominal Infection under Control after Operation or Drain

Britanya Antimikrobiyal Kemoterapi Derneği'nin kısa kür önerisi: kaynak kontrolü sağlanan hastalarda 4 günlük antibiyotik yeterlidir. Antibiotic stewardship açısından yol gösterici konsensüs belgesi.

Tam Metni Görüntüle
SIS / IDSA · 2010
Diagnosis and Management of Complicated Intra-abdominal Infection in Adults and Children — SIS/IDSA 2010

2017 kılavuzlarının temelini oluşturan seminal kılavuz. Risk stratifikasyonu, antimikrobiyal seçim, kaynak kontrolü ve tedavi süresi konularındaki kanıtların sistematik derlemesi. Tarihsel referans değeri yüksek; temel kavramlar hâlâ geçerli.

Tam Metni Görüntüle
Klinik Vaka · İntraabdominal Enfeksiyonlar
"Sirotik Hasta, Yükselen Ateş ve Karın Ağrısı"
58 Yaş · Erkek Karaciğer Sirozu (Child-Pugh B) Dekompanze Asit SBP + Sekonder Komplikasyon

Şikâyet: 58 yaşında erkek hasta, 3 gündür yükselen ateş (38.8°C), diffüz karın ağrısı ve artan konfüzyon şikâyetiyle acile başvurdu. Hastanın bilinen HCV ilişkili karaciğer sirozu (Child-Pugh B) ve tedavi altında dekompanze asiti mevcuttu.

📍 Özgeçmiş: Son 6 ayda norfloksasinle SBP sekonder profilaksisi aldığı öğrenildi. Profilaksiyi düzenli kullanmadığı ortaya çıktı. Son 3 ayda herhangi bir girişimsel işlem veya hastane yatışı yok.

FM: Ateş 38.8°C, TA 95/60 mmHg, nabız 108/dk. Skleral ikter belirgin. Karın muayenesinde diffüz hassasiyet, rebound mevcut. Shift dullness (+). Bilinç bulanıklığı (GKS 13), asteriksis (+). Bilateral alt ekstremitede ödem.

Lab: WBC 14.200/mm³, Hb 9.8 g/dL, PLT 68.000/mm³. CRP 178 mg/L. Kreatinin 1.8 mg/dL (bazal 1.0 mg/dL). Bilirubin total 4.2 mg/dL. Albümin 2.1 g/dL. INR 1.9. Laktat 3.1 mmol/L.

Acil tanısal parasentez şarttır. Ateş + karın ağrısı + ensefalopati triadı ile başvuran sirotik hastada kültür ve lab sonucu beklenmeksizin hemen asit sıvısı analizi yapılmalıdır.

SBP Tanı Kriterleri:
  • Asit PMN ≥ 250 hücre/mm³ → SBP tanısı konur, antibiyotik hemen başlanır (kültür bekleme)
  • Kültür pozitifliği %40–60; negatif kültür tanıyı dışlamaz
  • Polimikrobiyal kültür → sekonder peritonit şüphe: BT ile barsak perforasyonu ara
Bu vakada asit analizi:
  • PMN: 640/mm³ → SBP kriterleri karşılandı
  • Kültür: E. coli izole (florokinolona dirençli)
  • Total protein: 0.8 g/dL (düşük opsonizan kapasite → SBP riski artmış)
Önemli: PMN ≥ 250 + asit glukoz <50 mg/dL veya LDH > serum LDH veya total protein >1 g/dL → sekonder peritonit; acil karın BT çek. Bu vakada bu kriterler yok → SBP.
Antibiyotik Seçimi:
  • Bu hasta norfloksasinle sekonder profilaksi aldığından florokinolona dirençli E. coli riski yüksek → Sefotaksim 2 g IV q8h veya Seftriakson 2 g IV q24h başla
  • Kültür sonucu: E. coli florokinolona dirençli; sefotaksim duyarlı → tedaviye devam
  • Tedavi süresi: 5 gün (standarT SBP tedavisi)
Albumin İnfüzyonu — ZORUNLU:
  • Bu hastada kreatinin 1.8 mg/dL (bazal üzerinde) + bilirubin 4.2 mg/dL → albumin endikasyonu var
  • Tanı günü 1.5 g/kg IV albümin → 3. gün 1 g/kg IV albümin
  • Albumin, portal perfüzyonu düzelterek hepatorenal sendrom (HRS) gelişim riskini %60 azaltır
  • Bu vakada toplam albümin: Gün 1: 87 kg × 1.5 = 130 g; Gün 3: 87 kg × 1 = 87 g
⚠️ HRS Gelişim Riski: Bu hastada kreatinin yükseliyor + laktat 3.1 → renal perfüzyon yetersiz. Albumin verilmezse HRS tip 1 gelişme riski çok yüksek. Norepinefrin + albümin kombinasyonu HRS geri dönüşünü sağlayabilir.
Destekleyici Tedavi:
  • IV sıvı: İzotonik kristaloid (dikkatli; asit artışından kaçın)
  • Sepsis yönetimi: Laktat takibi, idrar çıkışı monitorizasyonu
  • Hepatik ensefalopati: Laktuloz oral/rektal; rifaksimin
  • Spironolakton / furosemid: Akut dönemde genellikle durdurulur (renal perfüzyon kötü)

Tedavi başarısızlığı — acil değerlendirme gerekli. SBP tedavisinde 48–72 saatte PMN'de ≥%25 düşüş beklenir. Bu vakada PMN yükseliyor → yanıtsızlık.

Olası Nedenler:
  • Antibiyotik direnci (bu vakada sefotaksim duyarlı olduğu bildirilmişti → kültür tekrarla)
  • Sekonder peritonit — barsak perforasyonu gözden kaçmış olabilir
  • Mantar süperenfeksiyonu (Candida peritoniti — immunosuprese / uzun antibiyotik)
  • Yetersiz antibiyotik dozu (renal yetmezlikte doz ayarı gerekebilir)
Yapılacaklar:
  • Acil kontrastlı karın BT → perforasyon, barsak iskemisi, apse aç
  • Asit kültürü tekrar (mantar kültürü dahil)
  • Antibiyotiği genişlet: Meropenem 1 g IV q8h + antifungal ekle (flukonazol veya kaspofungin)
  • Cerrahi konsültasyon al
Bu vakada BT'de diffüz peritoneal kalınlaşma, küçük miktarda serbest sıvı — perforasyon yok. Tekrar kültürde Candida albicans izole. → Flukonazol 400 mg IV q24h eklendi → 72 saatte PMN 180'e geriledi.
TanıBenzerlikAyırt Edici Özellik
Sekonder PeritonitPMN yüksek asit, ateş, karın ağrısıAsit glukoz <50, total protein >1 g/dL, polimikrobiyal kültür; BT'de perforasyon
Peritoneal KarsinomatozisKarın ağrısı, asit, peritoneal irritasyonPMN <250 (genellikle); malign hücreler sitolojide; düşük SAAG
Tüberküloz PeritonitiKronik seyir, asit, ateşLenfositik eksuda, ADA yüksek; tüberküloz riski; biyopsi tanısal
Chylous AsitAsit + karın ağrısıMilky görünümlü sıvı; trigliserid yüksek; PMN düşük
Pankreatik AsitKarın ağrısı, sıvı birikimiAsit amilaz çok yüksek; pankreas BT bulguları
Kültür Negatif Nötrofilik Asit (KNNA): PMN ≥ 250 ama kültür negatif. Klinik SBP gibi tedavi et — aynı antibiyotik rejimi. Duyarlılığı artırmak için: Kan kültürü şişelerine (aerob + anaerob) 10 mL asit ekle.
Sekonder Profilaksi (Zorunlu):
  • SBP geçiren her hasta uzun süreli sekonder profilaksi almalıdır; 1 yıl içinde SBP nüks riski %40–70
  • Bu hasta norfloksasini düzensiz aldı ve florokinolona dirençli E. coli izole edildi → norfloksasin yetersiz
  • Alternatif: Trimetoprim-sülfametoksazol (TMP-SMX) 1 DS tablet PO, günde 5 gün/hafta veya Rifaksimin 400 mg 2×1 PO (florokinolon direnci varsa)
Primer Profilaksi Endikasyonları:
  • Asit proteini <1.5 g/dL + (kreatinin ≥1.2 mg/dL veya BUN ≥25 veya Na ≤130 veya Child-Pugh ≥9 + bilirubin ≥3)
  • GIS kanama akut döneminde: Seftriakson 1 g IV q24h × 7 gün (kılavuz önerisi)
Karaciğer Transplantasyonu Değerlendirmesi:
  • SBP, dekompanzasyon ve sarılık → MELD skoru hesapla; transplant listesine alınma değerlendir
  • Bu hastada MELD hesaplanmalı; nefroloji ve transplant cerrahisi ile birlikte tartış
Hasta Eğitimi: Profilaksi ilaçlarını düzenli kullanma, tuz kısıtlaması, diyüretik uyum, alkol yasağı; ve herhangi bir ateş/karın ağrısında acile başvurma konusunda bilgilendir.
Bilgi Testi · İntraabdominal Enfeksiyonlar
İntraabdominal Enfeksiyonlar — 10 Soruluk Quiz
Soru 1 / 10
doğru cevap
Akademisi · BİENA · EHKM

Enfeksiyon hastalıkları klinisyenlerine yönelik klinik karar destek araçları, güncel rehberler ve akademik içerikler.

🏥 SBÜ Bursa Yüksek İhtisas
Eğitim ve Araştırma Hastanesi
📍
İletişim
📸 Instagram ✉️ İletişim Formu
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH
Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği
Bursa, Türkiye
© 2026 BİENA — Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi. Tüm hakları saklıdır. Site Editörü: Prof. Dr. İsmail Necati Hakyemez · Hakkımızda · Son güncelleme: Mart 2026
SBÜ Bursa Yüksek İhtisas EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği
İçeriğe dön
Uygulama simgesi
Bursa İhtisas Enfeksiyon Akademisi (BİENA) Ana ekranınıza daha iyi bir deneyim için bu uygulamayı yükleyin
iOS'ta yükleme düğmesi öğesine dokunun, ardından "Ekranınıza ekleyin"