Hepatit B virüsü reaktivasyonu (HBVr), immünsupresif tedaviler veya patolojik immünsupresyon nedeniyle HBV immün kontrolünün kaybıyla ortaya çıkar. HBVr, HBsAg pozitif veya HBsAg negatif/anti-HBc pozitif (iyileşmiş HBV enfeksiyonu) bireylerde görülebilir. Risk, immünsupresyonun derecesine ve mekanizmasına bağlıdır; B-hücre baskılayıcı ajanlar (örn. rituximab) yüksek risk taşır. HBsAg pozitif bireylerde reaktivasyon riski, iyileşmiş HBV enfeksiyonu olanlara göre daha yüksektir. Bu rehber, 2025 AGA kılavuzuna dayalı olarak HBVr riski taşıyan bireylerde tarama, antiviral profilaksi ve izlem için kanıta dayalı öneriler sunar.
Tanımlar
- HBVr: Daha önce saptanamayan HBV DNA’nın ortaya çıkması veya bazal HBV DNA’da ≥10 kat artış. Vekil belirteçler: yeni HBsAg veya HBeAg tespiti.
- Hepatit alevlenmesi: Serum alanin aminotransferaz (ALT) seviyesinin bazal seviyenin ≥3 katı artması ve referans aralığını aşması.
Tarama Önerileri
Öneri: HBVr riski taşıyan tüm bireylerde hepatit B testi yapılması önerilir.
(Güçlü öneri, orta kesinlikte kanıt; AGA 2025, Öneri 4)
Uygulama Notları:
- CDC rehberine uygun olarak, ≥18 yaş tüm yetişkinlerde HBsAg, anti-HBs ve total anti-HBc testleri yapılmalıdır. HBVr riskine göre tarama sınıflandırması artık gerekli değildir.
- İlk aşamada serolojik markerlar (en az HBsAg ve anti-HBc) test edilmeli; HBsAg ve/veya anti-HBc pozitifse HBV DNA testi yapılmalıdır.
- Anti-HBs durumu: Anti-HBs pozitifliği HBVr riskini anlamlı şekilde azaltmaz (AGA 2025). Bu nedenle, profilaksi veya izlem kararlarında anti-HBs seviyeleri (< veya >100 IU/ml) kullanılmamalıdır. Anti-HBs kaybı reaktivasyon göstergesi olabilir, ancak rutin takip önerilmez.
- Fibrozis değerlendirmesi: Kronik Hepatit B (KHB) veya iyileşmiş HBV enfeksiyonu olan tüm hastalarda fibrozis derecesi değerlendirilmelidir.
Gerekçe: Evrensel tarama, HBVr riskini belirlemeyi kolaylaştırır ve uygun yönetim stratejilerinin uygulanmasını sağlar. Anti-HBs’nin koruyucu etkisi sınırlıdır ve karar verme sürecinde belirleyici değildir.
Profilaksi ve İzlem Önerileri
2025 AGA kılavuzu, HBVr riskini yüksek (>10%), orta (1-10%) ve düşük (<1%) olarak sınıflandırır. Antiviral profilaksi, yüksek direnç bariyerine sahip ajanlarla (entekavir, TDF, TAF) yapılmalıdır. Profilaksi, riskli tedaviden 1-2 hafta önce başlamalı, tedavi süresince devam etmeli ve genellikle tedaviden sonra en az 6 ay (B-hücre baskılayıcı ajanlar için en az 12 ay) sürdürülmelidir. İzlem, 1-3 ay aralıklarla HBV DNA ve ALT ölçümünü içermelidir.
Öneri 1: Yüksek riskli bireylerde antiviral profilaksi uygulanmalıdır; yalnızca izlem tercih edilmemelidir.
(Güçlü öneri, orta kesinlikte kanıt; AGA 2025, Öneri 1)
Bu grupta, yalnızca izlem (profilaksi olmadan takip) yeterli değildir, çünkü reaktivasyon riski çok yüksektir ve ciddi komplikasyonlara (hepatit alevlenmesi, tedavi kesintisi) yol açabilir.
Uygulama Notları:
- Profilaksi, yüksek direnç bariyerine sahip antiviral ajanlarla yapılmalı, riskli tedaviden önce başlatılmalı ve tedaviden sonra en az 6 ay (B-hücre baskılayıcı ajanlar için 12 ay) devam etmelidir.
- Düzenli HBV DNA ve karaciğer fonksiyon testleri (ALT) ile takip şarttır.
Yüksek riskli durumlar:
- HBsAg pozitif bireyler:
- Antrasiklin türevleri (örn. doxorubicin, epirubicin)
- Anti-TNF tedavileri (örn. infliximab, adalimumab, golimumab, certolizumab pegol)
- Anti-IL6 tedavileri (örn. tocilizumab)
- Sitokin/integrin inhibitörleri (örn. ustekinumab, secukinumab)
- JAK inhibitörleri (örn. tofacitinib, baricitinib)
- Tirozin kinaz inhibitörleri (TKI) (örn. imatinib, sunitinib, erlotinib)
- Kimerik antijen reseptör T-hücre (CAR-T) tedavisi (örn. tisagenlecleucel, axicabtagene ciloleucel)
- HCV ko-enfeksiyonunda direkt etkili antiviral (DAA) tedavisi
- Transarteriyel kemoembolizasyon (TACE)
- Orta/yüksek doz kortikosteroidler (≥10 mg/gün prednizon veya eşdeğeri, ≥4 hafta)
- Otolog/Allojenik hematopoetik kök hücre nakli (HSCT)
- B-hücre baskılayıcı ajanlar (örn. rituximab, ofatumumab, obinutuzumab)
- Alkilleyici ajanlar (örn. bendamustin, siklofosfamid, oksaliplatin)
- Belatacept
- Alemtuzumab
- HBsAg pozitif veya negatif/anti-HBc pozitif bireyler:
- B-hücre baskılayıcı ajanlar (örn. rituximab, ofatumumab)
- Allojenik HSCT
Gerekçe: Yüksek riskli bireylerde (bazal risk >10%, örn. %50), antiviral profilaksi HBVr’yi 1000 kişide 410 vaka, hepatit alevlenmesini 390 vaka azaltır. Bu büyük fayda, maliyet ve yan etkilere üstün gelir.
Öneri 2: Orta riskli bireylerde antiviral profilaksi önerilir, ancak hasta tercihine bağlı olarak izlem seçilebilir.
Orta riskli durumlar:
(Koşullu öneri, orta kesinlikte kanıt; AGA 2025, Öneri 2)
Uygulama Notları:
- Profilaksi, yüksek direnç bariyerine sahip antiviral ajanlarla yapılmalıdır.
- Uzun süreli antiviral tedavi ve maliyetten kaçınmayı önemseyen hastalar (özellikle HBsAg negatif olanlar), düzenli izlem koşuluyla profilaksi yerine izlemeyi tercih edebilir.
- İzlem, 1-3 ay aralıklarla HBV DNA ve ALT ölçümünü içermelidir.
- Yakın izlem yapılamayacak hastalarda profilaksi düşünülmelidir.
- HBsAg pozitif bireyler:
- İmmün kontrol noktası inhibitörleri (ICI) (örn. nivolumab, pembrolizumab, atezolizumab)
- Anti-T-hücre tedavileri (örn. abatacept)
- Düşük doz kortikosteroidler (<10 mg/gün prednizon, ≥4 hafta)
- Sitotoksik kemoterapi (antrasiklin türevleri hariç, örn. FOLFOX, FOLFIRI)
- Ibrutinib
- Mitoxantrone
- Natalizumab
- Proteazom inhibitörleri (Bortezomib, Carfilzomib, İxazomib)
- Etanercept
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif bireyler:
- Antrasiklin türevleri (örn. doxorubicin, epirubicin)
- Anti-T-hücre tedavileri (örn. abatacept)
- TKI’lar (örn. imatinib, erlotinib)
- Sitokin/integrin inhibitörleri (örn. ustekinumab, secukinumab)
- CAR-T tedavisi
- Anti-IL6 tedavileri (örn. tocilizumab)
- JAK inhibitörleri (örn. tofacitinib)
- TACE
- Orta/yüksek doz kortikosteroidler (≥10 mg/gün prednizon, ≥4 hafta)
- Otolog HSCT
- Anti-TNF tedavileri (örn. adalimumab, infliximab, golimumab, certolizumab pegol)
Gerekçe: Orta riskli bireylerde (bazal risk 1-10%, örn. %5), profilaksi HBVr’yi 1000 kişide 41 vaka, hepatit alevlenmesini 39 vaka azaltır. Hasta tercihleri ve izlem feasibility’si kararları etkileyebilir.
Öneri 3: Düşük riskli bireylerde yalnızca izlem önerilir; antiviral profilaksi genellikle gerekli değildir.
(Koşullu öneri, orta kesinlikte kanıt; AGA 2025, Öneri 3)
Uygulama Notları:
- İzlem, düzenli ve yeterli takip gerektirir (1-3 ay aralıklarla HBV DNA ve ALT).
- Küçük reaktivasyon riskinden kaçınmayı önemseyen hastalar (özellikle birden fazla düşük riskli immünsupresif ilaç kullananlar), profilaksiyi tercih edebilir.
- Yakın izlem yapılamayacak hastalarda profilaksi düşünülebilir.
Düşük riskli durumlar:
- HBsAg pozitif bireyler:
- Antimetabolitler (örn. metotreksat, azatioprin, 6-merkaptopurin, 5-fluorourasil, gemzitabin)
- Dimethyl fumarate
- Fingolimod
- Teriflunomide
- HBsAg pozitif veya negatif/anti-HBc pozitif bireyler:
- Kısa süreli kortikosteroidler (≤1 hafta, herhangi bir doz)
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif bireyler:
- Anti-TNF tedavileri (örn. etanercept)
- ICI’lar (örn. nivolumab, pembrolizumab)
- HCV ko-enfeksiyonunda DAA tedavisi
- Düşük doz kortikosteroidler (<10 mg/gün prednizon, ≥4 hafta)
- Ibrutinib
- Natalizumab
- Belatacept
- Tirozin kinaz inhibitörleri (örn. imatinib, erlotinib)
- Teriflunomide
- Dimethyl fumarate
- Fingolimod
- Kalsinörin inhibitörleri (örn. cyclosporine, tacrolimus)
- Sitotoksik kemoterapi (antrasiklin türevleri hariç)
Gerekçe: Düşük riskli bireylerde (bazal risk <1%), profilaksinin mutlak faydası minimaldir (1000 kişide 1 vaka azalır). Düzenli izlem, reaktivasyonu erken tespit için yeterlidir.
Belirsiz Riskli Durumlar:
- Alemtuzumab (HBsAg negatif/anti-HBc pozitif): Yeterli veri eksikliği nedeniyle risk belirsizdir. Biyolojik olasılıklar ve klinik durum dikkate alınarak profilaksi düşünülebilir.
- Proteazom inhibitörleri (HBsAg negatif/anti-HBc pozitif): Risk belirsiz; profilaksi kararı bireyselleştirilmeli.
- Vedolizumab: Yeterli veri yoktur. Tek bir vaka raporu HBVr bildirmiştir, ancak eş zamanlı kortikosteroid ve azatioprin kullanımı mevcuttu. Profilaksi kararı klinik yargıya bağlıdır.
- Ruxolitinib, Mogamulizumab, Isatuximab: HBVr riski için yeterli veri yoktur; biyolojik olasılıklar ve klinik durum dikkate alınarak karar verilmelidir.
Spesifik Tedavilere Göre HBVr Riski ve Öneriler
Aşağıda, önceki metninizde listelenen tedaviler ve 2025 AGA kılavuzuna göre güncellenmiş HBVr risk kategorileri ile öneriler sunulmaktadır:
Alkilleyici Ajanlar
- Altretamin, Bendamustin, Busulfan, Dakarbazin, İfosfamid, Karboplatin, Karmustin, Klorambusil, Lomustin, Mekloretamin, Melfalan, Melfalan flufenamid, Oksaliplatin, Prokarbazin, Sisplatin, Siklofosfamid, Temozolomid, Tiyotepa, Trabektedin
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir; yüksek doz/uzun süreli tedavilerde profilaksi düşünülebilir).
- Not: Streptozosin, treosulfan, mitomisin-C, fotemustin, estramustin için spesifik veri sınırlıdır; alkilleyici ajan sınıfına dahil edilerek aynı risk kategorileri uygulanır.
Antimetabolitler
- Azacitidine, Azatioprin, 5-Florourasil (5-FU), 6-Merkaptopurin (6-MP), Kapecitabin, Kladribin, Clofarabine, Sitarabin (Ara-C), Decitabine, Floxuridine, Fludarabin, Gemzitabin, Hydroxyurea, Metotreksat, Nelarabine, Pemetreksed, Pentostatin, Pralatrexate, Thioguanine, Trifluridin / Tipiracil kombinasyonu
- HBsAg pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
- Not: AGA 2025, bu ajanların monoterapi ile HBVr riskinin <1% olduğunu doğrular.
Antrasiklin Türevleri
- Valrubicin, Epirubicin, Daunorubicin, Doxorubicin, Idarubicin, Plicamycin
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem; hasta tercihine bağlı).
Anti-TNF Tedavileri
- Adalimumab, Infliximab, Golimumab, Certolizumab pegol:
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir; AGA 2025, önceki metindeki orta riski düşürmüştür).
- Etanercept:
- HBsAg pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir)
B-Hücre Baskılayıcı Ajanlar (CD20 hedefli)
- Epcoritamab, Glofitamab, İbritumomab tiuxetan, Mosunetuzumab, Obinutuzumab, Ocrelizumab, Ofatumumab, Rituximab, Tositumomab, Ublituximab
- HBsAg pozitif veya negatif/anti-HBc pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
İmmün Kontrol Noktası İnhibitörleri
- Atezolizumab, Avelumab, Cemiplimab, Durvalumab, Ipilimumab, Nivolumab, Pembrolizumab
- HBsAg pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem; AGA 2025, önceki metindeki yüksek riski düşürmüştür).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
Kortikosteroidler
- Yüksek doz (≥20 mg/gün prednizon, ≥4 hafta):
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
- Orta doz (10-20 mg/gün prednizon, ≥4 hafta):
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
- Düşük doz (<10 mg/gün prednizon, ≥4 hafta):
- HBsAg pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
- Kısa süreli (≤1 hafta): Düşük risk (İzlem önerilir, her iki grup için).
Kimerik Antijen Reseptör (CAR) T-Hücre Tedavisi
- Axicabtagene ciloleucel, Brexucabtagene autoleucel, Ciltacabtagene autoleucel, Idecabtagene vicleucel, Lisocabtagene maraleucel, Tisagenlecleucel
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
Tirozin Kinaz İnhibitörleri (örn. imatinib, erlotinib)
- Erlotinib, Dasatinib, İmatinib, Gefitinib, Lapatinib, Nilotinib, Sunitinib
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem; AGA 2025, önceki metindeki düşük riski yükseltmiştir).
Anti-IL6 Tedavileri (örn. tocilizumab)
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem; AGA 2025, önceki metindeki belirsiz riski netleştirmiştir).
Anti-T-Hücre Tedavileri (örn. abatacept)
- HBsAg pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem; AGA 2025, önceki metindeki yüksek riski düşürmüştür).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
Sitokin/Integrin İnhibitörleri (örn. ustekinumab, secukinumab)
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
JAK İnhibitörleri (örn. tofacitinib)
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
HCV Ko-enfeksiyonu + DAA Tedavisi
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir; AGA 2025, önceki metindeki düşük riski yükseltmiştir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
Hematopoetik Kök Hücre Nakli (HSCT)
- Otolog HSCT:
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Orta risk (Profilaksi veya izlem).
- Allojenik HSCT:
- HBsAg pozitif veya negatif/anti-HBc pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
Vinorelbin
- HBsAg pozitif: Tek ajan vinorelbin ile HBVr bildirilmemiştir, ancak kombinasyon rejimlerinde risk artabilir (orta risk, profilaksi veya izlem).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
Diğer Tedaviler
Belatacept
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
Alemtuzumab
- HBsAg pozitif: Yüksek risk (Profilaksi önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Belirsiz (Profilaksi düşünülebilir).
Dimethyl fumarate, Fingolimod, Teriflunomide
- HBsAg pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
- HBsAg negatif/anti-HBc pozitif: Düşük risk (İzlem önerilir).
Kalsinörin inhibitörleri
- Cyclosporine, Tacrolimus, Pimecrolimus, Voclosporin
- Veri sınırlıdır; düşük risk varsayılır (İzlem önerilir).
FOLFOX/FOLFIRI:
- Alkilleyici ajanlar (oksaliplatin) ve antimetabolitler (5-fluorourasil) içerir
- HBsAg pozitif için orta risk, HBsAg negatif/anti-HBc pozitif için düşük risk.
Tedavi/Durum | HBsAg Pozitif | HBsAg Negatif/Anti-HBc Pozitif |
Antrasiklin türevleri | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
B-hücre baskılayıcı ajanlar | Yüksek (Profilaksi) | Yüksek (Profilaksi) |
Anti-TNF (infliximab, adalimumab vb.) | Yüksek (Profilaksi) | Düşük (İzlem) |
Etanercept | Orta (Profilaksi veya izlem) | Düşük (İzlem) |
Anti-IL6 (tocilizumab) | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Anti-T-hücre (abatacept) | Orta (Profilaksi veya izlem) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Sitokin/integrin inhibitörleri | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
CAR-T tedavisi | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
ICI’lar (nivolumab vb.) | Orta (Profilaksi veya izlem) | Düşük (İzlem) |
JAK inhibitörleri (tofacitinib) | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
TKI’lar (imatinib, erlotinib) | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
HCV + DAA | Yüksek (Profilaksi) | Düşük (İzlem) |
TACE | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Antimetabolitler (metotreksat vb.) | Düşük (İzlem) | Düşük (İzlem) |
Alkilleyici ajanlar | Yüksek (Profilaksi) | Düşük (İzlem) |
Kortikosteroidler (yüksek doz) | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Kortikosteroidler (orta doz) | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Kortikosteroidler (düşük doz) | Orta (Profilaksi veya izlem) | Düşük (İzlem) |
Kortikosteroidler (kısa süreli) | Düşük (İzlem) | Düşük (İzlem) |
Otolog HSCT | Yüksek (Profilaksi) | Orta (Profilaksi veya izlem) |
Allojenik HSCT | Yüksek (Profilaksi) | Yüksek (Profilaksi) |
Kanıtların Özeti
- Antiviral Profilaksinin Etkinliği: 12 RCT, antiviral profilaksinin HBVr riskini %82 (RR 0.18, %95 CI 0.11-0.30) ve hepatit alevlenme riskini %72 (RR 0.22, %95 CI 0.10-0.50) azalttığını göstermiştir (AGA 2025).
- Yan Etkiler: Tenofovir disoproxil fumarate böbrek fonksiyonu ve kemik mineral yoğunluğunu etkileyebilir; tenofovir alafenamide daha güvenlidir. Yan etkiler genellikle minimaldir.
- Maliyet-Etkinlik: Orta riskli durumlarda profilaksinin maliyet-etkinliği tartışmalıdır; yüksek riskli durumlarda maliyet-etkindir. Düşük riskli durumlarda izlem tercih edilir.
- Anti-HBs Durumu: Anti-HBs pozitifliği HBVr riskini anlamlı şekilde azaltmaz; profilaksi kararlarında kullanılmamalıdır.
Bilgi Boşlukları
- Vedolizumab, ruxolitinib, mogamulizumab, isatuximab gibi ajanlar için HBVr riski verileri sınırlıdır.
- Alemtuzumab ve proteazom inhibitörleri (HBsAg negatif/anti-HBc pozitif) için risk belirsizdir.
Klinik Uygulama İçin Özet
- Tarama: Tüm riskli bireylerde HBsAg, anti-HBc ve gerekirse HBV DNA testi yapılmalı.
- Yüksek Risk: Antiviral profilaksi zorunlu (örn. rituximab, anti-TNF, yüksek doz kortikosteroidler).
- Orta Risk: Profilaksi önerilir, ancak izlem hasta tercihine göre uygun olabilir (örn. ICI, abatacept).
- Düşük Risk: Düzenli izlem yeterlidir (örn. metotreksat, düşük doz kortikosteroidler).
- İzlem: 1-3 ay aralıklarla HBV DNA ve ALT ölçümü.
- Profilaksi Süresi: Tedaviden sonra en az 6 ay, B-hücre baskılayıcı ajanlar için 12 ay.
Kaynaklar
- Ali FS, Nguyen MH, Hernaez R, et al. AGA Clinical Practice Guideline on the Prevention and Treatment of Hepatitis B Virus Reactivation in At-Risk Individuals. Gastroenterology 2025;168:267-284.
- Shi Y, Zheng M. Hepatitis B virus persistence and reactivation. BMJ 2020;370:m2200.
- Epstein DJ, Dunn J, Deresinski S. Infectious Complications of Multiple Sclerosis Therapies: Implications for Screening, Prophylaxis, and Management. Open Forum Infect Dis 2018;5(8):ofy174.
- Papatheodoridis GV, et al. Hepatitis B virus reactivation associated with new classes of immunosuppressants and immunomodulators: A systematic review, meta-analysis, and expert opinion. J Hepatol 2022;77(6):1670-1689.
- Etienne S, et al. Prevention of Hepatitis B Reactivation in Patients Receiving Immunosuppressive Therapy: a Case Series and Appraisal of Society Guidelines. J Gen Intern Med 2023;38(2):490-501.
Bu rehber, 2025 AGA kılavuzuna dayalı olarak klinik karar verme sürecini destekler.
REV250525
