← Skorlar
Temas Sonrası Profilaksi
Yaralanmada Tetanoz Profilaksisi YENİ
Yara Tipi · Aşı Öyküsü · Tetanoz Aşısı ve İmmünglobulin Kararı · Seri Tamamlama Planı
Son güncelleme: ·Esas alınan: Sağlık Bakanlığı Bağışıklama Programı · EKMUD 2019 · CDC
1Yara Tipi
Temiz ve küçük yara
Yüzeysel, kirlenmemiş, 6 saatten yeni, doku kaybı olmayan kesik veya sıyrık
Tetanoz eğilimli yara (diğer tüm yaralar)
Aşağıdakilerden herhangi biri: toprak, toz, dışkı veya tükürükle kirlenme · delici yaralanma, yabancı cisim batması · hayvan veya insan ısırığı · ezilme, parçalanma, avülsiyon · canlılığını yitirmiş doku, nekroz, gangren · yanık, donma · açık kırık · ateşli silah yaralanması · 6 saatten eski yara · 1 cm’den derin yara
2Tetanoz Aşı ÖyküsüBelgelenemiyorsa “bilinmiyor” sayılır
Bilinmiyor, hiç aşılanmamış veya 3 dozdan az
3 doz veya fazla · son dozdan bu yana 5 yıldan az
3 doz veya fazla · son dozdan bu yana 5 – 10 yıl
3 doz veya fazla · son dozdan bu yana 10 yıldan fazla
3Yaralanan Kişi
Yaş grubuAşı seçimi için
HIV veya ağır bağışıklık yetmezliğiAşı yanıtı güvenilir değildir
Gebelik
Bugünkü aşı tarihiSeri tamamlama takvimi için
Karar Tablosu
| Aşı öyküsü | Temiz, küçük yara | Tetanoz eğilimli yara |
|---|---|---|
| Bilinmiyor veya 3 dozdan az | Aşı | Aşı + immünglobulin |
| ≥ 3 doz, son doz < 5 yıl | Gerekmez | Gerekmez |
| ≥ 3 doz, son doz 5 – 10 yıl | Gerekmez | Aşı |
| ≥ 3 doz, son doz > 10 yıl | Aşı | Aşı |
HIV veya ağır bağışıklık yetmezliği olan kişide tetanoz eğilimli yarada, aşı öyküsü tam olsa da immünglobulin verilir.
Uygulama Kuralları
- Yara bakımı her durumda ilk adımdır: bol su ve sabunla yıkama, yabancı cisim ve ölü dokunun temizlenmesi (debridman).
- Tetanoz immünglobulini (insan kaynaklı): 250 IU, kas içine, tek doz. Geç başvurulan, ağır kirlenmiş yaralarda veya yanıklarda 500 IU önerilir. Çocuk ve erişkin dozu aynıdır.
- Aşı ve immünglobulin ayrı enjektörle, ayrı ekstremiteye yapılır.
- İnsan kaynaklı ürün yoksa at kaynaklı antiserum kullanılabilir; dozu ürün bilgisine göre belirlenir ve aşırı duyarlılık reaksiyonu açısından hazırlıklı olunmalıdır.
- Aşı seçimi: 7 yaş ve üzerinde Td (daha önce almamışsa tek doz için Tdap tercih edilebilir); 7 yaşından küçük çocukta yaşına uygun, DaBT içeren aşı.
- Gebelikte tetanoz aşısı ve immünglobulin güvenle uygulanır; endikasyon varsa ertelenmez.
- Tetanoz hastalığını geçirmek bağışıklık bırakmaz; iyileşen hasta da aşılanmalıdır.
- Antibiyotik, tetanoz profilaksisinde aşının ve immünglobulinin yerini tutmaz; yalnızca yara enfeksiyonu endikasyonuyla verilir.
- Hayvan ısırıklarında kuduz profilaksisi ayrıca değerlendirilmelidir: Kuduz riskli temas aracı →
Yara tipi —
Seçimleri tamamlayın
Yara tipini ve aşı öyküsünü seçin.
—Tetanoz aşısı
—İmmünglobulin
Kaynaklar
T.C. Sağlık Bakanlığı. Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesi — yaralanmalarda tetanoz profilaksisi.
EKMUD. Erişkin Bağışıklama Rehberi. 2019.
CDC. Clinical Guidance for Wound Management to Prevent Tetanus.
