Yara Bakımı — En Önemli Adım

• Temasın üzerinden ne kadar süre geçmiş olursa olsun yara bol akan su ve sabunla iyice yıkanır; sağlık kuruluşunda büyük enjektörle serum fizyolojik kullanılabilir.
• Yıkamadan sonra alkol veya iyotlu antiseptik uygulanır. Antiseptik yıkamanın yerini tutmaz.
• Yara mümkün olduğunca dikilmez. Zorunluysa, immünglobulin yara içine ve çevresine yapıldıktan 2 saat sonra ve en az sayıda dikişle kapatılır.

Aşı ve İmmünglobulin Uygulama Kuralları

• Aşı yeri: Erişkinde deltoid, küçük çocukta uyluğun ön-yan yüzü; kas içine. Gluteal bölgeye yapılmaz.
• İmmünglobulin dozu: İnsan kaynaklı 20 IU/kg, at kaynaklı 40 IU/kg. Doz artırılmaz; fazlası aşı yanıtını baskılayabilir.
• Uygulama: Anatomik olarak mümkünse tamamı yara içine ve çevresine verilir; kalan kısım aşıdan uzak bir bölgeye kas içine yapılır (gluteal bölge hariç). Aşı ile aynı enjektör ve aynı bölge kullanılmaz. Hacim yetmezse serum fizyolojikle sulandırılır.
• 7 gün kuralı: İmmünglobulin ilk aşı dozuyla birlikte, bulunamazsa ilk dozdan sonra en geç 7 gün içinde yapılır. 7 gün geçtiyse yapılmaz, aşıya devam edilir.
• Gecikme: Aşı dozu geciktiyse şemaya kalınan yerden devam edilir, baştan başlanmaz.
• Gebelik, emzirme, bebeklik engel değildir; aynı şema ve dozlar uygulanır.
• Şema sürerken yeni riskli temas olursa mevcut şemaya aynen devam edilir.

Tetanoz ve Antibiyotik

Kirli veya dışkıyla bulaşmış Kategori II yaralar Kategori III gibi değerlendirilir. Tetanoz immünglobulini: insan kaynaklı 250 IU, kas içine.

• Antibiyotik profilaksisi gereken durumlar: tüm insan ısırıkları; yüz, el ve genital bölge yaraları; kemik-eklem tutulumu olasılığı veya protez eklem yakını; derin delici yaralar (özellikle kedi); kapatılması gereken yaralar; bağışıklık yetmezliği, splenektomi, diyabet.
• Ödem veya ezilme olan diğer yaralarda ilk 8 saatte başvurulduysa verilir.
• Erişkin: Amoksisilin-klavulanat 875/125 mg 2×1; kirli olmayan yarada 3 gün, kirli yarada 5 gün. Hasta 3. günde yeniden değerlendirilir.